Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 10-12, Bài 4: Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 7 - Tiết 10-12, Bài 4: Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

1. 1 Lớp 7A 7B 7C Ngày dạy 19,25,26/10/2022 22,26,29/10/2022 26,28/10/2022 2/11/2022 Tiết 10,11,12. BÀI 4: TRUNG QUỐC TỪ THẾ KỈ VII ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX Môn học: Lịch sử và Địa lílớp 7 Thời gian thực hiện: (3tiết) I. Mục tiêu 1. Kiến thức - Lập được sơ đồ tiến trình phát triển của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX (các thời Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh). - Nêu được những nét chính về sự thịnh vượng của Trung Quốc Dưới thời Đường. - Mô tả được sự phát triển kinh tế của Trung Quốc dưới thời Minh - Thanh. - Giới thiệu và nhận xét được những thành tựu chủ yếu của văn hoá Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX (Nho giáo, Sử học, kiến trúc,...). 2. Về năng lực - Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài học dưới sự hướng dẫn của GV. - Rèn luyện kĩ năng miêu tả tranh ảnh lịch sử, kĩ năng so sánh, đánh giá, hợp tác. - Bước đầu biết vận dụng phương pháp lịch sử để phân tích và hiểu giá trị của những thành tựu văn hoá. 3. Về phẩm chất Giúp HS hiểu được Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn, điển hình ở phương Đông, đồng thời là một nước láng giềng gần gũi của Việt Nam, có ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phát triển lịch sử Việt Nam. II. Thiết bị dạy học và học liệu - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập nhóm. - Một số tranh ảnh, lược đồ (Trung Quốc thời phong kiến) được phóng to (để trình chiếu), một số mẩu chuyện lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học; - Phim tài liệu thể hiện một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc trong thời gian từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX. III. Tiến trình dạy học Tiết 1 1. Hoạt động 1: Mở đầu (5phút) GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
2. 2 a) Mục tiêu: Gợi mở, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh tìm hiểu bài mới. b) Nội dung: - Giáo viên giới thiệu thông tin liên quan đến bài học cho HS nghe. HS quan sát, lắng nghe video giới thiệu về Tử Cấm Thành. - HS trả lời câu hỏi: ?1: Em hãy cho biết tên công trình kiến trúc nổi tiếng được nhắc đến trong video? ?2: Công trình của đất nước nào? Em biết gì về công trình kiến trúc này? ?3: Em muốn biết thêm điều gì về quốc gia này? c) Sản phẩm: - Học sinh theo dõi Video, định hướng nội dung học tập và biết được các vấn đề cần khám phá trong bài học qua việc trả lời câu hỏi đặt vấn đề GV đưa ra. Mỗi HS trả lời theo sự hiểu biết của mình với các mức độ khác nhau. d) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ GV nêu câu hỏi yêu cầu HS trả lời: 1: Em hãy cho biết tên công trình kiến trúc nổi tiếng được nhắc đến trong video? 2: Công trình của đất nước nào? Em biết gì về công trình kiến trúc này? 3: Em muốn biết thêm điều gì về quốc gia này? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh: Nghiên cứu, trao đổi. - Giáo viên: quan sát, lắng nghe. * Bước 3: Báo cáo kết quả - GV yêu cầu HS trả lời. - HS trả lời. - Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - Giáo viên nhận xét, đánh giá, cho ra lời giải đáp câu hỏi. => Giáo viên dẫn dắt vào bài học mới: Video vừa rồi đã đưa chúng ta đi du lịch đến di tích Tử Cấm Thành - một cung điện lớn và là một trong những biểu tượng của Trung Quốc thời phong kiến. Vậy quốc gia phong kiến Trung Quốc được hình thành và phát triển như thế nào, tại sao người ta nói Trung Quốc và Văn hóa Trung Hoa có tầm ảnh hưởng lớn đến các quốc gia khu vực phương Đông?Vậy để hiểu rõ hơn về đất nước này, chúng ta cùng nhau tìm hiểu trong bài học hôm nay. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1. Tiến trình phát triển của lịch sử Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX. (10 phút) GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
