Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 32-34, Bài 14: Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 32-34, Bài 14: Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

1. 1 Lớp 7A 7B 7C Ngày dạy 18,22,25 /2/2023 15,20,22/2/2023 18,20,25/2/2023 Tiết 32,33,34. BÀI 14: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG - NGUYÊN Thời gian thực hiện: (3 tiết) I. Mục tiêu 1. Về kiến thức: - Lập được sơ đồ diễn biến chính của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên. - Phân tích được nguyên nhân thắng lợi, nêu được ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên, nhận thức được sâu sắc tinh thần đoàn kết và quyết tâm chống giặc ngoại xâm của quân và dân Đại Việt. - Đánh giá được vai trò của các nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn, Trần Nhân Tông, - Trình bày diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285 trên lược đồ - Nhận thức được tinh thần đoàn kết và quyết tâm chống giặc của quân và dân Đại Việt - Những nét chính về cuộc kháng chiến lần III , những trận đánh quyết định như Vân Đồn, Bạch Đằng. - Tinh thần toàn dân đoàn kết quyết tâm đánh giặc của quân và dân thời Trần qua các sự kiện nhân vật lịch sử cụ thể tiêu biểu. - Nêu được ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên và bài học kinh nghiệm quý giá trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên 2. Về năng lực: - Rèn luyện kĩ năng quan sát và sử dụng bản đồ trong khi học và trả lời câu hỏi. - Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một vấn đề lịch sử, rèn luyện năng lục nhận thức và tư duy lịch sử. - Biết phân tích, so sánh, đối chiếu diễn biến giữa ba lần kháng chiến. 3. Về phẩm chất: Giáo dục tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập dân tộc trước nguy cơ bị xâm lược. II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Đối với giáo viên: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
2. 2 - Giáo án soạn theo định hướng phát triển năng lực, Phiếu học tập dành cho học sinh. - Lược đồ 3 cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên. - Máy tính, máy chiếu ( nếu có ). 2. Đối với học sinh: - Sách giáo khoa. - Vở bài tập Lịch Sử và Địa Lí 7 ( phân môn Lịch Sử ). - Tranh, ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học theo yêu cầu của giáo viên. III. Tiến trình dạy học. TIẾT 1: 1. Hoạt động 1: Mở đầu ( 5 phút ) a) Mục tiêu: - Tạo tâm thế thoải mái, hứng thú để học sinh khám phá tri thức mới. - Xác định vấn đề cần tìm hiểu trong tiết học. b) Tổ chức thực hiện: * Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập GV cho học sinh quan sát hình ảnh và nêu câu hỏi + Hình ảnh trên gợi em nhớ đến đội quân nào vô cùng hùng mạnh trong lịch sử nhân loại ở thế kỉ 13? + Hãy trình bày hiểu biết của em về đội quân này? * Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ Học sinh quan sát bức tranh, tiếp nhận nhiệm vụ học tập, suy nghĩ trình bày * Bước 3: HS báo cáo kết quả HS trả lời câu hỏi và trình bày hiểu biết cá nhân * Bước 4: GV kết luận Hình ảnh trên gợi chúng ta nhớ đến một đội quân hùng mạnh bậc nhất trong lịch sử nhân loại ở thế kỉ XIII, đó chính là đội quân Mông Cổ. Vào thế kỉ XIII, đế chế Mông Cổ liên tiếp tiến hành các cuộc chiến tranh xâm lược và thống trị nhiều nước ở khắp lục địa Á – Âu, chinh phục một vùng đất rộng lớn khoảng 23 triệu km vuông. Quốc gia Đại Việt cũng không nằm ngoài con đường chinh phạt của đế chế này. Quân dân Đại Việt đã chuẩn bị và tổ chức đánh giặc như thế nào? Vì sao Đại Việt lại ba lần giành thắng lợi trước một đế chế lớn như thế, các em hãy cùng thầy/cô tìm hiểu trong bài học này. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1. (30p): Tìm hiểu cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258. a) Mục tiêu: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
