Giáo án Lịch sử 7 - Chương IV: Đất nước dưới thời các vương triều Ngô, Đinh, Tiền Lê (939-1009) - Tiết 22, Bài 9: Đất nước buổi đầu độc lập - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 7 - Chương IV: Đất nước dưới thời các vương triều Ngô, Đinh, Tiền Lê (939-1009) - Tiết 22, Bài 9: Đất nước buổi đầu độc lập - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

1. 1 Lớp 7A 7B 7C Ngày dạy 15/12/2022 16/12/2022 16/12/2022 CHƯƠNG IV. ĐẤT NƯỚC DƯỚI THỜI CÁC VƯƠNG TRIỀU NGÔ - ĐINH – TIỀN LÊ (939 -1009) Tiết 22. Bài 9. ĐẤT NƯỚC BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP (939 - 967) Thời gian thực hiện: I. Mục tiêu 1. Về kiến thức: - Nêu được những nét chính về tổ chức chính quyền, đời sống xã hội và văn hoá dưới thời Ngô Quyền. - Trình bày được công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh. 2. Về năng lực: * Năng lực chung: - Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo. - Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên. * Năng lực riêng: - Biết sưu tầm, khai thác tư liệu, kênh hình trong học tập lịch sử, rèn luyện năng lực tìm hiểu lịch sử. - Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một vấn đề lịch sử, rèn luyện năng lực nhận thức và tư duy lịch sử. 3. Về phẩm chất: - Chăm chỉ học tập và sưu tầm những tư liệu lịch sử có liên quan đến nội dung bài học - Giáo dục ý thức độc lập tự chủ của dân tộc, thống nhất đất nước của mọi người dân. II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Đối với giáo viên - SGK, SGV, Sách Bài tập Lịch sử 7. - Phiếu học tập. - Tranh ảnh, video liên quan đến bài học: Một số tranh ảnh, lược đồ: Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước, Lược đồ 12 sứ quân, Một số tranh, ảnh (như đến thờ của Vua Ngô Quyền, Vua Đinh, ...). - Máy tính, máy chiếu hoặc tivi (nếu có). 2. Đối với học sinh - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV. III. Tiến trình dạy học 1. Hoạt động 1: Mở đầu (5 phút) a) Mục tiêu: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
2. 2 - Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen chương mới, bài học mới. - Hình thành được tình huống có vấn đề để kết nối vào bài học. b)Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập. - HS quan sát hình ảnh trên máy: Tượng đài Ngô Quyền và Trận địa cọc trên sông Bạch Đằng (SGK – sử 6 – KNTT- trang 83) - HS làm việc cá nhân và ghi câu trả lời ra giấy, câu hỏi theo kĩ thuật 3W – Ai?, Ở đâu? Khi nào? Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập. - Học sinh: Nghiên cứu, trao đổi. - Giáo viên: quan sát, lắng nghe. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động. - GV yêu cầu HS trả lời. - HS trả lời (có thể đúng, có thể sai). - Dự kiến sản phẩm: H/a - Ngô Quyền, Sông Bạch Đằng, năm 938 - Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu cần). Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thưc GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới. - Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 đã chấm dứt vĩnh viễn thời kì Bắc thuộc và mở ra kỉ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho đất nước. - Các vương triều Ngô - Đinh - Tiền Lê đã hoàn thành sự nghiệp khôi phục nền độc lập, thống nhất đất nước, xây dựng chính quyền quân chủ và đặt nền móng cho thời kì phục hưng mạnh mẽ của dân tộc GV có thể hướng dẫn HS đọc nhanh đoạn kênh chữ, quan sát kênh hình và trục thời gian. GV gợi mở vấn đề: Kênh hình gợi cho em suy nghĩ gì về đất nước dưới thời các vương triều Ngô - Đinh - Tiền Lê? Em đã từng nghe về một sự kiện tiêu biểu nào diễn ra dưới thời các vương triều này? Em hãy thử suy đoán dụng ý của các tác giả biên soạn sách khi giới thiệu những kênh hình này là gì? 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1. (25 phút) Ngô Quyền dựng nền độc lập a) Mục tiêu: - Nêu được những nét chính về tổ chức chính quyền, đời sống xã hội và văn hóa dưới thời Ngô. - HS hoàn thành và biết được bộ máy của tổ chức nhà nước thời Ngô còn rất đơn giản - Hiểu rõ vai trò, công lao của Ngô Quyền trong buổi đầu dựng nước. b) Tổ chức thực hiện: hoạt động cá nhân, nhóm * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ + Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Sử dụng đồ dùng trực quan, phương tiện hiện đại, sử dụng tư liệu lịch sử, phương pháp nêu vấn đề, thuyết trình thảo luận GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
