Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 40-42, Bài 17: Nước Đại Việt thời Lê Sơn (1428-1527) - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 40-42, Bài 17: Nước Đại Việt thời Lê Sơn (1428-1527) - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

1. 1 Lớp 7A 7B 7C Ngày dạy 2,9,16/4/2023 28/3/2023 2,9,16/4/2023 4,11/4/2023 Tiết 40,41,42. Bài 17: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428-1527) Môn học/Hoạt động giáo dục: LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ; lớp: 7 Thời gian thực hiện: (3 tiết) I. MỤC TIÊU. 1. Về kiến thức. - Mô tả được sự thành lập nhà Lê Sơ. - Nhận biết được tình hình kinh tế, xã hội thời Lê Sơ - Giới thiệu được sự phat triển văn hóa, giáo dục và một số danh nhân tiêu biểu thời Lê Sơ. 2. Về năng lực. - Biết sưu tầm và sử dụng tư liệu lịch sử để tìm hiểu về Vương triều Lê Sơ. - Vân dụng hiểu biết về những thành tựu của vương triều Lê Sơ để giới thiệu về đất nước, con người Việt Nam. 3. Về phẩm chất. - Tự hào và trân trọng những giá trị lịch sử văn hóa của dân tộc, bồi đáp lòng yêu nước. - Có trách nhiệm giữ gìn, phát huy và quảng bá lịch sử văn hóa Việt Nam. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU. 1. Giáo viên. - Giáo án soạn theo định hướng phát triển năng lực của học sinh, phiếu học tập - Tập bản đồ Lịch sử và Địa lí 7 – phần Lịch sử. - Máy tính, máy chiếu (hoặc ti vi) 2. Học sinh. - Sách giáo khoa. - Tranh ảnh, tư liệu lịch sử sưu tầm liên quan đến bài học theo yêu cầu của giáo viên. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC. Tiết 1: 1. Hoạt động 1: Mở đầu ( 5 phút) a) Mục tiêu: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
2. 2 - Giúp học sinh nắm được các nội dung cơ bản bước đầu của bài học cần đạt được, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ. GV tổ chức trò chơi “ Hộp quà bí mật”. Để có được phần quà bí mật trong các hộp quà thì HS phải vượt qua những câu hỏi sau đây: Câu 1: Căn cứ Lam Sơn được Lê Lợi chọn dựng cờ khởi nghĩa thuộc tỉnh nào ngày nay ? Câu 2: Cánh tay phải đắc lực, hiến nhiều mưu kế giúp Lê Lợi giành thắng lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn là ? Câu 3: Chiến thắng có ý nghĩa quyết định thắng lợi của nghĩa quân Lam Sơn chống quân Minh Xâm lược là Câu 4: Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi có ý nghĩa như thế nào đối với lịch sử dân tộc ta? Câu 5: Em hãy nêu hiểu biết của mình về bình gốm trong hình bên dưới? - Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: + HS trả lời câu hỏi. + GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. - Bước 3: HS chơi trò chơi. GV quan sát, hỗ trợ HS khi thực hiện nhiệm vụ học tập. - Bước 4: GV đánh giá, tổng hợp ý kiến của HS và kết nối vào bài học: Dự kiến sản phẩm: + Câu 1: Tỉnh Thanh Hóa + Câu 2: Nguyễn Trãi. + Câu 3: Chi Lăng – Xương Giang. + Câu 4: Kết thúc 20 năm đô hộ của quân Minh, giành lại độc lập cho dân tộc ta. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
3. 3 + Câu 5: Đây là bình gốm được tìm thấy ở 1 chiếc tàu đắm thuộc vùng biển Quảng Nam, là một sản phẩm thời Lê sơ. Kết nối vào bài học: Sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi biên giới, Lê Lợi lên ngôi vua (Lê Thái Tổ). Nhà Lê bắt tay ngay vào việc tổ chức lại bộ máy chính quyền, xây dựng quân đội, luật pháp nhằm ổn định tình hình xã hội và phát triển kinh tế đất nước.Vậy để hiểu rõ hơn nhưng việc làm đó của nhà Lê sơ, cô cùng các em sẽ tìm hiểu qua nội dung bài học hôm nay. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1: 1. Sự thành lập vương triều Lê sơ. (15phút) a) Mục tiêu: - HS ghi nhớ, trình bày những nét cơ bản về tình hình chính trị, quân sự, pháp luật thời Lê sơ. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn + Hoạt động cá nhân (5 phút): HS trả lời các câu hỏi sau (viết ra giấy note) 1. Nhà Lê sơ được thành lập như thế nào? Bộ máy nhà nước thời Lê Sơ được tổ chức như thế nào? Em có nhận xét gì về cách thức tổ chức đó ? 2. Trình bày tổ chức quân đội của nhà Lê sơ? Cho biết cách tổ chức quân đội thời Lê sơ có điểm gì giống với thời Lí-Trần? Nhà Lê Sơ ban hành bộ luật nào? Điểm nổi bật của bộ luật đó là gì? + Hoạt động nhóm (5 phút): HS thống nhất ý kiến chung sau hoạt động cá nhân. - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ. - Bước 3: GV tổ chức HS báo cáo kết quả và nhận xét hoạt động theo kĩ thuật 321 (3 - ưu điểm, 2 - hạn chế, 1- góp ý) - Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và mở rộng bổ sung kiến thức. - GV cho hs đọc đoạn tư liệu 1 trong SGK – trang 85. ? Nhà Lê sơ thể hiện quyết tâm bảo vệ lãnh thổ như thế nào ? + Trừng trị đích đáng những kẻ mang núi sông dâng cho kẻ khác phải bị chu di cửu tộc. Chủ trương của nhà Lê sơ luôn cương quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. NỘI DUNG HỌC TẬP - Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, lấy hiệu là Lê Thái Tổ, đóng đô ở Thăng Long, lập ra nhà Lê Sơ. - Xây dựng bộ máy nhà nước tương đối hoàn chỉnh, nhất là thời vua Lê Thánh Tông. - Xây dựng hệ thống quân đội mạnh do nhà vua trực tiếp chỉ huy, tiếp tục thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông”, quân đội gồm 2 bộ phận: quân triều đình và quân địa phương. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
4. 4 - Ban hành bộ luật Hồng Đức (Quốc triều hình luật) có nhiều điểm tiến bộ. - Nhà Lê sơ kiên quyết bảo vệ lãnh thổ và mở rộng dần xuống phía nam. Hoạt động 2.2: 2. Tình hình kinh tế - xã hội. a) Tình hình kinh tế(10p) a. Mục tiêu: Nhận biết được tình hình kinh tế - xã hội thời Lê sơ b. Tổ chức thực hiện Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ : Nhiệm vụ 1: GV tổ chức cho HS hoạt động theo nhóm (4 nhóm) để thực hiện các nhiệm vụ trả lời các câu hỏi: + Nhóm 1: Tìm hiểu về tình hình nông nghiệp nhà Lê sơ. Các chính sách về nông nghiệp có tác dụng như thế nào? + Nhóm 2: Tìm hiểu về tình hình phát triển của thủ công nghiệp thời Lê sơ? Liệt kê một số làng nghề tiêu biểu? + Nhóm 3: Trình bày tình hình thương nghiệp của nhà Lê sơ? + Nhóm 4: Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế nhà Lê sơ. So sánh tình hình kinh tế thời Lê sơ có điểm gì giống và khác thời Trần? – Bước 2: Các nhóm thảo luận, trao đổi để thực hiện nhiệm vụ trả lời câu hỏi. – Bước 3: GV gọi đại diện HS nhóm báo cáo kết quả, đại diện HS nhóm khác nhận xét. Dự kiến sản phẩm Nhóm 1: -Nhà Lê sơ đặc biệt coi trọng và khuyến khích phát triển nông nghiệp: + Đặt ra các chức quan chuyên trách. + Cấm để ruộng hoang, đẩy mạnh khai hoang, lập đồn điền + Đặt phép quân điền, định kì chia đều ruộng công làng xã. + Khơi kênh, đào sông, đắp đê, bảo vệ các công trình thủy lợi ->Sản xuất nông nghiệp nhanh chóng được phục hồi và phát triển, đời sống nhân dân ổn định. Nhóm 2: - Nhiều nghề thủ công truyền thống như dệt lụa, làm gốm phát triển nhanh chóng, hình thành những làng nghề chuyên nghiệp. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