3. 3 a) Mục tiêu: - Lập được sơ đổ tiến trình phát triển của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX (các thời Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh). b) Nội dung: - GV: + Sử dụng các phương pháp: DH giải quyết vấn đề. + Tổ chức cho HS làm việc cá nhân. - HS: Suy nghĩ, vẽ sơ đồ theo yêu cầu của GV. c) Sản phẩm: Sản phẩm học tập của HS hoàn thành sơ đổ tiến trình phát triển của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX (các thời Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh). d) Tổ chức thực hiện. Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV yêu cầu HS đọc kênh chữ phần 1 trong SGK, suy nghĩ cá nhân, hoàn thành phiếu học tập số 1. ? Từ thế kỳ VII đến giữa thế kỳ XIX, lịch sử Trung Quốc trải qua các triều đại phong kiến nào? Hãy thể hiện tiến trình lịch sử đó trên trục thời gian? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu của GV. HS có thể có nhiều cách vẽ trục thời gian. * Bước 3. Báo cáo kết quả - GV gọi 1-2 HS trình bày sản phẩm. - Dự kiến sản phẩm: Sơ đồ Tiến trình phát triển của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của HS. - GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho HS. - HS lắng nghe, bổ sung và hoàn thành phiếu học tập. Hoạt động 2.2. Trung Quốc dưới thời Đường. ( 15 phút) a) Mục tiêu: Nêu được những nét chính về sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường. b) Nội dung: - GV: + Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Dạy học hợp tác, kĩ thuật khăn trải bàn. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
4. 4 + Tổ chức cho HS làm việc nhóm. - HS: Làm việc nhóm trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV. c) Sản phẩm: Phần bài tập thảo luận của HS giải quyết nhiệm vụ của nhóm mà GV giao. Nêu được những nét chính về sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường ( Chính trị, Kinh tế). d) Tổ chức thực hiện: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV chia lớp ra làm 6 nhóm, - Phát phiếu học tập nhóm & giao nhiệm vụ: + Nhóm 1,2: Em hãy cho biết chính sách đối nội, đối ngoại của Trung Quốc thời Đường? Chỉ ra điểm mới của chế độ tuyển chọn quan lại dưới thời Đường là gì? Tác dụng của các chính sách đó đối với Trung Quốc? + Nhóm 3, 4: Nêu tình thình kinh tế nông nghiệp và thủ công nghiệp của Trung Quốc dưới thời nhà Đường? + Nhóm 5,6: Nêu nét chính về hoạt động buôn bán của Trung Quốc dưới thời nhà Đường? + Câu hỏi chung: Sau khi tìm hiểu về tình hình chính trị, kinh tế của Trung Quốc dưới thời nhà Đường, em có nhận xét gì về triều đại này? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - Vòng 1: HS làm việc cá nhân (2p) - Vòng 2: Thảo luận nhóm thống nhất ý kiến chung và ghi nội dung thảo luận vào phiếu HT của nhóm (3p) - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập, quan sát, hỗ trợ HS thực hiện nhiệm vụ. - Thảo luận nhóm 5 phút và ghi kết quả ra phiếu học tập nhóm. * Bước 3. Báo cáo kết quả - Đại diện các nhóm báo cáo kết quả - Các nhóm khác theo dõi nhận xét, bổ sung. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của HS. - GV nhận xét: Thông qua việc mở các khoa thi để chọn người giỏi. Điều này thể hiện sự tiến bộ và chính sách trọng dụng người tài dưới thời Đường. - GV cho HS đọc thêm thông tin ở phần "Em có biết" và kể cho HS nghe một số GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
5. 5 câu chuyện về Đường Thái Tông và chính sách cai trị đất nước của ông để HS hiểu thêm về con người cũng như tư tưởng cai trị đất nước rất tiến bộ của Đường Thái Tông, để HS có thể đánh giá đúng về nhà vua và triều đại này. Đó cũng chính là lí do vì sao mà chế độ phong kiến đạt được sự thịnh vượng dưới thời Đường (GV nhấn mạnh nội dung này). - GV liên hệ những cuộc xâm lược mở rộng lãnh thổ của nhà Đường, đặc biệt cuộc chiến tranh xâm lược lãnh thổ Việt Nam, củng cố chế độ cai trị ở An Nam, sử dụng những hình thức bóc lột hà khắc đối với nhân dân ta. - GV cho HS khai thác tư liệu (SGK – 25) để tìm ra một số dẫn chứng về sự phát triển của nông nghiệp và sự thịnh vượng của xã hội dưới thời Đường (được mùa lớn, cổng ngoài mấy tháng không đóng, ngựa bò đầy đồng, khách đi mấy nghìn dặm không cần mang lương thực, ). - GV cho HS xem Video giới thiệu một số thông tin về "con đường tơ lụa". Nội dung học tập 1. Tiến trình phát triển của lịch sử Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX. Các triều đại phong kiến TQ từ tk VII đến giữa TK XIX: Đường (618 - 907), Tống (960 - 1279), Nguyên (1271 - 1368), Minh (1368 - 1644) và nhà Thanh (1644 - 1911). 