3. 3 - HS trình bày được những nét chính của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ năm 1258. b) Tổ chức thực hiện: * Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập GV yêu cầu học sinh đọc mục 1, quan sát hình 1 trong SGK. Sử dụng kĩ thuật “Hỏi chuyên gia” GV chia lớp thành 3 nhóm chuyên gia, mỗi nhóm thực hiện một nhiệm vụ Nhóm 1: Tìm hiểu về âm mưu xâm lược Đại Việt của quân Mông Cổ và sự chuẩn bị của vua tôi nhà Trần Nhóm 2: Dựa vào hình 1 SGK trang 68, trình bày diễn biến của cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258. Nhóm 3: Theo em vì sao quân Mông Cổ mạnh như vậy mà vẫn bị quân ta đánh bại? * Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ HS tiếp nhận nhiệm vụ và hoạt động nhóm dưới sự hướng dẫn, quan sát của GV. * Bước 3: HS báo cáo kết quả Sau thời gian thảo luận 5 phút, các nhóm chuyên gia cử nhóm trưởng điều khiển buổi “ tư vấn”, mời các thành viên trong lớp đặt câu hỏi và cử thành viên nhóm chuyên gia trả lời, giải đáp thắc mắc. * Bước 4: GV kết luận GV nhận xét quá trình hoạt động “tư vấn” của các nhóm chuyên gia khi trả lời câu hỏi và giải đáp thắc mắc của các thành viên trong lớp. Sau đó, GV tóm lược lại những nội dung chính: NỘI DUNG HỌC TẬP 1: Cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258. *Âm mưu của giặc: - Cuối năm 1257, quân Mông Cổ chuẩn bị xâm lược Đại Việt để làm bàn đạp tấn công Nam Tống. *Sự chuẩn bị của nhà Trần: Chủ động đề ra kế hoạch đối phó - Tăng cường phòng thủ biên giới. - Chuẩn bị về lực lượng, vũ khí. *Diễn biến: - Tháng 1/1258, 3 vạn quân Mông Cổ tiến vào nước ta, qua Bạch Hạc, bị chặn ở Bình Lệ Nguyên. Sau đó, tiếp tục tiến vào Thăng Long. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
4. 4 - Nhà Trần thực hiện kế sách “Vườn không nhà trống” khiến giặc rơi vào tình thế khó khăn. - Trước tình thế trên, ta mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu. Quân Mông Cổ thua trận, rút chạy khỏi Thăng Long. *Kết quả: - Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi sau chưa đầy một tháng. *Nguyên nhân thắng lợi: - Sự chuẩn bị chu đáo. - Kế hoạch, chiến thuật đúng đắn. - Quân dân đều quyết tâm đánh giặc 3. Hoạt động 3: Luyện tập ( 6 phút) a) Mục tiêu: HS khắc sâu kiến thức tiết học b) Tổ chức thực hiện: * Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập GV giao phiếu học tập, nêu yêu cầu và nhiệm vụ học tập. * Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ HS thực hiện nhiệm vụ trong phiếu học tập * Bước 3: HS báo cáo kết quả. HS trả lời theo đáp án đã chọn * Bước 4: GV kết luận. GV nhận xét và chốt đáp án đúng. 4. Hoạt động 4: Vận dụng (4 phút) a) Mục tiêu: - Vận dụng, kết nối được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết tình huống trong thực tiễn liên quan đến bài học. b) Tổ chức thực hiện: * Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS: Về nhà tìm hiểu và trả lời câu hỏi 3 (SGK) * Bước 2: HS về nhà tìm hiểu, sưu tầm tài liệu trên sách báo, internet... * Bước 3: GV cách trả lời câu hỏi. *Bước 4: GV chốt yêu cầu, nhận xét về tiết học. Tiết 2 2. CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN NGUYÊN NĂM 1285 1. Hoạt động 1: Mở đầu (5 phút) a) Mục tiêu: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