5. 5 - Kể tên: Chu Đậu (Hải Dương), Bát Tràng (Hà Nội), GV mở rộng: GV cho HS xem video về gốm Chu Đậu (Hải Dương); giới thiệu Đồ sắt Vân Chàng (Nam Định) Nhóm 3: - Trong nước: Khuyến khích lập chợ, thúc đẩy buôn bán giữa các địa phương, giữa các làng nghề thủ công với các đô thị. - Ngoài nước: Việc mở rộng buôn bán với nước ngoài vẫn được duy trì. Có rất nhiều sản phẩm: tơ lụa, gốm sứ, lâm thổ sản , rất được ưa chuộng. Nhóm 4: - Kinh tế nhà Lê sơ phát triển - Bảng so sánh kinh tế thời Lê sơ có điểm giống và khác thời Trần. – Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và mở rộng và chốt kiến thức NỘI DUNG HỌC TẬP a. Tình hình kinh tế - Nông nghiệp: + Nhà Lê sơ coi trọng và khuyến khích phát triển nông nghiệp. + Sản xuất nhanh chóng được phục hồi và phát triển. - Thủ công nghiệp: + Nhiều nghề thủ công truyền thống như dệt lụa, làm gốm phục hồi và phát triển nhanh chóng. - Thương nghiệp: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
6. 6 +Trong nước: Khuyến khích lập chợ, thúc đẩy buôn bán giữa các địa phương, giữa các làng nghề thủ công với các đô thị + Ngoài nước: Việc mở rộng buôn bán với nước ngoài vẫn được duy trì. 3. Hoạt động 3: Luyện tập (10 phút) a) Mục tiêu: - HS củng cố được kiến thức liên quan đến nội dung chính trị, quân đội và luật pháp của Nước Đại Việt thời Lê sơ để củng cố, khắc sâu kiến thức vừa học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS + GV tổ chức trò chơi “Vượt chướng ngại vật”. Trò chơi gồm 5 câu hỏi liên quan đến nội dung của bài học, ở mỗi chướng ngại vật tương ứng với các câu hỏi, trả lời đúng câu hỏi hs sẽ được đi qua và đi đoạn đường tiếp theo rồi về đích. Câu 1: Thời Lê Thánh Tông, nhà vua chia cả nước thành Câu 2: Chính quyền phong kiến ở Việt Nam được hoàn thiện nhất dưới thời vua nào? Câu 3: Bộ luật được ban hành dưới thời vua Lê Thánh Tông có tên gọi là gì? Câu 4: Quân đội thời Lê sơ được phiên chế thành những bộ phận nào? Câu 5: Em có nhận xét gì về lãnh thổ Đại Việt dưới thời Lê Thánh Tông so với thời Trần? - Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: + HS trả lời câu hỏi. + GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. - Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động + GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. + GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. - Bước 4: GV nhận xét, tổng kết trò chơi và chuyển sang phần tiếp theo. Dự kiến sản phẩm: + Câu 1: 13 đạo thừa tuyên + Câu 2: Lê Thánh Tông + Câu 3: Luật Hồng Đức + Câu 4: Quân triều đình và quân địa phương GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
7. 7 + Câu 5: Được mở rộng về phía Nam 4. Hoạt động 4: Vận dụng ( 5 phút) a) Mục tiêu: - Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: HS chọn 1 trong 2 nhiệm vụ sau: 1. Dựa vào đoạn thông tin, kết hợp với hiểu biết của em, nêu chủ trương của các vua thời Lê sơ đối với lãnh thổ của đất nước. Chủ trương đó có giá trị đến ngày nay không? Tại sao? + Thông tin: Vua Lê Thánh Tông căn dặn các quan trong triều: “ Một thước núi, một tấc sông của ta có lẽ nào lại vứt bỏ? Phải cương quyết tranh biện chớ cho họ lấn dần, nếu họ không nghe còn có thể sai sứ sang tận triều đình của họ, trình bày rõ điều ngay lẽ gian. Nếu người nào dám đem một thước, một tấc đất của Thái Tổ làm mồi cho giặc, thì tội phải tru di” – (Theo: Đại Việt sử kí toàn thư). 