Sử dụng phương pháp Mô hình lớp học đảo ngược kết hợp công cụ dạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh ở môn Ngữ Văn 9

Nội dung text: Sử dụng phương pháp Mô hình lớp học đảo ngược kết hợp công cụ dạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh ở môn Ngữ Văn 9

1. PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP. BẮC GIANG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LÊ LỢI --------------------- BÁO CÁO BIỆN PHÁP THAM GIA HỘI THI GIÁO VIÊN GIỎI CẤP TỈNH CHU KỲ 2020-2024 Tên biện pháp: “Sử dụng phương pháp Mô hình lớp học đảo ngược kết hợp công cụ dạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh ở môn Ngữ Văn 9” Họ và tên: Nguyễn Thị Sơn Môn giảng dạy: Ngữ văn Trình độ chuyên môn: Đại học Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THCS Lê Lợi – TP Bắc Giang Bắc Giang, ngày 3 tháng 10 năm 2022
2. 2 PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ Những năm gần đây, sự thay đổi toàn diện giáo dục đã có những tác động tích cực đem lại nhiều kết quả đáng mừng. Đổi mới chương trình, đổi mới sách giáo khoa đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới phương pháp và kĩ thuật dạy học sao cho phù hợp với tình hình của đất nước, phù hợp với mục tiêu, chương trình giáo dục, phù hợp với đặc thù bộ môn và phù hợp với từng đối tượng học sinh. Trọng tâm của đổi mới phương pháp dạy học là thay đổi lối dạy truyền thụ một chiều (chủ yếu là bắt người học ghi nhớ kiến thức) sang lối dạy tích cực có sự hướng dẫn giúp đỡ của người dạy nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, có niềm vui và hứng thú trong học tập. Hiện nay với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, học sinh tiếp cận với mạng internet vô cùng nhanh nhạy cho nên việc sử dụng một số phần mềm vào giảng dạy trực tuyến là điều hết sức cần thiết và hữu ích. Điều này không những phát triển năng lực CNTT, phát triển năng lực tự học, tự quản cho học sinh mà còn tạo hứng thú cho các em trong học tập, mang lại kết quả học tập cao trong công việc giảng dạy, đáp ứng tinh thần đổi mới trong công tác của ngành. Vì vậy tôi đưa ra biện pháp: “Sử dụng phương pháp Mô hình lớp học đảo ngược kết hợp với công cụ dạy học nhằm phát triển năng lực cho học sinh ở môn Ngữ văn lớp 9”.
3. 3 PHẦN B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC DẠY VÀ HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS 1. Ưu điểm: - Việc đổi mới phương pháp dạy học đang diễn ra sâu rộng trong ngành giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới. - Giáo viên được tập huấn về việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học trong giảng dạy. - Cơ sở vật chất dạy học đảm bảo với các đồ dùng, thiết bị dạy học hiện đại, hệ thống đường truyền mạng tương đối ổn định. - Học sinh được trang bị các thiết bị hỗ trợ học tâp: điện thoại thông minh, máy tính bảng. Khả năng cập nhật, ứng dụng công nghệ của các em nhanh nhạy. 2. Hạn chế và nguyên nhân: 2.1. Giáo viên: - Qua quá trình thăm lớp, dự giờ, thao giảng, hội giảng và trao đổi đúc rút kinh nghiệm tôi thấy: Trong quá trình tổ chức hoạt động dạy học, việc giáo viên vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy bộ môn Ngữ văn còn nhiều hạn chế. Giáo viên thường vận dụng các phương pháp dạy học truyền thống (thuyết trình) là chủ đạo. Điều này xuất phát từ một số nguyên nhân sau: - Thứ nhất: Đa số giáo viên ngại tìm hiểu các phương pháp dạy học mới. - Thứ hai: Về mặt nhận thức, một số thầy cô giáo , nhất là những thầy cô lớn tuổi vẫn có sự bảo thủ, trì trệ. - Thứ ba: Thầy cô giáo thiếu kiên trì với cái mới. Dạy học theo phương pháp truyền thống có phần nhẹ nhàng, đơn giản. Còn thực hiện theo phương pháp dạy học mới khiến giáo viên phải tốn nhiều thời gian, vất vả tìm tòi, sáng tạo rất nhiều trong khâu thiết kế, soạn bài, chuẩn bị Từ đó khiến bài giảng kém sinh động, không kích thích được tinh thần,
