Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 25+26, Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 25+26, Bài 11: Nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

1. 1 Lớp 7A 7B 7C Ngày dạy 17,18/1/2023 16,19/1/2023 17,28/1/2023 GIỚI THIỆU CHƯƠNG 5 ( 3 phút) Bước 1: GV có thể hướng dẫn HS đọc nhanh đoạn kênh chữ, quan sát kênh hình và trục thời gian Chùa Một Cột Trục thời gian GV Tổ chức cho HS trả lời câu hỏi: Kênh hình gợi cho em suy nghĩ gì về Đại Việt thời Lý- Trần- Hồ (1009-1407)? Em đã từng nghe về một cuộc kháng chiến chống ngoại xâm tiêu biểu nào diễn ra dưới thời các triều đại này? Bước 2: HS quan sát, hoàn thiện nội dung học tập. Bước 3: Gv gọi đại diện HS trình bày sản phẩm. HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung Bước 4: Gv nhận xét, mở rộng, dẫn dắt vào tiết học GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
2. 2 Tiết 25,26. Bài 11. NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225) Môn học/Hoạt động giáo dục: Lịch sử; lớp: 7 Thời gian thực hiện: (2 tiết) I. Mục tiêu 1. Về kiến thức: - Trình bày được những nét chính về thành lập nhà Lý. - Đánh giá được ý nghĩa của sự kiện dời đô ra Đại La của Lý Công Uẩn. - Mô tả được những nét chinh về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, tôn giáo thời Lý. - Giới thiệu được những thành tựu tiêu biểu về văn hoá, giáo dục. 2. Về năng lực: - Biết sưu tầm, khai thác tư liệu, kênh hình trong học tập lịch sử, rèn luyện năng lực tìm hiểu lịch sử. - Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một vấn đế lịch sử, rèn luyện năng lực nhận thức và tư duy lịch sử. 3. Về phẩm chất: - Lòng tự hào dân tộc. - Ý thức chấp hành pháp luật và nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc. II. Thiết bị dạy học và học liệu 1.Giáo viên - Giáo án soạn theo định hướng phát triển năng lực, Phiếu học tập dành cho HS. - Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2.Học sinh - SGK. - Tranh, ảnh, tư liệu sưu tẩm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV. III. Tiến trình dạy học Tiết 1 1. Hoạt động 1: Mở đầu (5 phút) a) Mục tiêu: - Xác định được vấn đề cần giải quyết liên quan đến bài học. b) Tổ chức thực hiện: – Bước 1: GV yêu cầu HS theo dõi video à cho biết đoạn video nói đến nhân vật lịch sử nào? Sự kiện lịch sử nào được nói đến – Bước 2: HS làm việc cá nhân, trao đổi với bạn nêu ý kiến. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
3. 3 – Bước 3: GV gọi một số HS phát biểu ý kiến. – Bước 4: GV tổng hợp ý kiến của HS và kết nối vào bài học. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1. Nhà Lý thành lập và định đô ở Thăng Long.(8 phút) a) Mục tiêu: -Trình bày được những nét chính về thành lập nhà Lý. - Đánh giá được ý nghĩa của sự kiện dời đô ra Đại La của Lý Công Uẩn. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV tổ chức cho HS cả lớp đọc tư liệu SGK và hoạt động cặp đôi, nhóm để thực hiện các nhiệm vụ sau: Nhiệm vụ 1: Nhà Lí được thành lập như thế nào? Nhiệm vụ 2: Hình 1 và thông tin ở phần Em có biết cho em biết điều gì về vua Lý Công Uẩn? Nhiệm vụ 3: Gạch chân dưới từ, cụm từ miêu tả về thành Đại La. Những thông tin đó chứng tỏ điểu gì vế vùng đất này? Nhiệm vụ 4: Hoạt động nhóm: Hãy cho biết ỷ nghĩa của sự kiện Lý Công Uẩn dời đô về thành Đại La. – Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. – Bước 3: GV gọi một số HS báo cáo kết quả, một số HS khác nhận xét, bổ sung. – Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt lại nội dung kiến thức và trao đổi với HS: NỘI DUNG HỌC TẬP - Sự thành lập nhà Lý: Cuối năm 1009, Lê Long Đĩnh mất. Giới sư sãi và các đại thần trong triều đã tôn Lý Công Uẩn lên ngôi vua. Nhà Lý được thành lập. - Năm 1010, Lý Công Uẩn đặt niên hiệu là Thuận Thiên và quyết định dời đô về Đại La(Hà Nội ngày nay), đổi tên là Thăng Long; năm 1054 đổi tên nước là Đại Việt. - Ở khu vực trung tâm, nhà Lý đã xây dựng nhiều cung điện làm nơi ở và làm việc của vua và triều đình, nơi ở của hoàng gia. Bên ngoài là khu vực buôn bán, làm ăn của dân chúng. Hoạt động 2.2. Tình hình chính trị (10’) a) Mục tiêu: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
4. 4 - Mô tả được những nét chính về chính trị b) Tổ chức thực hiện: GV có thể tổ chức hoạt động học tập cho HS theo tiến trình trong SGK, tìm hiểu từng mục nhỏ - Bước 1: GV tổ chức cho HS cả lớp đọc tư liệu SGK và hoạt động cá nhân, nhóm để thực hiện các nhiệm vụ sau: Nhiệm vụ 1: Vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Lý. So sánh với sơ đồ tổ chức chính quyền thời Tiền Lê, em hãy rút ra nhận xét về sơ đồ tổ chức chính quyền thời Lý? Nhiệm vụ 2: Nhà Lý ban hành bộ Hình thư đã chứng tỏ điều gì? Luật pháp nhà Lý có điểm gì tiến bộ? Nhiệm vụ 3: Tư liệu 2 cho các em biết điều gì vê chính sách của nhà Lý đối với các tù trưởng miền núi? – Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. – Bước 3: GV gọi một số HS báo cáo kết quả, một số HS khác nhận xét, bổ sung. – Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt lại nội dung kiến thức và trao đổi với HS: NỘI DUNG HỌC TẬP a.Tổ chức chính quyền  Tổ chức chính quyền nhà Lý chặt chẽ hơn. b. Xây dựng luật pháp và quân đội - Luật pháp: Năm 1042 ban hành bộ luật Hình thư. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
5. 5 - Quân đội: Gồm 2 bộ phận: Cấm quân và quân địa phương. - Thực hiện chính sách “Ngụ binh ư nông” c. Chính sách đối nội, đối ngoại - Đối nội: Nhà Lý thực hiện chính sách mềm dẻo, khôn khéo, kiên quyết trấn áp các thế lực có mưu đồ tách khỏi Đại Việt. -Đối ngoại: Giữ mối quan hệ hòa hiếu với nhà Tống, dẹp tan cuộc tấn công của Chăm Pa. 2.3. Tình hình kinh tế, xã hội a. Tình hình kinh tế (10p) a) Mục tiêu: Trình bày được sự phát triển kinh tế nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp thời Lý; Biết được sản xuất nông nghiệp là hoạt động kinh tế chính. b) Tổ chức thực hiện: – Bước 1: GV tổ chức cho HS hoạt động theo nhóm (4 nhóm) để thực hiện nhiệm vụ sau: Nhiệm vụ 1: HS đọc thông tin trong SGK để trả lời câu hỏi: Trình bày nét chính về tình hình kinh tế thời Lý? Em có nhận xét gì về các chính sách của nhà Lý trong phát triển kinh tế? Những chính sách đó có tác dụng gì? Lĩnh vực Nội dung Nông nghiệp Thủ công nghiệp Thương nghiệp Tác dụng – Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. – Bước 3: GV gọi HS đại diện các nhóm báo cáo kết quả, HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. – Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt lại nội dung kiến thức và trao đổi với HS: NỘI DUNG HỌC TẬP - Nhà Lý quan tâm đến sản xuất nông nghiệp: + Thi hành chính sách “ Ngụ binh ý nông” + Vua Lý tổ chức “lễ cày tịch điền” + Khuyến khích khai hoang, chãm lo thủy lợi. + Bảo vệ sức kéo. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