2. Đóng vai một thuyết minh viên ở bảo tàng lịch sử, giới thiệu cho các bạn về một lĩnh vực thuộc triều đại Lê sơ mà em biết và thích nhất. - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà - Bước 3: Báo cáo, thảo luận. + Nộp bài cho GV vào tiết học sau - Bước 4: Kết luận, nhận định - Tiết học sau GV kiểm tra, nhận xét và đánh giá sản phẩm. TIẾT 2 III. Tiến trình dạy học 1. Hoạt động 1: Mở đầu (3 phút) a. Mục tiêu: Khơi gợi cho HS nhớ lại kiến thức ở bài học cũ. Tạo tâm thế cho HS đi vào tìm hiểu bài học mới b. Tổ chức thực hiện Bước 1: Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ GV tổ chức trò chơi “ Ai là triệu phú”. Để trở thành triệu phú thì HS phải vượt qua những câu hỏi sau đây: Câu 1: Vị vua nào dưới triều Lê đã đưa chính quyền phong kiến đến bước hoàn chỉnh nhất? A. Lê Nhân Tông. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
8. 8 B. Lê Thái Tổ. C. Lê Hiến Tông. D. Lê Thánh Tông. Câu 2: Trong quân đội nhà Lê sơ tiếp tục thực hiện chính sách gì? A. Chính sách sắm vũ khí mới. B. Ngụ binh ư nông. C. Chính sách bành trướng ra bên ngoài. D. Chính sách cấm vận các nước khác. Câu 3: Thời Lê sơ đã ban hành bộ luật nào ? A. Luật Hình Thư. B. Luật Gia Long. C. Luật Hồng Đức. D. Quốc triều hình luật. Câu 4: Nội dung chính của bộ luật Hồng Đức ? A. Dùng để ghi nội dung ăn chơi của nhà vua. B. Ghi nội dung những thứ thuế mà nhân dân phải đóng C. Đổi tên quốc hiệu của đất nước. D. Bảo vệ quyền lợi của Vua, hoàng tộc. Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: - HS trả lời câu hỏi. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động. - GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Nhận xét, đánh giá: Giáo viên nhận xét phần trả lời của học sinh và dẫn vào bài mới Dự kiến sản phẩm Câu hỏi 1 2 3 4 Đáp án D B C D GV dẫn dắt vào bài: Sau khi vương triều Lê sơ được thành lập, tình hình kinh tế chính trị xã hội đã có những thay đổi như thế nào. Chúng ta cùng hiểu qua bài học hôm nay. Bài 17: Đại Việt thời Lê sơ (Tiết 2) 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1: 2. Tình hình kinh tế-xã hội(15p) b). Tình hình xã hội a. Mục tiêu: Nhận biết được tình hình kinh tế thời Lê sơ b. Tổ chức thực hiện GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
9. 9 Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ : Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi hoàn thành phiếu học tập Làm việc cá nhân hoàn thành bài tập STT Đọc những ý sau và chọn câu Đúng, Sai: Đ S 1 Vua và quan lại có nhiều đặc quyền đặc lợi Đ 2 Nông dân cũng có nhiều đặc quyền đặc lợi như quan lại S 3 Nô tì là tầng lớp thấp nhất trong xã hội nhưng có xu hướng giảm Đ 4 Thợ thủ công và thương nhân ngày càng đông đảo nhưng không Đ được coi trọng 5 Sự phân biệt giữa nông dân và nô tì ngày càng trở nên sâu sắc. S 6 Nông dân là lực lượng đông đảo nhất trong xã hội Đ Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
10. 10 Bước 3. Báo cáo, thảo luận. HS trả lời, nhóm khác nhận xét Bước 4. Kết luận, nhận định GV đánh giá kết quả của học sinh, chốt nội dung. - Đáp án phiếu học tập 1 2 3 4 5 6 Đ S ĐĐ Đ S Đ NỘI DUNG HỌC TẬP - Xã hội phân hóa thành các tầng lớp có địa vị ngày càng khác biệt. Vua, quan lại có nhiều đặc quyền, đặc lợi. - Sự phân biệt giữa quý tộc và bình dân trở nên sâu sắc và được quy định bởi pháp luật. Hoạt động 2.2: 3. Phát triển văn hoá-giáo dục 3.1. Về văn hóa( 20 phút) a) Mục tiêu: - Giới thiệu những thành tựu văn hóa Lê sơ: b) Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV chia lớp ra làm 4 nhóm yếu cầu HSĐọc thông tin thông tin trong SGK đoạn từ “ thời Lê Sơ . Ngày càng phát triển” và hoàn thành phiếu học tập sau. Phiếu học tập: Nêu những thành tựu văn hóa tiêu biểu thời kì Lê sơ ? Lĩnh vực Thành tựu Tôn giáo Văn học Khoa học Nghệ thuật kiến trúc - Tại sao quốc gia Đại Việt thời Lê Sơ đạt được những thành tựu trên? - Vì sao thời Lê hạn chế Phật giáo và tôn sùng Nho giáo? GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