4. 4 thái độ học tập của học sinh, làm cho học sinh không hứng thú với môn Ngữ văn. 2.2. Học sinh: - Ở lớp học truyền thống, học sinh đến trường ngồi nghe giảng bài thụ động. Sau đó các em về nhà làm bài tập và quá trình làm bài sẽ gặp khó khăn nếu học sinh không hiểu bài. Lúc này, cha mẹ các em sẽ phải đóng vai trò người thầy bất đắc dĩ để giúp con làm bài tập và hầu hết đều không thành công trong vai trò này, hoặc rất vất vả vì phụ huynh không có chuyên môn. - Học sinh thường rụt rè, thiếu tự tin, kĩ năng nói và hợp tác nhóm trong học tập còn hạn chế. - Ý thức tự học của học sinh chưa cao, các em mải chơi hơn mải học. II. BIỆN PHÁP 1. Giới thiệu Mô hình lớp học đảo ngược và dạy học theo Mô hình lớp học đảo ngược. 1.1. Khái niệm Mô hình lớp học đảo ngược và dạy học theo Mô hình lớp học đảo ngược: 1.1.1. Khái niệm lớp học đảo ngược (lớp học lật ngược): Lớp học lật ngược hay lớp học đảo ngược là một chiến lược hướng dẫn học tập, và là một kiểu học tập kết hợp đảo ngược môi trường học tập truyền thống bằng cách cung cấp nội dung hướng dẫn học tập, thường là trực tuyến, cho học sinh học tập ngoài giờ học trên lớp. 1.1.2. Dạy học theo Mô hình lớp học đảo ngược : Mô hình lớp học đảo ngược là một phương thức dạy học theo mô hình kết hợp. Mô hình này đã khai thác triệt để những ưu điểm của công nghệ thông tin và góp phần giải quyết được những hạn chế của mô hình dạy học truyền thống bằng cách “đảo ngược” quá trình dạy học so với mô hình dạy học truyền thống. Sự “đảo ngược” ở đây được hiểu là sự thay đổi với các dụng ý và chiến lược sư phạm thể hiện ở cách triển khai các nội dung, mục tiêu dạy học và các hoạt động dạy học khác với cách truyền thống trước đây của người dạy và người học [5].
5. 5 ( Mô hình lớp học truyền thống và Mô hình lớp học đảo ngược Trong mô hình lớp học đảo ngược, các hoạt động “Học ở lớp, làm bài tập ở nhà” (trong mô hình lớp học truyền thống) được chuyển thành các hoạt động tự học ở nhà qua video bài giảng, học trực tuyến, nghiên cứu bài học qua Internet và khi đến lớp người học sẽ làm bài tập, trao đổi, chia sẻ các nội dung của bài học, giải quyết các vấn đề, tình huống do giáo viên đặt ra. Người học sẽ phải làm việc với bài giảng trước thông qua đọc tài liệu, tóm tắt tài liệu, nghe giảng thông qua các phương tiện hỗ trợ như các clip, bản trình chiếu cũng như tìm kiếm, khai thác các tài liệu để phục vụ cho việc nghiên cứu bài học. Khi so sánh giữa hai mô hình, có thể nhận thấy sự khác biệt cơ bản trong việc tổ chức các hoạt động trong và ngoài lớp học giữa mô hình lớp học đảo ngược và lớp học truyền thống. * Ưu điểm: - Thứ nhất: Ưu điểm vượt trội nhát là học sinh có thời gian và môi trường để tìm hiểu những kiến thức mà các em quan tâm, đồng thời khối lượng kiến thức các em thu được nhiều hơn so với mô hình truyền thống. - Thứ hai là: Học sinh chủ động tiếp thu bài theo thời gian thích hợp của từng em và tăng tính tự lập, tự giác của học sinh lên. Bài giảng được đưa lên Padlet trước khoảng 1 tuần nên em nào rảnh giờ nào thì học thời gian đó.
