Chuyên đề Kĩ năng về biểu đồ kết hợp cột và đường trong môn Địa lí

Nội dung text: Chuyên đề Kĩ năng về biểu đồ kết hợp cột và đường trong môn Địa lí

1. CHUYÊN ĐỀ: KỸ NĂNG VẼ BIỂU ĐỒ KẾT HỢP CỘT VÀ ĐƯỜNG TRONG MÔN ĐỊA LÍ Thực hiện: Phùng Thị Hạnh - Trường THCS Hoàng Văn Thụ I. MỤC TIÊU 1.Kiến thức: - Hiểu rõ cấu trúc và cách sử dụng biểu đồ kết hợp cột và đường. - Phân biệt được các loại biểu đồ và chọn đúng dạng biểu đồ phù hợp với từng loại dữ liệu. 2. Kỹ năng: - Thành thạo các bước vẽ biểu đồ kết hợp. - Phân tích và nhận xét dữ liệu từ biểu đồ kết hợp một cách chính xác. 3. Thái độ: - Tăng cường tính cẩn thận, tư duy logic và kỹ năng làm bài thi. II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1. Biểu đồ kết hợp cột và đường là gì? Biểu đồ kết hợp cột và đường là dạng biểu đồ thể hiện **hai loại dữ liệu khác nhau trên cùng một hệ trục tọa độ**. - Cột: Thường dùng để biểu diễn số liệu tuyệt đối (sản lượng, dân số, diện tích, v.v.). - Đường: Thể hiện sự thay đổi hoặc xu hướng của một chỉ tiêu tương đối (tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ phần trăm, v.v.). 2. Khi nào sử dụng biểu đồ kết hợp? - Khi đề bài yêu cầu thể hiện **hai loại dữ liệu** (tuyệt đối và tương đối). - Khi dữ liệu có tính **so sánh** và cần thể hiện xu hướng hoặc tốc độ thay đổi. III. CÁC BƯỚC VẼ BIỂU ĐỒ KẾT HỢP Bước 1: Phân tích yêu cầu đề bài - Xác định rõ: + Loại biểu đồ cần vẽ (kết hợp cột và đường). + Dữ liệu nào thể hiện bằng cột, dữ liệu nào thể hiện bằng đường. - Đọc kỹ đơn vị tính của từng số liệu (triệu tấn, %, v.v.). Bước 2: Chuẩn bị hệ trục tọa độ - Trục hoành: Thể hiện mốc thời gian hoặc các đối tượng (năm, tỉnh, quốc gia, v.v.). - Trục tung:
2. + Một bên dành cho số liệu tuyệt đối (sản lượng, dân số). + Một bên dành cho số liệu tương đối (% hoặc tốc độ tăng trưởng). Bước 3: Vẽ biểu đồ 1. Vẽ cột trước: - Đặt các cột tương ứng với số liệu trên trục hoành. - Kích thước cột phải đồng nhất và có khoảng cách hợp lý. 2. Vẽ đường: - Xác định giá trị trên trục tung tương ứng với dữ liệu tương đối. - Dùng các chấm tròn để đánh dấu số liệu và nối chúng lại bằng đường thẳng. 3. Hoàn thiện: - Ghi chú đầy đủ: Tiêu đề, đơn vị tính, ký hiệu (màu sắc, họa tiết). IV. VÍ DỤ MINH HỌA Đề bài: Cho bảng số liệu sau về sản lượng lúa và tốc độ tăng trưởng của Việt Nam giai đoạn 2010–2020: Năm Sản lượng lúa (triệu tấn) Tốc độ tăng trưởng(%) 2010 40 3.2 2015 43 2.8 2020 45 2.5 Biểu đồ minh họa BIỂU ĐỒ THỂ HIỆN SẢN LƯỢNG LÚA VÀ TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG GIAI ĐOẠN 2010-2020 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 2010 2015 2020 Sản lượng lúa (triệu tấn) Linear (Sản lượng lúa (triệu tấn)) V. NHẬN XÉT BIỂU ĐỒ 1. Dựa trên cột (sản lượng lúa): - Sản lượng lúa tăng dần qua các năm, từ 40 triệu tấn (2010) lên 45 triệu tấn (2020).
3. 2. Dựa trên đường (tốc độ tăng trưởng): - Tốc độ tăng trưởng có xu hướng giảm dần, từ 3,2% (2010) xuống 2,5% (2020). Kết luận:Việt Nam đạt sự tăng trưởng ổn định về sản lượng lúa, nhưng tốc độ tăng trưởng có dấu hiệu chậm lại. VI. LỢI ÍCH VÀ KINH NGHIỆM RÚT RA - Biểu đồ kết hợp giúp thể hiện đồng thời hai loại dữ liệu, dễ so sánh và phân tích. - Khi vẽ cần chú ý tỷ lệ trục tung và các ký hiệu để tránh nhầm lẫn.