Một số phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Hóa học 8

Nội dung text: Một số phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Hóa học 8

1. 0 CÁC CHỮ VIẾT TẮT THCS: Trung học sơ sở THPT: Trung học phổ thông GV: Giáo viên HS: Học sinh GD&ĐT: Giáo dục và Đào tạo SGK: Sách giáo khoa MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH TRONG HỌC TẬP MÔN HOÁ HỌC 8. PHẦN I. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Do trình độ xã hội ngày một nâng cao, chất lượng giáo dục toàn diện của thế hệ trẻ ngày càng phải đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công
2. 1 nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông ở các nước phát triển trên khu vực và trên thế giới. Do đó, các nhà trường THCS cần chăm lo việc đổi mới phương pháp dạy học để khắc phục những hạn chế, tăng cường tính thực tiễn, kỹ năng thực hành, năng lực tự học của học sinh. Dạy học là một môn nghệ thuật. Nghệ thuật ấy không phải ai cũng thể hiện giống nhau. Vì vậy sử dụng những biện pháp và kĩ thuật dạy học để phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớp học, từng môn học là nhiệm vụ “ sống còn” của mỗi người giáo viên. Bản thân tôi là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Hoá học, tôi thấy đây là môn học khá khó, một bộ môn gắn liền giữa lí thuyết với thực hành thí nghiệm, giữa lí thuyết với các dạng bài tập hóa học, giữa lí thuyết với việc giải thích các hiện tượng trong thực tế. Chính vì vậy rất nhiều học sinh cảm thấy khó khăn, học tập thụ động và không biết làm thế nào để học tốt môn Hóa học. Là một giáo viên trẻ, tôi luôn trăn trở phải làm thế nào để giúp các em học sinh có thể tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng, học tập môn Hóa học một cách đơn giản nhất, dễ hiểu nhất, học sinh tự mình khám phá ra những tri thức mới, tích cực, chủ động trong quá trình học tập. Đây chính là lí do mà tôi chọn đề tài: “Một số phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Hóa học 8”. 2. Mục đích, nhiệm vụ của đề tài Mục đích của đề tài này là giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng, các em tự mình khám phá ra những tri thức mới, tích cực, chủ động trong quá trình học tập, bên cạnh đó giảm bớt lo sợ trong học sinh, giúp các em có hứng thú học tập, các em yêu thích và say mê bộ môn Hoá học hơn cũng như tự tin hơn trên con đường học tập của mình. 3. Đối tượng nghiên cứu: Một số phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Hóa học 8. 4. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu: Việc học tập môn Hóa học 8 của học sinh khối 8 trường THCS. Thời gian: Kì II năm học 2021-2022 và kì I năm học 2022-2023. 5. Phương pháp nghiên cứu: - Đặt và giải quyết vấn đề. - Đưa ra các phương pháp dạy học tích cực để phát huy năng lực học sinh. PHẦN II. NỘI DUNG 1. Cơ sở lí luận Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, nền giáo dục quốc dân cần phải có những đổi mới phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã chỉ rõ “ giáo dục và đào tạo là động lực thúc đẩy
3. 2 và là điều kiện cơ bản đảm bảo việc thực hiện mục tiêu kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ đất nước ” Để thực hiện quan điểm trên, Hội nghị lần thứ 04 của Ban chấp hành trung ương Đảng khoá XII đã chỉ rõ: “ Đổi mới phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp học, bậc học. Kết hợp tốt học với hành, học tập với lao động sản xuất, thực nghiệm và nghiên cứu khoa học, gắn nhà trường và xã hội, áp dụng phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, do đó đặt ra nhiệm vụ cho ngành giáo dục phải đổi mới phương pháp dạy học để đào tạo con người có đủ khả năng sống và làm việc theo yêu cầu của cuộc cách mạng lớn của thời đại”. Dạy học tích cực trong bộ môn Hoá học cũng như các bộ môn khác trên cơ sở lấy học sinh làm trung tâm là quá trình dạy học tích cực; với mục tiêu đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, theo kịp các nước có nền giáo dục tiến bộ trên thế giới đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển nhân lực trong cơ chế thị trường và lợi ích quốc gia. Chính vì vậy trong đề tài này, tôi đề cập đến “một số biện pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Hóa học”, trong đó bao gồm cả một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực được áp dụng cụ thể trong quá trình giảng dạy giúp học sinh tự giác, tích cực, chủ động trong quá trình học tập. 2. Thực trạng 2.1. Thuận lợi - Thứ nhất, những kiến thức trong sách giáo khoa viết cô đọng nhưng vẫn gây được sự hứng thú với học sinh, đặc biệt là hệ thống các thí nghiệm. - Điều thuận lợi cơ bản thứ hai chính là xuất phát từ khả năng tìm tòi, muốn khám phá khoa học, một đặc điểm nhân cách điển hình của các em. - Điều thuận lợi thứ ba là ứng dụng của khoa học hoá học ngày càng được sử dụng rộng rãi, phổ biến trong đời sống, sản xuất trên mọi lĩnh vực, chính vì vậy vị trí của bộ môn hoá học ngày càng được đề cao. - Điều kiện thuận lợi thứ tư đó là tài liệu tham khảo có nhiều loại sách, do nhiều tác giả biên soạn giúp giáo viên có thể tham khảo và chọn bài tập cho phù hợp với học sinh của mình. 2.2. Khó khăn - Để nắm bắt được tình hình học tập môn Hoá học của học sinh khối 8, tôi đã làm khảo sát đánh giá kết quả học tập môn Hoá học đối với 186 học sinh khối 8 ở cuối học kì II năm học 2021-2022 thu được kết quả như sau: Trung Giỏi Khá Yếu Kém Số bình Khối HS SL % SL % SL % SL % SL %
4. 3 8 186 20 10,8 74 39,8 80 43 12 6,4 0 0 Qua bảng thống kê trên và khảo sát tình hình thực tế tôi nhận thấy: + Tỉ lệ học sinh giỏi bộ môn có nhưng còn thấp. + Số lượng học sinh trung bình nhiều. + Đặc biệt, tỉ lệ học sinh yếu chiếm tỉ lệ khá cao. Nguyên nhân dẫn đến kết quả trên chủ yếu: - Học sinh lớp 8 và 9 mới được tiếp cận với môn Hóa học và bắt buộc các em phải nhớ những ký hiệu hóa học, công thức hóa học, hóa trị của các nguyên tố, PTHH và các công thức Toán, Lý vận dụng vào giải bài tập, nhiều em cảm thấy rất khó khăn và không tự tin hứng thú học tập. - Hoá học là khoa học thực nghiệm gắn liền với thực hành. Do đó việc truyền thụ kiến thức hoá học thôi là chưa đủ mà quan trọng hơn là phải giúp học sinh nắm bắt những kĩ năng, kĩ xảo thực hành. - Hóa học là bộ môn có kiến thức liên hệ chặt chẽ với nhau, xuyên suốt toàn bộ chương trình. Vì vậy nếu những học sinh không nắm chắc phần kiến thức lý thuyết (ví dụ kí hiệu hóa học, công thức hóa học, phản ứng xảy ra ) thì chắc chắn sẽ không làm được các dạng bài tập Hóa học. - Một số học sinh khả năng nắm bắt, tư duy của các em còn hạn chế, tiếp thu bài chậm. Do đó việc tiếp thu các kiến thức về môn hoá học nói chung đạt hiệu quả chưa cao. - Với học sinh THCS, các em chú trọng và đầu tư cho 3 môn Toán, Văn, Tiếng anh để thi vào THPT. Vì vậy việc dành thời gian cho việc học môn Hóa học còn ít, có những học sinh còn coi đây là môn phụ. 3. Giải pháp, biện pháp 3.1. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp Dạy học tích cực bộ môn Hoá học có những đặc điểm chung và có đặc thù của bộ môn Hoá học. Để đáp ứng đổi mới phương pháp dạy học trong điều kiện hiện nay tôi xây dựng đề tài “Một số biện pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Hóa học 8” nhằm giúp các em học tập như: các em tự tham gia làm thí nghiệm dưới sự hướng dẫn của thầy cô; học từ bạn bè làm tiết học nhẹ nhàng, dễ dàng tiếp thu kiến thức tạo điều kiện bài học gần gũi với đời sống và lôi cuốn học sinh ham thích học để môn Hóa học không còn mang tính đặc thù khó hiểu. 3.2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp 3.2.1. Hoạt động dạy tích cực của giáo viên Hoạt động của giáo viên gồm: - Thiết kế kế hoạch bài học (giáo án) bao gồm các hoạt động của học sinh theo những mục tiêu cụ thể của mỗi bài học mà học sinh cần đạt được.