6. 6 → Nông nghiệp phát triển, mùa màng bội thu. - Thủ công nghiệp gồm 2 bộ phận: + TCN nhà nước: Đúc tiền, làm vũ khí, dệt lụa + TCN nhân dân: Làm trang sức, làm giấy, làm gốm, xây dựng - Thương nghiệp: Buôn bán trong nước và buôn bán với nước ngoài đều phát triển. 3. Luyện tập (5p) a) Mục tiêu: HS củng cố được kiến thức liên quan đến bài học b) Tổ chức thực hiện: – Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho các nhóm: Vẽ sơ đồ tư duy tình hình kinh tế nông nghiệp thời Lý. – Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. – Bước 3: GV gọi HS đại diện các nhóm trình bày sản phẩm. Các HS khác nhận xét, bổ sung. – Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. 4. Hoạt động vận dụng (3p) a) Mục tiêu: Vận dụng, kết nối được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết tình huống trong thực tiễn liên quan đến bài học. d) Tổ chức thực hiện: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
7. 7 – Bước 1: GV tổ chức cho HS cả lớp hoạt động cá nhân trao đổi, thảo luận thực hiện các nhiệm vụ. – Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. – Bước 3: GV gọi một số HS báo cáo kết quả, một số HS khác nhận xét, bổ sung. – Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và chốt kiến thức. - Miễn thuế nông nghiệp. - Chia ruộng đất, dồn điền đổi thửa. - Xây dựng các công trình thủy lợi. - Tiếp tục thực hiện chính sách “ Ngụ binh ư nông” - Lai tạo nhiều con giống, cây giống mới với năng xuất, chất lượng cao  Nông nghiệp là “ trụ đỡ” của nền kinh tế. IV. Hướng dẫn học ở nhà. (1p) - Học bài cũ. - Đọc, tìm hiểu mục 4. Bài 11 Tiết 2 1. Hoạt động 1: Khởi động ( 5 phút) a) Mục tiêu: - Kết nối vào bài học, tạo hứng thú cho học sinh b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Giao nhiệm vụ: GV cho HS chơi trò chơi “tìm sự kiện, nhân vật lịch sử”. Gọi HS xung phong hoặc gọi ngẫu nhiên. Để tìm được sự kiện, nhân vật LS mà HS chọn thì cần trả lời đúng câu hỏi. Nếu trả lời sai thì nhường lại cho bạn khác trả lời. Giá trị của sự kiện, nhân vật lịch sử nhận được tương ứng với mức độ câu hỏi biết/hiểu. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
8. 8 - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ. HS tham gia trả lời bằng cách giơ tay nhanh nhất. - Bước 3: Báo cáo kết quả. - Bước 4: Đánh giá, nhận xét và kết nối với bài học. Bên cạnh những đặc điểm về chính trị, kinh tế-xã hội thì tình hình văn hóa, giáo dục thời Lý có đặc điểm ntn=> tìm hiểu phần tiếp theo 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức 2.3. Tình hình kinh tế, xã hội b. Tình hình xã hội (8 phút) a) Mục tiêu: Nêu được tên và đặc điểm của các tầng lớp trong xã hội thời Lý. Vẽ được sơ đồ tổ chức xã hội thời Lý. b) Tổ chức thực hiện: – Bước 1: GV tổ chức cho HS cả lớp hoạt động cá nhân để thực hiện các nhiệm vụ sau: Nhiệm vụ 1: Đọc thông tin trong SGK, Em hãy cho biết hoàn cảnh xuất thân và ðời sống của các tầng lớp cý dân trong xã hội thời Lý? Nhiệm vụ 2: So với thời Ðinh- Tiền Lê, về mặt xã hội thời Lý có gì thay đổi? Sự thay đổi này phản ánh điều gì? – Bước 2: HS trao đổi để thực hiện nhiệm vụ trả lời câu hỏi. – Bước 3: GV gọi đại diện HS nhóm báo cáo kết quả, đại diện HS nhóm khác nhận xét. – Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và chốt kiến thức: - Xã hội gồm 2 giai cấp: + Giai cấp thống trị :Vua; Quan lại; Ðịa chủ. + Giai cấp bị trị: Nông dân tự do; Nông dân tá điền; Thợ thủ công; Người buôn bán; Nô tì. => Xã hội phân hóa ngày càng sâu sắc. NỘI DUNG HỌC TẬP - Xã hội gồm 2 giai cấp: + Giai cấp thống trị :Vua; Quan lại; Ðịa chủ. + Giai cấp bị trị: Nông dân tự do; Nông dân tá điền; Thợ thủ công; Người buôn bán; Nô tì. => Xã hội phân hóa ngày càng sâu sắc. Hoạt động 2. 4. Tình hình văn hóa, giáo dục (19’) GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