6. 6 - Thứ ba là: Học sinh trao đổi và hỏi nhau nhiều hơn. Do các em đã bỏ công sức ra tìm hiểu bài trước nên có nhiều kiến thức các em tò mò, thắc mắc, đào sâu hơn. - Thứ tư là: Tăng cường kĩ năng làm việc nhóm. - Thứ năm là: Giáo viên có thể hỗ trợ học sinh, hoặc theo nhóm khi trao đổi với các em qua mạng. * Nhược điểm: - Thứ nhất: Giáo viên phải mất rất nhiều thời gian để chuẩn bị bài giảng điện tử để đưa lên mạng. - Thứ hai: Sự bình đẳng về công nghệ giữa người hoc với nhau có thể là rào cản đối với việc học tâp của học sinh thiếu cơ hôi tiếp cận với công nghệ. - Thứ ba: Nhiều học sinh không có tính tự giác cao nên gặp khó khăn hoặc lơ là không chịu chuẩn bị bài trước khi đến lớp. - Thứ tư: Việc chuyển đổi vai trò từ truyền thụ sang hướng dẫn có lẽ là rào cản lớn nhất đối với bản thân của mỗi người thầy. - Thứ năm: Mô hình “ Lớp học đảo ngược” không phải là có thể vận dụng cho tất cả các nội dung dạy hoc. Vì vậy giáo viên cần phải có sự chọn lọc khi sử dụng mô hình này. 1.2. Phần mềm Padlet: 1.2.1 Phần mềm Padlet: Padlet là một bức tường ảo cho phép người dùng bày tỏ suy nghĩ về một chủ đề nào đó một cách dễ dàng. Ngoài ra, Padlet còn là một công cụ rất hữu ích trong giảng dạy. Giúp giáo viên có thể giảng bài trên lớp và thu thập ý kiến từ học sinh. Giao diện “đẹp mắt”, dễ sử dụng. Ứng dụng phù hợp cho mọi độ tuổi, nhất là các bạn học sinh, giáo viên thường sử dụng nó để tương tác trong dạy học. a. Ưu điểm: - Có thể tích hợp các hình ảnh minh hoạ, sơ đồ, video được tải từ máy tính hoặc từ Internet giúp gây sự chú ý, tạo hứng khởi cho người học hơn.
7. 7 - Người học có thể làm việc trực tiếp trên bức tường ảo hoặc có thể viết ra giấy rồi sau đó chụp ảnh để đăng lên. - Mọi người (cả giáo viên và học sinh) đều nhìn được sản phẩm của cả lớp. Cho phép tương tác ở góc độ bình luận sản phẩm. -> Phần mềm này được sử dụng thường xuyên trong việc giao nhiệm vụ cho học sinh chuẩn bị bài ở nhà. b. Hạn chế: - Bản miễn phí chỉ được sử dụng 5 Padlet/tài khoản email đăng kí. - Các học sinh dễ chép bài của nhau. - Học sinh bình luận những điều không phù hợp trên Padlet. - Nhiều học sinh chụp bài còn mờ, khó nhìn, giao diện nhỏ. 1.2.2. Các bước tiến hành của dạy học theo Mô hình lớp học đảo ngược kết hợp Padlet: Dạy học theo mô hình lớp học đảo ngược được tiến hành qua 2 giai đoạn: * Giai đoạn 1: Học ở nhà Bước 1: Hoạt động của giáo viên - Thiết kế Padlet và ghi tên học sinh trên từng sheet. - Chuẩn bị tư liệu bài giảng (video, bài giảng E-Learning, bài giảng Power point, bài giảng Word) có liên quan đến nội dung bài học. - Đưa tư liệu bài giảng và giao nhiệm vụ học tập cho học sinh trên Padlet. - Chia sẻ đường link Padlet lên zalo nhóm cho học sinh và yêu cầu hạn thời gian nộp bài. Bước 2: Hoạt động của học sinh - Truy cập Padlet bằng đường link của giáo viên đã gửi để tự học từ những tư liệu có trên Padlet. - Hoàn thành nhiệm vụ học tập của giáo viên giao cho: hoàn thành trực tiếp trên Padlet hoặc viết trên phiếu học tập/vở. - Đưa sản phẩm lên Padlet đúng giờ qui định. Bước 3: Kiểm tra kết quả tự học của học sinh trên Padldet.