5. 4 - Tổ chức các hoạt động trên lớp để học sinh hoạt động theo cá nhân hoặc theo nhóm như: nêu vấn đề cần tìm hiểu, tổ chức các hoạt động tìm tòi phát hiện tri thức và hình thành kĩ năng về hoá học... - Định hướng, điều chỉnh các hoạt động của học sinh, chính xác hoá các khái niệm hoá học, các kết luận về các hiện tượng, bản chất hoá học thông qua các hoạt động học ở trên lớp. - Thiết kế và thực hiện việc sử dụng các phương tiện trực quan hiện có bằng giáo án điện tử, thực hành thí nghiệm hoá học, mô hình mẫu vật như là nguồn để học sinh khai thác, tìm kiếm, phát hiện những kiến thức kĩ năng về hoá học. - Tạo điều kiện cho học sinh được rèn luyện kĩ năng học tập tích cực, vận dụng sáng tạo nhiều hơn những tri thức của mình để giải quyết một số vấn đề có liên quan tới hoá học trong đời sống sản xuất. 3.2.2. Hoạt động học tập tích cực của học sinh Học sinh tiến hành các hoạt động sau: - Trong các bài học có những thí nghiệm chứng minh, qua sự hướng dẫn giúp đỡ của giáo viên, các em tự làm thí nghiệm, quan sát hiện tượng, nhận xét rút ra kết quả thí nghiệm và viết phương trình phản ứng. - Sau khi làm thí nghiệm cho học sinh nhận xét hiện tượng, giải thích và viết phương trình phản ứng trên bảng. - Học sinh tự phát hiện các vấn đề hoặc nắm bắt vấn đề do giáo viên nêu ra. - Hoạt động cá nhân hoặc hợp tác theo nhóm nhỏ để tim tòi, giải quyết các vấn đề đặt ra. - Vận dụng kiến thức kĩ năng đã biết để giải thích một số hiện tượng hoá học xảy ra trong đời sống và sản xuất. - Tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của nhóm này với nhóm khác cùng nhau rút ra kết quả chung để tiếp thu kiến thức một cách hoàn chỉnh làm các em dễ hiểu dễ nhớ và nhớ lâu hơn - Tự học thông qua việc tham khảo thông tin từ sách giáo khoa, các tài liệu tham khảo, các phương tiện thông tin đại chúng, thực tiễn đời sống. - Chú ý rèn cách học tập chủ động sáng tạo. 3.2.3. Các hình thức tổ chức dạy học tích cực - Các hình thức tổ chức dạy học cần tạo ra một môi trường đảm bảo được mối liên hệ tương tác giữa các hoạt động của giáo viên, hoạt động của học sinh và môi trường an toàn để học sinh tiến hành các hoạt động học tập có hiệu quả, chất lượng. - Học tập trên lớp: + Học tập cá nhân; + Học tập hợp tác theo nhóm (nhóm 2, nhóm 4); - Học tập ở nhà, trong thư viện, trên mạng, 3.2.4. Một số phương pháp dạy học tích cực 3.2.4.1. Phương pháp thực hành - thí nghiệm Đối với bộ môn hóa học, thí nghiệm giữ vai trò đặc biệt quan trọng như trong nhận thức, phát triển tư duy, giáo dục như một bộ phận không thể tách rời của quá
6. 5 trình dạy học. Thông qua thí nghiệm hóa học, HS nắm kiến thức một cách hứng thú, vững chắc và sâu hơn. Thí nghiệm nghiên cứu còn giúp tiết kiệm thời gian trên lớp mỗi tiết học, giúp GV điều khiển hoạt động nhận thức của HS, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS thuận lợi và có hiệu suất cao hơn. Qua các tiết học có sử dụng thí nghiệm thực hành tôi thấy rằng các em rất muốn được quan sát các thí nghiệm, được biểu diễn, được tự tay làm thí nghiệm để chứng minh kiến thức đã học nhằm khắc sâu kiến thức. Hình ảnh HS làm sản phẩm STEM Hình ảnh HS tiến hành thí nghiệm 3.2.4.2. Phương pháp thảo luận nhóm Lớp học được chia thành từng