5. 5 - Kiểm tra, củng cố cho HS kiến thức của bài học cũ và gợi mở định hướng cho HS vào tìm hiểu nội dung kiến thức mới trong bài học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ GV thông qua thể lệ trò chơi khởi động, gọi HS xung phong nhanh nhất tham gia trò chơi. - GV áp dụng kĩ thuật kiểm tra “phỏng vấn nhanh” xây dựng 5 câu hỏi, yêu cầu HS trả lời nhanh các câu hỏi kiểm tra bài cũ và gợi mở cho HS tìm hiểu nội dung kiến thức mới trong bài học. Mỗi câu trả lời đúng HS được điểm, trả lời sai không bị trừ điểm.. + Câu 1: Chiến thắng tiêu biểu nhất trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258 (lần 1) là? + Câu 2: Nhà Trần thi hành kế sách gì trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258 (lần 1)? + Câu 3: Tổng chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285 (lần thứ hai) là ai? + Câu 4: Hình ảnh sau giúp em gợi nhớ đến nhân vật lịch sử nào? + Câu 5: Bài thơ sau nói về những thắng lợi trong cuộc kháng chiến nào? “Chương Dương cướp giáo giặc, Hàm Tử bắt quân thù. Thái bình nên gắng sức, Non nước ấy ngàn thu.” (Phò giá về kinh, Trần Quang Khải) - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ GV sử dụng máy chiếu trình chiếu lần lượt các câu hỏi khởi động. - Bước 3: Báo cáo kết quả HS trả lời - Bước 4: Kết luận, nhận định GV nhận xét, cho điểm, dẫn dắt vào bài học mới: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
6. 6 Chương Dương, Hàm Tử, Tây Kết – là những chiến thắng tiêu biểu của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285. Những chiến thắng này đã phá vỡ kế hoạch hội quân của Toa Đô và Thoát Hoan tại Thiên Trường, quân ta chuyển sang thế phản công giải phóng Thăng Long. Quân giặc rút chạy về nước. Vậy cuộc kháng chiến diễn ra như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (28 phút) a, Mục tiêu: - HS trình bày diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285 trên lược đồ - Nhận thức được tinh thần đoàn kết và quyết tâm chống giặc của quân và dân Đại Việt b) Tổ chức thực hiện *Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Yêu cầu HS đọc thông tin mục 2 SGK (tr69,70,71) và quan sát Hình 2. Lược đồ kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285. - GV chia HS thành hai nhóm + Nhóm 1: Tái hiện sự chuẩn bị của vua tôi nhà Trần cho cuộc kháng chiến quân Nguyên năm 1285 qua hình thức đóng vai. + Nhóm 2: Trình bày tóm tắt về diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285 dựa trên minh họa của Phim hoạt hình 3D hoặc trên lược đồ Hình 2- Lược đồ kháng chiến chống quân Nguyên năm 1285, SGK, tr.70 . * Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - Đại diện các nhóm lên trình bày (Mỗi nhóm có 5 phút trình bày). * Bước 3: HS báo cáo kết quả - HS các nhóm báo cáo, nhận xét, đặt câu hỏi trao đổi, thảo luận, bổ sung cho nhau ? Nêu cách đánh của quân dân nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai? Dự kiến HS trả lời: + Tránh thế giặc mạnh lúc chúng mới đến xâm lược + Vừa cản giặc vừa rút lui để bảo toàn lực lượng, chờ thời cơ + Thực hiện “vườn không nhà trống” để gây khó khăn về lương thảo cho quân Nguyên + Khi thời cơ đến, quân giặc lâm vào tình thế khó khăn, nhà Trần liền phản công tiêu diệt quân giặc. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
7. 7 ? Vì sao cuộc kháng chiến quân Nguyên năm 1285 kết thúc thắng lợi? (Dự kiến HS trả lời: Do sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của các vua Trần, Trần Quốc Tuấn , sự đoàn kết, tình thần đấu tranh kiên cường, bất khuất của quân dân ta ) ? Vai trò của Trần Quốc Tuấn trong cuộc kháng chiến năm 1285? (Dự kiến HS trả lời: Lãnh đạo, kích lệ tinh thần quân sĩ, tạo niềm tin với vua Trần) *GV đặt câu hỏi tổng kết mục 2: Khai thác tư liệu 2,3 và chỉ ra điểm chung trong tinh thần chiến đấu của vua tôi nhà Trần? Em học được gì từ tinh thần ấy? (Dự kiến HS trả lời: - Đoàn kết, đồng lòng, quyết tâm chiến đấu chống kẻ thù xâm lược. - Tinh thần đấu tranh kiên cường, bất khuất, quyết không khoan nhượng. - Sự dũng cảm, gan dạ, ý chí sắt đá và lòng tự tôn, tự chủ mạnh mẽ.) * Bước 4: Gv đánh giá và chốt kiến thức NỘI DUNG HỌC TẬP • Chuẩn bị - Năm 1279, nhà Nguyên sau khi thống trị toàn bộ lãnh thổ Trung Quốc, ráo riết chuẩn bị xâm lược Chăm-pa, Đại Việt. - Năm 1282, hội nghị Bình Than, Diên Hồng cử Trần Quốc Tuấn làm tổng chỉ huy các lực lượng kháng chiến. • Diễn biến - 1/1285: hơn 50 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy tràn vào xâm lược Đại Việt. Trần Quốc Tuấn cho lui quân về đóng ở Vạn Kiếp. - Thực hiện kế sách "vườn không nhà trống", rút từ Thăng Long về Thiên Trường. - Phá vỡ kế hoạch hội quân của Toa Đô và Thoát Hoan tại Thiên Trường → Quân Nguyên rút về Thăng Long chờ tiếp viện. - 5/1285: quân Trần tổ chức phản công, đánh bại giặc ở nhiều nơi và tiến quân giải phóng Thăng Long. - Quân giặc rút chạy về nước → Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi. 3. Hoạt động 3: Luyện tập (7 phút) a) Mục tiêu: - Củng cố, hệ thống hóa lại những kiến thức cơ bản được học. - Rèn luyện cho HS kĩ năng trình bày, thuyết trình, b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ GV yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập (Phụ lục 1) GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
8. 8 - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: GV gọi đại diện HS trình bày phiếu học tập đúng trước lớp. Các nhóm chấm chéo phiếu học tập của nhau. - Bước 3: Báo cáo kết quả GV nhận xét bài làm của HS và chính xác hoá các phương án trả lời. - Bước 4: Gv đánh giá và chốt kiến thức GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. 4. Hoạt động 4: Vận dụng (5 phút) a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết tình huống thực tế, rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ GV hướng dẫn HS thực hiện hoạt động vận dụng kiến thức đã học sau: + Tìm tên đường/ phố/ trường (ở địa phương hoặc qua sách, báo, internet) có tên gọi Trần Quốc Tuấn + Thiết kế thẻ nhớ lịch sử hoặc poster giới thiệu về địa điểm gắn liền với nhân vật lịch sử Trần Quốc Tuấn. + Chia sẻ hiểu biết của HS về địa điểm tìm hiểu được trước lớp theo định hướng: Tên trường/ đường/ phố; Địa điểm; tại sao đặt tên Trần Quốc Tuấn cho các địa điểm trên?; Qua đó em có suy nghĩ gì về Trần Quốc Tuấn?... - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ HS tìm hiểu, sưu tầm tài liệu theo yêu cầu và chia sẻ những hiểu biết của cá nhân về địa điểm mang tên Trần Quốc Tuấn. - Bước 3: Báo cáo kết quả GV gọi đại diện một số HS chia sẻ và trình bày sản phẩm học tập. - Bước 4: Gv đánh giá và chốt kiến thức GV tổng hợp, nhận xét các sản phẩm học tập của HS. GV giao nhiệm vụ cho HS - Chuẩn bị bài mới - Trình bày tóm tắt diễn biến chính của cuộc kháng chiến quân Nguyên năm 1287-1288 trên lược đồ H3 sgk/tr71? GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
9. 9 Tiết 3 1. Hoạt động 1: Mở đầu ( 5phút) a) Mục tiêu: - Mục tiêu: Đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho HS đi vào tìm hiểu bài mới. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV cho HS quan sát hình ảnh Trần Hưng Đạo - Bước 2: HS tiếp nhận nhiệm vụ, trả lời câu hỏi; Em hãy cho biết bức tranh này là hình ảnh của ai? ( Trần Hưng Đạo) Em biết gì về vai trò của Trần Hưng Đạo trong ba lần kháng chiến chống quân Mông – Nguyên? - Bước 3: Hs trả lời câu hỏi và nhận xét - Bước 4: GV kết luận:Là một vị tướng lừng danh khắp năm châu, đánh bại lầ xâm lược thứ 2 với sự chuẩn bị nhân lực vật lực chu đáo cua nhà Nguyên, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn sẽ tiếp tục lãnh đạo nhân dân ta làm nên chiến thắng vang dội, đập tan hoàn toàn dã tâm xâm chiếm nước ta của nhà Nguyên 2- Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 1: 3 - Cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287- 1288 (15phút) a) Mục tiêu: HS trình bày diễn biến chính cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287-1288 b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập Yêu cầu học sinh trả lời 4 câu hỏi: Vì sao đã hai lần xâm lược ĐV đều thất bại nhưng vua vẫn tiếp tục xâm lược lần ba ? Theo em, lần này vua tôi nhà Nguyên sẽ chuẩn bị xâm lược nước ta như thế nào sau 2 lần bại trận? Trước nguy cơ đó, vua tôi nhà Trần đã làm gì ? Tại sao khi vua Trần Nhân Tông hỏi” giặc tới, liệu tình hình thế nào?”, Trần Quốc Tuấn lại trả lời” Năm nay đánh giặc nhàn”? Gv tiếp tục chia lớp thành 3 nhóm và yêu cầu trả lời câu hỏi. * Nhóm 1: Trình bày diễn biến trận Vân Đồn theo lược đồ - Kết quả của trận Vân Đồn như thế nào? - Chiến thắng Vân Đồn có ý nghĩa gì? GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