9. 9 a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được tình hình văn hóa và giáo dục của nước ta dưới thời nhà Lý. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Giao nhiệm vụ: (Nhiệm vụ được GV chuyển giao cho Hs từ cuối tiết học trước) GV chia lớp thành 4 nhóm và thực hiện nhiệm vụ lớn: Dựa vào nội dung phần 4 SGK trang 56,57 em hãy : Nhóm 1,2: Trình bày thành tựu tiêu biểu về tôn giáo, văn học, nghệ thuật và rút ra nhận xét? Nhóm 3,4: Trình bày thành tựu tiêu biểu về giáo dục. Việc xây dựng Văn Miếu –Quốc Tử Giám và mở khoa thi đầu tiên có ý nghĩa như thế nào? - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ. Hs làm việc nhóm ở nhà trình bày và hoàn thiện sản phẩm của nhóm mình. - Bước 3: Báo cáo kết quả. Đại diện nhóm thuyết trình sản phẩm của mình -> Hs lắng nghe bổ sung, nhận xét và phản biện. - Bước 4: Kết luận, nhận định GV nhận xét, đánh giá chốt kiến thức bài học. NỘI DUNG HỌC TẬP a. Tôn giáo: Phật giáo được các vua Lý tôn sùng và truvền bá rộng rãi trong nhân dần. Nho giáo bắt đầu được mở rộng va ngày càng có vai trò trong xã hội. Đạo giáo cũng khá thịnh hanh, được kết hợp với các tín ngưỡng dần gian. b. Văn học, nghệ thuật: + Văn học chữ Hán bước đầu phát triển, xuất hiện một số tác phẩm văn học có giá trị như Chiếu dời đô, Nam quốc sơn hà,... + Hát chèo, múa rối nước đều phát triển. Các trò chơi dần gian rất được ưa chuộng. + Một số công trình kiến trúc có quy mô tương đối lớn và độc đáo được xây dựng. Trình độ điêu khắc tinh vi, thanh thoát, được thể hiện trên các tượng Phật, ở hình trang trí rồng, phượng và các bệ đá hình hoa sen ... c. Giáo dục: Nhà Lý đã chú ý đến việc học tập, thi cử để tuyển chọn những người tài bổ sung vào bộ máy chính quyền. Năm 1070, nhà Lý cho dựng Văn Miếu. Năm 1075, cho mở khoa thi đẩu tiên để tuyển chọn quan lại. Năm 1076, Quốc Tử Giám được thành lập, là nơi học tập của con em quý tộc; sau đó, mở rộng đến con quan lại và những người giỏi trong nước. 3. Hoạt động 3: Luyện tập ( 7’) a) Mục tiêu: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
10. 10 Thông qua các câu hỏi, bài tập Hs hệ thống và củng cố lại nội dung kiến thức bai học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Giao nhiệm vụ: Hs trả lời từng câu hỏi: 1. Vẽ sơ đồ tư duy khái quát nội dung nhà Lý xây dựng và phát triển đất nước? - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ. Hs làm việc cá nhân và hoàn thiện bài tập GV giao. - Bước 3: Báo cáo kết quả. Hs trả lời bài làm của mình -> Hs trong lớp nhận xét, bổ sung. - Bước 4: Kết luận, nhận định GV nhận xét, đánh giá chốt kiến thức bài học. 4. Hoạt động 4: Vận dụng ( 5 p) a) Mục tiêu: Thông qua kiến thức đã tìm hiểu trong bài HS vận dụng vào hoàn cảnh thực tế cụ thể. b) Tổ chức thực hiện (ở nhà) Chọn 1 trong 2 câu hỏi sau: ? Hãy giới thiệu với bạn bè về một thành tựu văn hóa của nhà Lý? Em có thể viết 1 đoạn văn ngắn về thành tưu đó? ? Viết 1 đoạn văn ngắn đánh giá về công lao của Lý Công Uẩn đối với dân tộc GV gợi ý: - Giới thiệu được tên thành tựu - Nguồn gốc và ý nghĩa của thành tựu đó. - Dấu ấn còn lại và suy nghĩa để bảo tồn và giữ gìn nét văn hóa đó. IV. Hướng dẫn học ở nhà (1p) - Học bài cũ. Chuẩn bị bài 12 .. Ngày duyệt: 14/1/2023 Người duyệt: Hà Thị Vân Anh GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023