11. 11 ? Em biết gì về hội Tao đàn? Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS quan sát SGK, quan sát hình ảnh, đọc tư liệu và trả lời câu hỏi GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết - Dự kiến sản phẩm: Kết quả hoạt động của các nhóm. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện 1 nhóm trả lời câu hỏi - GV mời nhóm khác nhận xét bổ sung Bước 4: Kết luận, nhận định - GV đánh giá nhận xét, chuẩn kiến thức. NỘI DUNG HỌC TẬP * Tôn giáo: Nho giáo được đề cao, chiếm vị trí độc tôn; Phật giáo và Đạo giáo bị hạn chế. *Văn học + Văn học chữ Hán tiếp tục phát triển và giữ ưu thế với nhiều tác phẩm nổi tiếng như Bình Ngô đại cáo và tập thơ Quân trung từ mệnh tập của Nguyễn Trãi, Quỳnh Uyển cửu ca của Hội Tao đàn,... + Văn học chữ Nôm vẫn chiếm vị trí quan trọng với một số tác phẩm nổi tiếng như Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi, Hồng Đức quốc âm thi tập của Lê Thánh Tông,... * Khoa học: + Nhà Lê sơ coi trọng việc chép sử, biên soạn các bộ sách về địa lí, bản đồ. Tiêu biểu có các tác phẩm: Lam Sơn thực lục (Nguyễn Trãi), Đại Việt sử kỷ toàn thư (Ngô Sỹ Liên), Dư địa chí (Nguyễn Trãi), Hồng Đức bản đồ,... + Toán học có Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp; Y học có Bản thảo thực vật toát yếu,... * Nghệ thuật + Kiến trúc: Nhiều công trình tiêu biểu được xây dựng ở kinh đô Thăng Long, Lam Kinh (Thanh Hoá). + Điêu khắc trên đá, gỗ, gốm, sứ,... rất tinh xảo với nhiều tác phẩm còn được lưu truyền đến nay. + Sân khấu: Nhã nhạc cung đình và nghệ thuật tuồng, chèo,... ngày càng phát triển.. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
12. 12 *Gv giới thiệu - Hình 5. Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh (Thanh Hoá): Đây là nơi có hành cung và lăng tẩm các vị hoàng đế triếu Lê. Mặc dù cung điện chỉ còn nền móng, nhưng lăng mộ của các vị hoàng đế vẫn còn. • GV cho học sinh xem video về khu di tích Lam Kinh 5 phút 3. Hoạt động 3: Luyện tập ( 5 phút) a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức vừa học vào làm một số bài học cụ thể để củng cố, khắc sâu kiến thức vừa học. b. Tổ chức hoạt động: Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS GV tổ chức trò chơi” Bảo vệ rừng xanh: và phổ biến luật chơi: Điền từ thích hợp vào chỗ trống để giúp các chú khỉ ngăn chặn hành vi phá rừng của nhóm lâm tặc Câu 1: Ngành kinh tế chủ đạo thời Lê Sơ là ngành Câu 2: Một số cửa khẩu như Vân Đồn, Hội Thống, Tam Kì là nơi Câu 3: Bát Tràng, Chu Đậu là những làng nghề nổi tiếng về nghề Câu 4: Thời Lê sơ Tầng lớp trong xã hội có nhiều đặc quyền, đặc lợi là Câu 5: Tầng lớp có địa lị thấp nhất trong xã hội thời Lê sơ là Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: - HS trả lời câu hỏi. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: GV nhận xét, đánh giá và cho điểm Sản phẩm dự kiến Câu 1: Nông nghiệp GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