10. 10 *Nhóm 2- Đợi mãi không thấy lương đến, Thoát Hoan đã làm gì ? - Tóm tắt trận Bạch Đằng năm 1288 trên lược đồ? *Nhóm 3- Nêu cách đánh giặc của nhà Trần lần III ? Có gì giống và khác so với hai lần trước ? - So sánh với cách đánh của Ngô Quyền năm 938? HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của của các bạn. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập HS tiếp nhận nhiệm vụ, trả lời câu hỏi - Bước 3: Hs báo cáo kết quả: Hs các nhóm báo cáo(2HS) - Bước 4: Gv đánh giá và chốt kiến thức NỘI DUNG HỌC TẬP Diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287-1288 Cuối năm 1287, quân Nguyên ồ ạt tiến vào nước ta → Bị quân dân nhà Trần chặn đường tiến quân đến Thăng Long. - Trần Khánh Dư chỉ huy quân phục kích đoàn thuyền quân của địch và giành thắng lợi. - Đầu năm 1288: quân Nguyên chiếm Thăng Long, trúng kế "vườn không nhà trống". - Thoát Hoa kéo quân sang Vạn Kiếp, theo hai đường thuỷ - bộ để về nước. - Nhà Trần tổ chức phản công, Trần Quốc Tuấn chỉ huy bố trí trận địa mai phục tại cửa sông Bạch Đằng. + Đầu 4/1288: đoàn thuyền do Ô Mã Nhi chỉ huy tiến gần khu vực sông Bạch Đằng, bị tấn công bất ngờ → Rút theo đường dẫn đến bãi cọc. + Quân địch lọt vào trận địa mai phục bị quân ta đổ ra đánh quyết liệt → Thuyền địch tháo chạy, liên tiếp bị vỡ, đắm, mắc kẹt. + Quân ta thực hiện kế hoả công → Quân Nguyên bị tiêu diệt, Ô Mã Nhi bị bắt sống. - Trận Bạch Đằng đại thắng. Cuộc kháng chiến chống quân Nguyên năm 1287- 1288 kết thúc thắng lợi. Hoạt động 2.4: Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân Mông - Nguyên (15phút) Hoạt động 2.4.1: Nguyên nhân thắng lợi (8 phút) GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
11. 11 a) Mục tiêu: - HS phân tích được nguyên nhân thắng lợi của 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập ? Khai thác tư liệu 5 và thông tin trong mục, em hãy chỉ ra những nguyên nhân thắng lợi của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên? - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập (thảo luận cặp/đôi) - Bước 3: Hs báo cáo kết quả - Bước 4: Gv đánh giá và chốt kiến thức Nguyên nhân thắng lợi của 3 lần kháng chiến chống quân Mông - Nguyên: - Là kết quả của lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí độc lập tự chủ và quyết tâm đánh giặc của quân dân Đại Việt. - Kế sách đánh giặc đúng đắn sáng tạo của nhà Trần. - Sự lãnh đạo, chỉ huy tài ba của các vị vua và các danh tướng nhà Trần Hoạt động 2.4.2: Ý nghĩa lịch sử (7 phút) a) Mục tiêu: - HS nêu được ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên và bài học kinh nghiệm quý giá trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập: HS đọc thông tin trong SGK để trả lời câu hỏi ? Theo em, ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên thắng lợi có ý nghĩa quan trọng như thế nào? ? Bài học kinh nghiệm để lại cho hậu thế trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên là gì? - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - Bước 3: Hs báo cáo kết quả - Bước 4: Gv đánh giá và chốt kiến thức NỘI DUNG HỌC TẬP Ý nghĩa lịch sử : - Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược của kẻ thù, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