nhóm nhỏ từ 4 đến 6 người. Tuỳ mục đích, yêu cầu của vấn đề học tập, các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hay có chủ định, được duy trì ổn định hay thay đổi trong từng phần của tiết học, được giao cùng một nhiệm vụ hay những nhiệm vụ khác nhau. Phương pháp hoạt động nhóm có thể thực hiện theo các bước sau: + Bước 1: Giới thiệu nội dung làm việc nhóm + Bước 2: Giao nhiệm vụ nhóm + Bước 3: Chia nhóm + Bước 4: Người học làm việc nhóm + Bước 5: Trình bày kết quả làm việc nhóm + Bước 6: GV tổng kết, bổ sung Phương pháp hoạt động nhóm giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ các băn khoăn, kinh nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức mới. Bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không phải là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên. Thành công của bài học phụ thuộc vào sự nhiệt tình tham gia của mọi thành viên, giáo viên tổ chức hợp lý và học sinh trường tôi đã khá quen với phương pháp này. Trong quá trình thực hiện phương pháp này tôi thấy có những hạn chế sau: Một số thành viên ỷ lại không chịu làm việc, ý kiến của các bạn học khá, giỏi hầu như quyết định kết quả làm việc nhóm nên chưa có sự tương tác, bình đẳng giữa các thành viên.
7. 6 Hình ảnh HS tham gia thảo luận nhóm 3.2.4.3. Phương pháp trò chơi Phương pháp này tôi thường áp dụng trong phần củng cố bài học và trong các tiết học luyện tập Hóa học giúp học sinh rất hứng thú với bài học. Khi tham gia vào các trò chơi các em mới thật sự hăng hái, nỗ lực tư duy tìm câu trả lời đúng để ghi điểm cho bản thân mình hoặc cho đội chơi của mình. Có như vậy thì hiệu quả của giờ học được nâng cao rất nhiều đồng thời đây cũng là phương pháp giúp đổi mới kiểm tra đánh giá cho học sinh. Ví dụ như trò chơi: “Nhanh như chớp” được tôi sử dụng trong phần củng cố của các tiết luyện tập hay tổng kết chủ đề:
8. 7 3.2.4.4. Phương pháp dạy học hợp đồng - Dạy học theo hợp đồng là cách tổ chức học tập, trong đó mỗi HS (hoặc mỗi nhóm nhỏ) làm việc với một gói các nhiệm vụ khác nhau (nhiệm vụ bắt buộc và tự chọn) trong một khoảng thời gian nhất định. Trong học theo hợp đồng, học sinh được quyền chủ động xác định thời gian và thứ tự thực hiện các bài tập, nhiệm vụ học tập dựa trên năng lực và nhịp độ học tập của mình. Phương pháp này thường được tôi áp dụng trong các bài luyện tập của môn Hóa học 8. - Cách thức tiến hành: + Giai đoạn 1: Chuẩn bị nội dung và nhiệm vụ hợp đồng + Giai đoạn 2: Xây dựng hợp đồng + Giai đoạn 3: Tổ chức cho người học kí hợp đồng học tập + Giai đoạn 4: Đánh giá hợp đồng 3.2.4.5. Kĩ thuật “khăn trải bàn” Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm: - Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực. - Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân học sinh - Phát triển mô hình có sự tương tác giữa học sinh và học sinh. * Cách tiến hành: - Chia học sinh thành các nhóm và phát cho mỗi nhóm một tờ giấy A0 - Trên giấy A0 chia thành các phần, gồm phần chính giữa và các phần xung quanh. Phần xung quanh được chia theo số thành viên của nhóm (ví dụ nhóm 4 người). Mỗi người ngồi vào vị trí tương ứng với từng phần xung quanh. - Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút, tập trung suy nghĩ trả lời câu hỏi/nhiệm vụ theo cách nghĩ cách hiểu riêng của mỗi cá nhân và viết vào phân giấy của mình trên tờ A0. - Trên cơ sở những ý kiến của mỗi cá nhân, học sinh thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến và viết vào phần chính giữa của tờ giấy A0 “khăn phủ bàn”.