3. 3 nhóm, kĩ thuật chia nhóm, ... - GV chia lớp ra làm 4 nhóm, - Phát phiếu học tập & giao nhiệm vụ chung cho 4 nhóm ? Những việc làm của Ngô Quyền sau chiến thắng Bạch Đằng? ? Lấy dẫn chứng để làm rõ tính chất độc lập tự chủ của nhà Ngô? ? Hoàn thiện sơ đồ trống về bộ máy nhà nước thời Ngô và nhận xét? ? Quyết định bỏ chức tiết độ sứ, thiết lập chính quyền độc lập của Ngô Quyền có ý nghĩa như thế nào? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập. - Thảo luận nhóm 5 phút và ghi kết quả ra phiếu học tập nhóm (phần việc của nhóm mình làm). GV hướng dẫn HS thảo luận (nếu cần). * Bước 3. Báo cáo kết quả - Đại diện các nhóm báo cáo kết quả - Các nhóm khác theo dõi nhận xét, bổ sung - GV theo dõi, hỗ trợ cho HS (nếu HS gặp khó khăn). - Dự kiến sản phẩm: 1. Năm 939, sau chiến thắng Bạch Đằng, Ngô Quyền bỏ chức tiết độ sứ, xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa, một chính quyền mới được thiết lập 2. Đất nước được yên bình, văn hoá dân tộc được chú ý khôi phục. Từ đây, nền độc lập dân tộc được khẳng định, tạo ra nền tảng căn bản cho công cuộc phát triển đất nước sau này. 3. Bộ máy của tổ chức này còn rất đơn giản 4. Việc quyết định bỏ chức tiết độ sứ, thiết lập chính quyền độc lập của Ngô Quyền đã chứng tỏ nền độc lập dân tộc được khẳng định, vị thế của đất nước đã khác trước. Đây cũng chính là nền tảng căn bản cho công cuộc phát triển đất nước sau này. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
4. 4 * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của HS. - GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho HS. - HS lắng nghe, tiếp nhận kiến thức và hoàn thành kiến thức cơ bản. NỘI DUNG HỌC TẬP - Năm 939, sau chiến thắng Bạch Đằng, Ngô Quyền bỏ chức tiết độ sứ, xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa. - Một chính quyền mới được thiết lập, trong đó nhà vua giữ quyến quyết định mọi việc trọng yếu, các quan văn, võ phụ trách từng công việc. Ở địa phương, vua giao các tướng lĩnh trấn giữ các châu quan trọng. - Đất nước được yên bình, văn hoá dân tộc được chú ý khôi phục. Từ đây, nền độc lập dân tộc được khẳng định, tạo ra nền tảng căn bản cho công cuộc phát triển đất nước sau này. 2.2. Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh. (30 phút) a. Mục tiêu: - HS cần nắm được tình hình của nước ta sau khi Ngô Quyền mất, trong hoàn cảnh đó Đinh Bộ Lĩnh đã dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước. b. Tổ chức thực hiện: - GV sử dụng kĩ thuật động não để tổ chức cho HS hoạt động cho học sinh. * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ + GV tổ chức cho HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi: Tình hình nước ta sau khi Ngô Quyền mất như thế nào? + GV tổ chức cho HS làm việc nhóm: Học sinh đọc thông tin, quan sát lược đồ hình 1 để trả lời câu hỏi trong phiếu học tập. GV sử dụng lược đồ cát cứ của 12 sứ quân GV phát phiếu học tập, yêu cầu thảo luận nhóm, điền vào phiếu học tập Số TT Tên các sứ quân Địa điểm đóng quân - - + GV tổ chức cho HS làm việc cặp đôi đọc thông tin SGK để trả lời các câu hỏi: 1. Hãy trình bày công cuộc thống nhất đất nước và thành lập nhà Đinh của Đinh Bộ Lĩnh? 2. Vì sao Đinh Bộ Lĩnh lại dẹp được 12 sứ quân, thống nhất đất nước? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ + HS đọc SGK và thực hiện nhiệm vụ cá nhân. + GV hướng dẫn HS quan sát lược đồ H1 – SGK trang 46, khuyến khích HS hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập. GV đến các nhóm, quan sát việc thảo luận GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