13. 13 Câu 2: Giao lưu buôn bán với nước ngoài Câu 3: Gốm sứ Câu 4: Tầng lớp Quý tộc (vua và quan lại) Câu 5: Nô tì 4. Hoạt động 4: Vận dụng (2 phút) a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm lại các kiến thức vừa tìm hiểu để vận dụng b.Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS về nhà Đời vua Thái Tổ, Thái Tông Thóc lúa đầy đồng, trâu chẳng buồn ăn” Hãy viết một đoạn văn ngắn về cuộc sống xã hội thời Lê sơ được thể hiện qua hai câu thơ trên Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ Về nhà thực hiện nhiệm vụ được giao Bước 3: Báo cáo kết quả Hs nộp bài cho GV vào tiết học sau. Bước 4: GV nhận xét, đánh giá sản phẩm GV đọc và nhận xét mức độ hoàn thành sản phẩm của HS TIẾT 3 III. Tiến trình dạy học 1. Hoạt động 1:Mở đầu (5 phút) a) Mục tiêu: Xác định được vấn đề cần giải quyết liên quan đến bài học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ ? Hãy kể tên những thành tựu văn hóa, giáo dục thời Lê sơ mà em biết ? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS tiếp nhận nhiệm vụ, hoạt động cá nhân chuẩn bị câu trả lời. - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Hs trình bày cá nhân những thành tựu về văn hóa, giáo dục thời Lê sơ đã tìm hiểu được, HS khác nhận xét phần trả lời của bạn. - Bước 4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét, kết luận đó có phải những thành tựu văn háo giáo dục thời Lê sơ hay không; dẫn dắt học sinh vào nội dung giờ học: Thời Lê sơ đã đạt được nhiều thành tựu về văn hóa, giáo dục trên nhiều lĩnh vực, giờ học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu những thành tựu và ý nghĩa của những thành tựu đó. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
14. 14 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1: 3. Phát triển văn hoá-giáo dục 3.2. Về giáo dục(10p) a) Mục tiêu: - Trình bày được thành tựu về giáo dục - Biết được vì sao nhà Lê sơ chú trọng phát triển giáo dục. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: + GV cho HS theo dõi kênh chữ trong SGK đoạn còn lại của mục 3 tr 87. + Để khuyến khích việc học và tuyển chọn nhân tài, nhà Lê có những việc làm như thế nào? + GV cho HS quan sát H6 - SGK/87. Việc dựng bia đá và ghi tên những người đỗ đạt cao nhằm mục đích gì? + Vì sao nhà Lê Sơ lại chú trọng phát triển giáo dục và khoa cử ? - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ + HS quan sát SGK, quan sát hình ảnh, đọc tư liệu và trả lời câu hỏi + GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết - Bước 3: Báo cáo, thảo luận + GV mời 1, 2 HS trả lời câu hỏi + GV mời HS khác nhận xét bổ sung. - Bước 4: Kết luận, nhận định - GV đánh giá nhận xét, chuẩn kiến thức. - GV mở rộng cho HS về các kì thi của thời Lê sơ, tư liệu về bia đá trong Văn Miếu. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
15. 15 Hình 6. Bia Tiến sĩ đầu tiên của Việt Nam (di vật tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám): Bia được vua Lê Thánh Tông cho lập năm 1484, nội dung ghi chép họ tên những người đã thi đỗ Tiến sĩ trong khoa thi Nhâm Tuất năm 1442. - Thời Lê sơ, giáo dục và khoa cử được chú trọng phát triển vì nhà Lê coi trọng việc đào tạo nhân tài và tuyển chọn nhân tài xây dụng đất nước. NỘI DUNG HỌC TẬP - Vua Lê Thái Tổ cho dựng lại Quốc Tử Giám ở kinh thành Thăng Long. - Nhà Lê tổ chức đều đặn các khoa thi Tiến sĩ để tuyển chọn quan lại và cho lập bia đá ở Vãn Miếu - Quốc Tử Giám để tôn vinh những người đỗ đạt. Hoạt động 2.1: 4. Một số danh nhân văn hoá tiêu biểu (22 phút) a) Mục tiêu: - Thân thế, sự nghiệp và đóng góp của một số danh nhân tiêu biểu: Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Ngô Sĩ Liên, Lương Thế Vinh, b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Gv đặt yêu cầu: Nêu những đóng góp của các danh nhân tiêu biểu thời Lê sơ đối với sự phát triển của văn hóa dân tộc? GV chia HS thành 4 nhóm: lấy tên các danh nhân đặt tên cho các nhóm: nhóm Nguyễn Trãi, nhóm Lê Thánh Tông, nhóm Ngô Sĩ Liên, nhóm