9. 8 3.2.4.6. Kĩ thuật “Các mảnh ghép” Là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm: Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp, kích thích sự tham gia tích cực của học sinh. VÒNG 1 - Hoạt động theo nhóm 3 hoặc 4 người, - Mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ (Ví dụ: nhóm 1: nhiệm vụ A; nhóm 2: nhiệm vụ B, nhóm 3: nhiệm vụ C, ) - Đảm bảo mỗi thành viên trong nhóm đều trả lời được tất cả các câu hỏi trong nhiệm vụ được giao. - Mỗi thành viên đều trình bày được kết quả câu trả lời của nhóm. VÒNG 2 - Hình thành nhóm 3 hoặc 4 người mới (1 người từ nhóm 1, 1 người từ nhóm 2 và 1 người từ nhóm 3 ) - Các câu trả lời và thông tin của vòng 1 được các thành viên nhóm mới chia sẻ đầy đủ với nhau. - Sau khi chia sẻ thông tin vòng 1, nhiệm vụ mới sẽ được giao cho nhóm vừa thành lập để giải quyết. - Các nhóm mới trình bày, chia sẻ kết quả nhiệm vụ ở vòng 2.
10. 9 Ví dụ: Để học sinh nắm vững các khái niệm về Chất tinh khiết, hỗn hợp, hợp chất. Giáo viên có thể phân nhiệm vụ như sau: Vòng 1: + Nhóm 1: Tìm hiểu về chất tinh khiết. + Nhóm 2: Tìm hiểu về hỗn hợp. + Nhóm 3: Tìm hiểu về hợp chất. Vòng 2: Nêu sự khác nhau của các khái niệm: Chất tinh khiết, hỗn hợp và hợp chất. 3.2.4.7. Kĩ thuật KWL Là kĩ thuật dạy học nhằm tạo điều kiện cho người học nêu được những điều đã biết liên quan đến chủ đề, những điều muốn biết về chủ đề trước khi học và những điều đã học được sau khi học. * Cách tiến hành: - Sau khi giới thiệu bài học, mục tiêu bài học, giáo viên phát phiếu học tập “KWL” có thể thực hiện cho cá nhân hoặc cho nhóm học sinh. K (Điều đã biết) W (Điều muốn biết) L (Điều học được) Người học điền những Người học điền Sau khi học xong điều đã biết về chủ đề/ bài những điều muốn biết chủ đề/bài học, người học trước khi học về chủ đề/ bài học học điền những điều đã học được 3.2.4.8. Kĩ thuật “Sơ đồ tư duy” Là kĩ thuật dạy học nhằm tổ chức và phát triển tư duy, giúp người học chuyển tải thông tin vào bộ não rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não một cách dễ dàng, đồng thời là phương tiện ghi chép sáng tạo và hiệu quả. Sự phân nhánh cứ tiếp tục và các yếu tố nội dung luôn được kết nối với nhau. Sự liên kết này sẽ tạo ra một “bức tranh tổng thể” mô tả về chủ đề lớn một cách đầy đủ và rõ ràng. Một số hình ảnh về sơ đồ tư của các bài học Hóa học 8 do học sinh trình bày:
11. 10 Có những sơ đồ tư duy mà vừa nhớ được kiến thức học sinh cũng thỏa sức sáng tạo gắn liền với sở thích ngoài đời của mình ví dụ như:
12. 11 Ngoài việc sử dụng các phương pháp, các kĩ thuật dạy học tích cực thì việc sử dụng thiết bị dạy học Hoá học theo hướng tích cực và lồng ghép bảo vệ môi trường trong khi giảng dạy cũng giúp học sinh hứng thú với môn học và giáo dục được học sinh có trách nhiệm bảo vệ môi trường cũng làm cho tiết học trở lên sinh động và đạt hiệu quả cao. Đồng thời qua đó giáo dục các em tích cực tham gia bảo vệ môi trường tạo cho môi trường xanh - sạch - đẹp. 3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp Để thực hiện được các biện pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Hóa học đã nêu trên thì cần đảm bảo các điều kiện sau: - Sử dụng thiết bị, thí nghiệm hoá học theo định hướng chủ yếu là để học sinh tự làm thí nghiệm theo hướng dẫn giáo viên. - Sử dụng câu hỏi và bài tập hoá học như là nguồn để học sinh tích cực chủ động nhận thức kiến thức, hình thành kĩ năng, vận dụng tích cực các kiến thức và kĩ năng đã học. - Nêu và giải quyết vấn đề trong dạy học Hoá học theo hướng giúp học sinh không tiếp thu kiến thức một chiều. - Sử dụng sách giáo khoa Hoá học như là nguồn tư liệu để học sinh tự đọc tự nghiên cứu, tích cực nhận thức, thu thập thông tin và xử lí thông tin có hiệu quả. - Tự học với hợp tác theo nhóm nhỏ trong học tập Hoá học theo hướng giúp học sinh cùng nghiên cứu để giải quyết một số vấn đề trong học tập hoá học và một số vấn đề thực tiễn đơn giản có liên quan đến hoá học. - Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học. - Áp dụng đổi mới đánh giá kết quả học tập hoá học theo hướng sử dụng hệ thống bài tập đa dạng.
13. 12 3.4. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu - Học sinh có hứng thú trong học tập, có lòng say mê với môn học hơn. - Tích cực hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài. - Học và làm bài tập về nhà, chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp. - Kết quả học tập có chuyển biến tích cực: số học sinh giỏi, khá tăng lên, số học sinh trung bình, yếu giảm đi. 3.5. Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu Tôi đã áp dụng các biện pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Hóa học cho tới thời điểm hiện tại, do đó đã góp phần vào việc nâng cao chất lượng học tập của học sinh và giúp cho học sinh yêu thích môn Hoá học hơn. Cụ thể kết quả học tập cuối kì II của khối 8 năm học 2021 – 2022 (trước khi áp dụng các biện pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh) và cuối kì I của khối 8 năm học 2022-2023 (sau khi áp dụng các biện pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh) ở bộ môn Hóa học như sau: Trung Thời điểm Số Giỏi Khá Yếu Kém Khối bình so sánh HS SL % SL % SL % SL % SL % Cuối kì II năm học 8 186 20 10,8 74 39,8 80 43 12 6,4 0 0 2021-2022 Cuối kì I năm học 8 178 40 22,5 76 42,7 60 33,7 2 1,1 0 0 2022-2023 Như vậy qua việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực thì số học sinh hiểu và nắm được bài ngay tại lớp ngày càng tốt hơn, số học sinh giỏi và khá ngày càng tăng, số học sinh yếu cũng giảm dần. PHẦN III. KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ 1. Kết luận Mỗi giáo viên cần xây dựng cho mình những biện pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập. Qua quá trình thực hiện đề tài, tôi rút ra được một số biện pháp như sau: - Trong giờ học tập Hoá học, giáo viên cần tổ chức được các hoạt động nhận thức giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo. - Chú ý đến phương pháp nhận thức tích cực của học sinh, hình thành kĩ năng học tập Hoá học tích cực, bồi dưỡng kĩ năng tự học để các học sinh đều được tham gia hoạt động tìm tòi phát hiện kiến thức và lĩnh hội kiến thức.