5. 5 và hỗ trợ học sinh hoàn thành phiếu học tập khi cần thiết. + GV tổ chức cho HS đọc thông tin, thảo luận cặp đôi, thực hiên yêu cầu: Hãy trình bày công cuộc thống nhất đất nước và thành lập nhà Đinh của Đinh Bộ Lĩnh và giải thích vì sao Đinh Bộ Lĩnh lại dẹp được 12 sứ quân thống nhất đất nước? * Bước 3. Báo cáo kết quả: + HS trả lời câu hỏi: Tình hình nước ta sau khi Ngô Quyền mất như thế nào? GV có thể cung cấp thông tin như sau: Sau khi Ngô Quyền mất, con còn nhỏ, lợi dụng tình hình này, Dương Tam Kha đã tiếm quyền. Ngô Xương Ngập sợ bị liên lụy, bèn bỏ trốn. Năm 950, khi Dương Tam Kha cử Ngô Xương Văn và Đỗ Cảnh Thạc đi đánh hai thôn Đường, Nguyễn thì Ngô Xương Văn quay lại đánh úp kinh thành, giành lại ngôi vua. Lúc bấy giờ, tình hình trong nước đã rất rối loạn, các thế lực hào trưởng địa phương nổi lên khắp nơi. + GV yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả bài tập nhóm sau khi đối chiếu với đáp án, có thể cho các nhóm chấm chéo nhau. STT Tên các sứ quân Địa điểm đóng quân 1. Kiều Thuận Hồi Hồ 2. Kiều Công Hãn Phong Châu 3. Ngô Nhật Khánh Đường lâm 4. Nguyễn Khoan Tam Đái 5. Đỗ Cảnh Thạc Đỗ Động Giang 6. Nguyễn Siêu Tây Phù Liệt 7. Nguyễn Thủ Tiệp Tiên Du 8 Lý Khuê Siêu Loại 9. Lữ Đường Tề Giang 10. Phạm Bạch Hổ Đằng Châu 11. Trần Lãm Bố Hải Khẩu 12. Ngô Xương Xí Bình Kiều - GV cho HS xem đoạn video về Đinh Bộ Lĩnh và thế trận cờ lau - GV cho HS đọc thông tin về Đinh Bộ Lĩnh và giới thiệu về vị anh hùng này. Đây là một câu chuyện hay, GV có thể tìm hiểu thêm để kể cho HS nghe hoặc cho HS tìm hiểu trước ở nhà và chia sẻ trước lớp * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức: GV đánh giá kết quả hoạt động của HS. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
6. 6 NỘI DUNG HỌC TẬP - Năm 944, Ngô Quyền mất, chính quyền nhà Ngô suy yếu nhanh chóng. Nhân cơ hội đó,các thế lực hào trưởng địa phương nổi lên, mỗi người chiếm cứ một vùng. Đất nước rơi vào tình trạng cát cứ của 12 sứ quân. - Trong hoàn cảnh đó, tại đất Hoa Lư (Ninh Bình) xuất hiện nhân vật Đinh Bộ Lĩnh. - Với tài năng của mình, được nhân dân ủng hộ, Đinh Bộ Lĩnh đánh đâu thắng đó, được tôn là Vạn Thắng Vương. Trong 2 năm (966-967), bằng các biện pháp vừa mềm dẻo vừa cứng rắn, ông đã lần lượt dẹp yên các sứ quân, chấm dứt tình trạng cát cứ, thống nhất đất nước và sau đó lập ra nhà Đinh. 3. Hoạt động 3: Luyện tập (7 phút) a. Mục tiêu: - Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức. b. Tổ chức thực hiện: - GV cho HS trả lời các câu hỏi trắc nghiệm - GV tổ chức trò chơi “Giải mã từ khóa” qua đó để HS luyện tập kiến thức đã học trong bài 9. * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: Giáo viên chiếu bảng gồm 6 ô chữ từ khóa liên quan đến nội dung bài học. Hướng dẫn học sinh cách chơi * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ HS sẽ trả lời lần lượt 6 câu hỏi. HS dựa vào kiến thức vừa học để giải mã được từ khóa này. * Bước 3. Báo cáo kết quả: Sau mỗi câu trả lời của HS GV sẽ yêu cầu một HS khác nhận xét * Bước 4: GV kết luận, chốt từ chìa khóa – độc lập, cho điểm HS, khái quát bài bằng sư đồ tư duy 4. Hoạt động 4: Vận dụng (3 phút) a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập. b. Tổ chức thực hiện: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: Yêu cầu HS trả lời câu hỏi 2 – SGK trang 47 và về nhà tìm hiểu kiến thức từ sách, báo, Internet để thực hiện nhiệm vụ: 1. Những việc làm của Đinh Bộ Lĩnh có ý nghĩa như thế nào đối với dân tộc? 2. Tìm hiểu và giới thiệu về kinh đô Hoa Lư và quần thể di tích danh thắng Tràng An? Vì sao Đinh Bộ Lĩnh chọn Hoa Lư (Ninh Bình) làm kinh đô? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS hoạt động cá nhân, trả lời câu hỏi 2 – SGK trang 47, xem video bài hát về Đinh Bộ Lĩnh. - GV chia HS thành 4 nhóm (tương ứng 4 tổ) giao nhiệm vụ chung cho các nhóm thực hiện nhiệm vụ 2. * Bước 3. Báo cáo kết quả: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
7. 7 - GV sử dụng tư liệu 2- là đánh giá của nhà sử học Lê Văn Hưu (thời Trần) được ghi lại trong tác phẩm Đại Việt sử ký toàn thư (thời Lê) về Đinh Tiên Hoàng và những việc làm, công lao của ông đối với dân tộc: Chấm dứt tình trạng cát cứ của 12 sứ quân, thống nhất đất nước lập lại hoà bình -> tạo điều kiện xây dựng đất nước chống âm mưu xâm lược của nhà Tống. - Hướng dẫn các nhóm tìm hiểu hoàn thành vào vở bài tập, nộp sản phẩm vào tiết sau. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức: - GV nhận xét câu trả lời của học sinh. - GV hướng dẫn học sinh cách khai thác thông tin trên Internet và bài học tiếp theo. - Thời gian thuyết trình (3 phút) ở tiết học sau vào đầu giờ. Ngày duyệt: 11/12/2022 Người duyệt: Hà Thị Vân Anh GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023