8. 8 - Giáo viên truy cập vào Padlet để kiểm tra kết quả và thái độ tự học của học sinh. - Giáo viên nhắc nhở, đôn đốc những học sinh chưa hoàn thành nhiệm vụ trên zalo lớp. * Giai đoạn 2: Học trên lớp Giai đoạn này diễn ra ở lớp học. Học sinh và giáo viên tương tác với nhau, học sinh tương tác với bạn học trong lớp về bài học đã tìm hiểu trước đó ở nhà. Nhiệm vụ của giáo viên và học sinh ở giai đoạn 2 cụ thể như sau: - Giáo viên: Nhận xét, đánh giá việc tự học ở nhà của học sinh thông qua các kênh tương tác. Giáo viên kiểm tra lại những kiến thức học sinh học ở nhà bằng việc lấy ngẫu nhiên các câu hỏi đã giao trên phiếu bài tập ở Padlet và yêu cầu học sinh trả lời nhanh tại lớp. Tổ chức thảo luận trao đổi theo nhiều hình thức khác nhau về nhiệm vụ đã giao trên phiếu học tập đưa ở Padlet. Nhận xét, đánh giá, giải đáp các câu hỏi của học sinh, chốt lại kiến thức trọng tâm. Sau đó, giáo viên sẽ đưa thêm các kiến thức chuyên sâu vào bài giảng . - Học sinh: Đặt câu hỏi để làm rõ vấn đề, nghe giáo viên giải đáp, giảng giải, làm việc nhóm, thảo luận tình huống, tranh luận, thực hành kỹ năng, thuyết trình cá nhân và nhóm. Ngoài ra, học sinh có thể tham gia các trò chơi để củng cố kiến thức và nghe nhận xét của giáo viên.
9. 9 PHẦN C. MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA GIẢI PHÁP Sau thực nghiệm, tôi tiến hành đánh giá mức độ hứng thú của học sinh bằng các phiếu điều tra để thăm dò tâm lý của học sinh sau khi tự học trên Padlet. - Tăng độ hứng thú học tập cho các em, các em cảm thấy tự do, chủ động trong việc học tập. Không khí lớp học vui hơn, khả năng tương tác của các em tốt hơn. - Kết quả học tập của học sinh cũng được cải thiện đáng kể - Dùng phiếu điều tra độ hứng thú trong học tập khi sử dụng phương pháp Mô hình lớp học đảo ngược kết hợp với một số công cụ dạy học trong dạy học trực tuyến nhằm phát triển năng lực tự cho người học. - Năm học 2021 - 2022 ở lớp 9A (lớp thực nghiệm) so với các phương pháp dạy học khác như Thuyết trình, Nêu và giải quyết vấn đề, Dạy học hợp tác ở lớp 9C ( Lớp đối chứng). Kết quả đạt được như sau: * Trước tác động - Kết quả khảo sát về hứng thú học tập Lớp 9A 9C Phương diện (Lớp thực nghiệm) (Lớp đối chứng) Sĩ số 39 42 Rất thích 9 9 Thích 8 11 Bình thường 11 11 Không thích lắm 8 8 Không thích 3 3
10. 10 - Kết quả khảo sát về kết quả học tập: Lớp 9A 9C Phương diện (Lớp thực nghiệm) (Lớp đối chứng) 8 – 9 điểm 3 3 7 điểm 4 6 5 - 6 điểm 15 16 3 – 4 điểm 11 9 Dưới 3 điểm 6 8 * Sau tác động - Kết quả khảo sát về hứng thú học tập Lớp 9A 9C Phương diện (Lớp thực nghiệm) (Lớp đối chứng) Sĩ số 39 42 Rất thích 18 9 Thích 9 11 Bình thường 12 11 Không thích lắm 0 7 Không thích 0 4 - Kết quả khảo sát về kết quả học tập + Tôi tiến hành kiểm tra trên 3 bài kiểm tra ở 3 thời điểm khác nhau, dưới dây là điểm cộng trung bình ở các mức điểm như sau: Lớp 9A 9C Phương diện (Lớp thực nghiệm) (Lớp đối chứng) 8 – 9 điểm 6 3 7 điểm 9 5 5 - 6 điểm 16 15 3 – 4 điểm 7 10 Dưới 3 điểm 1 9
11. 11 Hình ảnh giờ học môn Ngữ văn lớp 9 trường THCS lê Lợi có sử dung phương pháp dạy học theo mô hình lớp học đảo ngược.
12. 12 PHẦN D. CAM KẾT Đây là giải pháp kinh nghiệm của bản thân tôi viết, không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. Các biện pháp đã triển khai thực hiện và minh chứng về sự tiến bộ của học sinh là trung thực. Lê Lợi, ngày 3 tháng 10 năm 2022 Người viết giải pháp Nguyễn Thị Sơn PHẦN E. ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT CỦA NHÀ TRƯỜNG 1. Đánh giá nhận xét của tổ chuyên môn ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... TỔ/ NHÓM TRƯỞNG CHUYÊN MÔN (Ký và ghi rõ họ tên) 2. Đánh giá, nhận xét, xác nhận của Hiệu trưởng ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ....................................................................................................................... ............................................................................................. ....... THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ (Ký và đóng dấu)