14. 13 - Sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong quá trình giảng dạy một cách linh hoạt và phù hợp với đặc thù bộ môn. Không làm hình thức, không quá lạm dụng các kĩ thuật dạy học tích cực. - Tạo điều kiện để các học sinh đều được vận dụng kiến thức để giải quyết một số vấn đề thực tiễn có liên quan đến hoá học, thông qua giải các dạng bài tập đã được quy định trong chuẩn kiến thức và kĩ năng thực hành. - Thực hiện cho các em tự kiểm tra đánh giá bản thân, đánh giá kết quả học tập lẫn nhau đồng thời kết hợp với đánh giá của giáo viên, từ đó rút ra kiến thức đúng để các em cùng nhau lĩnh hội. - Giúp cho học sinh có kiến thức cơ bản của hóa học gắn liền với thực tiễn nhằm bảo vệ môi trường sống ngày càng tốt hơn. - Sử dụng các thiết bị dạy học một cách linh hoạt và hiệu quả. 2. Khuyến nghị Để nâng cao chất lượng dạy và học tôi xin đề xuất một số vấn đề sau: - Đối với phòng giáo dục: Cần trang bị cho giáo viên thêm những tài liệu tham khảo cần thiết để bổ sung, hỗ trợ cho giáo viên trong quá trình giảng dạy. Với những sáng kiến kinh nghiệm hay, theo tôi nên phổ biến để cho các giáo viên được học tập và vận dụng. Có như thế tay nghề và vốn kiến thức của giáo viên sẽ dần được nâng lên. - Đối với nhà trường: Cung cấp đầy đủ các phương tiện dạy học thiết thực như: máy chiếu và bổ sung các dụng cụ, hoá chất cần thiết trong phòng thí nghiệm. - Đối với giáo viên: + Phải tự học tự bồi dưỡng tham khảo nhiều tài liệu, luôn học tập các bạn đồng nghiệp để không ngừng nâng cao chuyên môn và nghiệp vụ cho bản thân. + Giáo viên phải kiên trì, đầu tư tâm sức trí tuệ, vận dụng sáng tạo các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực. Trên đây là những ý kiến chủ quan của tôi, trong thực tế, mỗi giáo viên có thể có những lựa chọn khác nhau trong giảng dạy. Kính mong Hội đồng và các đồng nghiệp góp ý, cho ý kiến chỉnh sửa để bài viết của tôi được hoàn chỉnh hơn và đặc biệt hơn là giúp cho học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động trong quá trình học tập môn Hóa học, giúp các em say mê và yêu thích bộ môn. Tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo, các thầy, cô giáo đồng nghiệp trong trường, đã quan tâm giúp đỡ tôi hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này. ., ngày 01 tháng 4 năm 2023 NGƯỜI VIẾT ĐỀ TÀI
15. 14 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Sách giáo khoa và sách giáo viên bộ môn Hóa học lớp 8. 2. Hệ thống kiến thức Hóa học tác giả Ngô Ngọc An NXB giáo dục năm 2009. 3. Các trang web về các phương pháp và kĩ thuật dạy học. 4. Sách hoá học nâng cao lớp 8 tác giả Cao Cự Giác NXB Đại học Quốc gia Hà Nội. 5. Sách để học tốt hoá học lớp 8 tác giả Nguyễn Thị Thu Trang NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.