Lương Thế Vinh. - Bước 2: Các nhóm thảo luận, trao đổi để thực hiện nhiệm vụ trả lời câu hỏi. + Mỗi nhóm tự tìm hiểu về nhân vật của mình: về tiểu sử, những đóng góp cống hiến của nhân vật đó đối với lịch sử. Bên cạnh đó các nhóm cũng cần tìm hiểu những nét nổi bật của nhân vật đó trong đời sống riêng tư . + Ngoài ra mỗi nhóm cũng cần chuẩn bị một số câu hỏi dành cho nhân vật mình yêu thích. VD :nhóm Nguyễn Trãi dành 2 câu hỏi cho nhóm Lê Thánh Tông. + Yêu cầu câu hổi phải bám sát vào nội dung bài học: VD những đống góp của Lê Thánh Tông cho lịch sử thì ông tâm đắc nhất với công trình nào? Tại sao Có thể trả lời: giải oan cho Nguyễn Trãi - Thời gian trình bày cho mỗi nhóm là 5 phút - Hình thức trình bày: HS có thể trình bày theo dạng thuyết trình, có thể đóng vai nhân vật lịch sử . - Bước 3: GV gọi đại diện các nhóm lên trình bày nội dung chuẩn bị của nhóm ( phần giới thiệu nhân vật 1 phút, trình bày những cống hiến của nhân vật đó đối với lịch sử 3 phút và dành cho phần đời tư 1 phút- trình bày năng khiếu nổi bật của nhân vật đó) GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
16. 16 Sau phần trình bày của mỗi đội các đội khác đặt câu hỏi cho đội có nhân vật mình yêu thích, phần hỏi và trả lời không quá 2 phút cho mỗi đội. - Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và cho điểm đồng thời bổ sung thêm những chỗ con thiếu của học sinh. NỘI DUNG HỌC TẬP - Lê Thánh Tông (1442 - 1497): Là một vị vua tài năng xuất chúng trong quản lí, xây dựng đất nước và trong quan hệ bang giao với nước ngoài. Ông còn là nhà văn hóa kiệt xuất của Đại Việt, đặc biệt ông có công rất lớn trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo nhân tài. - Nguyễn Trãi là một nhân vật vĩ đại trong lịch sử Việt Nam. Ông là nhà tư tưởng, nhà thơ, nhà văn hóa lớn của nước ta với nhiều tác phẩm có giá trị về văn học, sử học, địa lí học, Đặc biệt tư tưởng “chở thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân”của ông vẫn là bài học quý báu cho công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay. 3. Luyện tập(5p) a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội về nước Đại Việt thời Lê sơ Câu 1 So sánh Thời Lê sơ Thời Trần Giống nhau - Đều coi trọng, khuyến khích phát triển nông nghiệp. - Thủ công nghiệp và thương nghiệp cũng phát triển. Nông nghiệp Đặt phép quân điền, định Cho phép lập điền trang, thái kì chia ruộng đất công ấp làng xã Thủ công - Thủ công nghiệp truyền - Hình thành nhiều làng nghiệp thống phát triển nhsnh nghề, phường nghề, sản chóng, hình thành những phẩm thủ công làm ra đa Khác làng nghề chuyên dạng nhưng chỉ buôn bán nhau nghiệp. Đặc biệt, nghề trong nước sản xuất gốm sứ xuất khẩu cũng phát triển Thương nghiệp - Triều đinh khuyến - Hoạt động buôn bán diễn ra khích lập chợ, thúc đầy khắp nơi buôn bán giữa các địa phương, giữa các làng - Các cửa khẩu dọc biên giới nghề thủ công với các đô và các cửa biển trở thành GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
17. 17 thị. những nơi buôn bán tấp nập, Việc buồn bán với nước thu hút nhiều thuyền buôn ngoài được duy trì. và thương nhân các nước đến trao đổi hàng hóa Câu 2 Gv hướng dẫn Hs tham gia trò chơi vòng quay may mắn với các câu hỏi để củng cố toàn bài Bộ máy chính quyền thời Lê Sơ dược hoàn chỉnh nhất dưới thời vua nào? - Bộ “Quốc triều hình luật” hay “Luật Hồng Đức” được biên soạn và ban hành dưới thời vua nào? - Thời Lê sơ các công xưởng do nhà nước quản lý gọi là gì? - Thời Lê Sơ, tư tưởng, tôn giáo chiếm địa vị độc tôn trong xã hội là: - Thời Lê sơ, văn học chữ Nôm có một vị trí quan trọng so với văn học chữ Hán nói lên điều gì? - Ai là người được vinh danh là danh nhân văn hóa thế giới? b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV tổ chức cho HS cả lớp hoạt động cá nhân để trả lời các câu 1 và câu 2. - Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. - Bước 3: GV gọi một số HS trả lời. Các HS khác nhận xét, bổ sung. - Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. 