12. 12 - Là kì tích quân sự của Đại Việt vào thế kỉ XIII, đánh bại đế chế hùng mạnh nhất thế giới thời bấy giờ; viết tiếp trang sử chống ngoại xâm hào hùng của dân tộc, đóng góp vào truyền thống và nghệ thuật quân sự Việt Nam. - Góp phần ngăn chặn những cuộc xâm lược của quân Nguyên đối với Nhật Bản và các nước ở Đông Nam Á, góp phần làm suy yếu đế chế Mông - Nguyên. Bài học kinh nghiệm: Chăm lo sức dân, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy sức mạnh của nhân dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc 3. Hoạt động 3: Luyện tập ( 5 phút) a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về: diễn biến của cuộc kháng chiến lần ba + Hiểu được thái độ của của nhà Trần đối với kẻ thù. + Phân tích cách đánh giặc của nhân dân ta trong lần thứ ba so sánh với lần hai. HS nắm được nội dung của bài học và vận dụng để làm bài tập. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. GV dùng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan, tự luận và yêu cầu học sinh chọn đáp án đúng trả lời. Câu 1: Bị thất bại sau hai lần xâm lược Đại Việt, thái độ của vua Nguyên là A. không dám xâm lược Đại việt. B. cho sứ sang cống nạp C. đề nghị cho con trai sang ở rể. D. quyết tâm đánh Đại Việt lần Câu 2: Cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân xâm lược Nguyên của quân dân nhà Trần diễn ra trong những năm A. 1285 - 1286. B. 1286 - 1287 . C. 1287 - 1288 D. 1288 - 1289 Câu 3: Tác giả của khúc khải hoàn ca “Tụng giá hoàn kinh sư” là A. Trần Hưng Đạo. B. Trần Quang Khải . GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
13. 13 C. Trần Thủ Độ. D. Trần Thái Tông. Câu 4: Với chiến thắng Bạch Đằng năm 1288, quân ta đã bắt sống tướng nào của quân Nguyên? A. Hốt Tất Liệt. B. Toa Đô . C. Thoát Hoan. D. Ô Mã Nhi. Câu 5: Hãy chọn đáp án nối đúng Nhân vật Sự kiện 1. Trần Khánh Dư a. Chỉ huy trận Bạch Đằng 2. Trần Hưng Đạo b.“ Lá cờ thêu 6 chữ vàng” 3. Trần Quốc Toản c.“Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo” 4. Trần Thủ Độ d.Tiêu diệt đoàn thuyền lương - Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập HS tiếp nhận nhiệm vụ và thực hiện yêu cầu - Bước 3: Học sinh báo cáo kết qủa - Bước 4: Giáo viên đánh giá và chốt kiến thức GV tổng hợp ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông- Nguyên trên máy chiếu 4. Hoạt động 4: Vận dụng ( 5 phút) a) Mục tiêu: Giúp học sinh biết vận dụng các nội dung kiến thức vào thực tiễn, giải thích các sự kiện của thế giới ngày nay. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Gv đặt các câu hỏi Câu hỏi: Cách đánh giặc của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ ba có khác lần hai? - Trong ba lần kháng chiến chống quân Mông - Nguyên, Trần Quốc Tuấn đã có những đóng góp gì? - Bước 2: Hs trả lời các câu hỏi của GV, trao đổi với các bạn trong lớp GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
14. 14 - Bước 3: Học sinh báo cáo kết qủa - Bước 4: Giáo viên đánh giá và chốt kiến thức *Cách đánh giặc của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ ba có khác lần hai: - Tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ để dồn chúng vào thế bị động - Chủ động bố trí trận địa bãi cọc trên sông Bạch Đằng để tiêu diệt thuyền chiến của giặc và đánh sập ý đồ xâm lược của nhà nguyên đối với nước ta. * Công lao của Trần Quốc Tuấn:- - Chỉ huy cuộc kháng chiến. - Là nhà lí luận quân sự tài ba, là tác giả của bộ “Binh thư yếu lược”, “Vạn Kiếp tông bí truyền thư” - Là người tổ chức và chỉ đạo cuộc phản công trong cuộc kháng chiến lần hai chống quân Nguyên. - Là người quyết định tổ chức trận quyết chiến trên sông Bạch Đằng, đập tan hoàn toàn âm mưu xâm lược của nhà Nguyên - GV giao nhiệm vụ cho HS + Chuẩn bị bài mới - Nêu nguyên nhân tháng lợi của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên. - Ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên. Ngày duyệt: 11/2/2023 Người duyệt: Hà Thị Vân Anh GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023