4. Hoạt động vận dụng(3p) a) Mục tiêu: Vận dụng, kết nối được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết tình huống trong thực tiễn liên quan đến bài học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV tổ chức cho HS cả lớp hoạt động cá nhân trao đổi, thảo luận thực hiện các nhiệm vụ sau: - Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ - Bước 3: GV gọi một số HS báo cáo kết quả, một số HS khác nhận xét, bổ sung. - Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và chốt kiến thức. Gv hướng dẫn HS vẽ bản đồ tư duy nội dung tiết học PHIẾU BÀI TẬP I. Phần trắc nghiệm Khoanh tròn vào các câu trả lời đúng Câu 1: Bộ máy chính quyền thời Lê Sơ dược hoàn chỉnh nhất dưới thời vua nào? A. Lê Thái Tổ. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
18. 18 B. Lê Thái Tông. C. Lê Nhân Tông. D. Lê Thánh Tông. Câu 2: Bộ “Quốc triều hình luật” hay “Luật Hồng Đức” được biên soạn và ban hành dưới thời vua nào? A. Lê Thái Tổ. B. Lê Thái Tông. C. Lê Thánh Tông. D. Lê Nhân Tông. Câu 3: Thời Lê sơ các công xưởng do nhà nước quản lý gọi là gì? A. Phường hội. B. Quan xưởng. C. Làng nghề. D. Cục bách tác. Câu 4: Thời Lê Sơ, tư tưởng, tôn giáo chiếm địa vị độc tôn trong xã hội là: A. Phật giáo. B. Đạo giáo. C. Nho giáo. D. Thiên chúa giáo. Câu 5: Thời Lê sơ, văn học chữ Nôm có một vị trí quan trọng so với văn học chữ Hán nói lên điều gì? A. Nhân dân ta có lòng yêu nước, tự hào dân tộc. B. Chữ Nôm đã phát triển mạnh. C. Nhà nước khuyến khích sử dụng chữ Nôm. D. Chữ Nôm dần khẳng định giá trị, khả năng, vai trò trong nền văn học nước nhà. Câu 6: Bia tiến sĩ được xây dựng để làm gì? A. Ghi chép lại tình hình giáo dục của đất nước qua từng năm. B. Tôn vinh những người đỗ tiến sĩ trở lên. C. Quy định việc thi cử, tuyển chọn tiến sĩ của nhà nước. D. Ghi chép lại tình hình thi cử của đất nước qua từng năm. Câu 7. Ai là người được vinh danh là danh nhân văn hóa thế giới? A. Nguyễn Trãi. B. Lê Thánh Tông. C. Ngô Sĩ Liên. D. Lương Thế Vinh. Câu 8. Ai là người sáng lập ra hội Tao đàn? A. Nguyễn Trãi. B. Lê Thánh Tông. C. Ngô Sĩ Liên. D. Lương Thế Vinh. II. Phần tự luận GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
19. 19 Câu 1. Những cống hiến của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp của nước Đại Việt? - Nguyễn Trãi không những là một nhà chính trị, quân sự tài ba, một anh hùng dân tộc mà còn là một danh nhân văn hoá thế giới. - Ông có nhiều tác phẩm có giá trị lớn về văn học, sử học, địa lí học như Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Chí Linh sơn phú, Quốc âm thi tập, Dư địa chí... - Tư tưởng của ông tiêu biểu cho tư tưởng của thời đại, cả cuộc đời của Nguyễn Trãi, khi đánh giặc cũng như khi xây dựng đất nước hoặc sáng tác thơ văn, ông luôn nêu cao lòng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân. Ông thường suy nghĩ và mong muốn "ăn lộc đền ơn kẻ cấy cày", "nơi thôn cùng, xóm vắng không một tiếng hờn giận oán sầu". Ngày duyệt: 26/3/2023 Người duyệt: Hà Thị Vân Anh GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023