2. Trung Quốc dưới thời Đường. * Về chính trị: - Chính sách đối nội: Bộ máy nhà nước được hoàn chỉnh hơn, tuyển chọn quan lại bằng thi cử. - Chính sách đối ngoại: Xâm lược, bành trướng để mở rộng lãnh thổ. * Về kinh tế: - Nông nghiệp: Có bước phát triển. - Thủ công nghiệp: Xuất hiện nhiều xưởng thu công có qui mô lớn. - Thương nghiệp phát triển mạnh: + Nội thương: Nhiều thành thị xuất hiện và ngày càng phồn thịnh. + Ngoại thương: Buôn bán với hầu hết các nước châu Á. Tiêu biểu là "con đường tơ lụa" nổi tiếng. => Thời Đường Trung Quốc là một quốc gia phát triển hưng thịnh. 3. Hoạt động 3: Luyện tập (7 phút) a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức bài học. b) Nội dung: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
6. 6 - GV: Giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc nhóm để hoàn thành bài tập dưới dạng trò chơi. - HS: Làm bài tập nhóm. c) Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập. Câu 1: TK VII Câu 2: 5 triều đại ( Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh) Câu 3: Thi cư để tuyển chọn quan lại. Câu 4: Xâm lược Câu 5: Chọn giống, xác định thời vụ Câu 6: Trường An, Lạc Dương. Câu 7: “Con đường tơ lụa”. Câu 8: Phát triển d) Tổ chức thực hiện: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập. Câu 1: Triều nhà Đường ở Trung Quốc được hình thành vào thời gian nào? Câu 2: Từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX, Nhà nước PK Trung Quốc trải qua mấy triều đại, kể tên các triều đại đó đúng theo thứ tự? Câu 3: Điểm mới trong việc tuyển chọn quan lại ở Trung Quốc thời nhà Đường là Câu 4: Các vua nhà Đường đã sử dụng chính sách gì để mở rộng lãnh thổ? Câu 5: Em hãy cho biết những kĩ thuật canh tác mới được áp dụng ở thời nhà Đường. Câu 6: Hãy cho biết tên một số thành thị nổi tiếng thời nhà Đường? Câu 7: Tên tuyến đường buôn bán nổi tiếng thời nhà Đường kết nối châu Á và châu Âu là Câu 8: Kinh tế thời Đường có đặc điểm gì? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS thảo luận, đưa ra đáp án về các câu hỏi trên. - GV hướng dẫn, gợi ý * Bước 3. Báo cáo kết quả - HS trả lời. HS nộp vở bài tập. HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện. - HS chọn đáp án bằng cách giơ những tấm thẻ có màu tương ứng với đáp án. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV đánh giá kết quả, cho nhận xét, và đưa đáp án đúng. 4. Hoạt động 4: Vận dụng (3 phút) GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
7. 7 a. Mục tiêu: Phát triển năng lực của HS thông qua yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn. b. Nội dung: - GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm ở lớp và hoàn thành bài tập ở nhà. - HS hoạt động nhóm hoàn thiện bài tập. c. Sản phẩm: - Thế kỉ VII nhà Đường xâm lược nước ta, bắt nhân dân ta cống nạp nhiều của ngon vật lạ - Người anh hùng làng Mai Phụ (Thạch Hà- Hà Tĩnh) đã lãnh đạo nhân dân nổi dậy đấu tranh chống lại nhà Đường là Mai Thúc Loan (Mai Hắc Đế). d. Tổ chức thực hiện: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV chia lớp thành 3 nhóm và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời câu về nhà làm và ghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập: ? Liên hệ với lịch sử Việt Nam, em hãy tìm hiểu thêm và chia sẻ: Từ thế kỉ VII, triều đại phong kiến Trung Quốc nào đã xâm lược nước ta? Em hãy kể tên nhân vật anh hùng làng Mai Phụ (Thạch Hà- Hà Tĩnh) đã lãnh đạo nhân dân đứng lên đấu tranh chống lại sự cai trị hà khắc của Trung Quốc vào thế kỉ VII? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS các dãy thảo luận và đưa ra ý kiến về câu hỏi này. * Bước 3. Báo cáo kết quả - HS trả lời theo bài làm của mình - HS tự ghi nhớ nội dung trả lời để hoàn thiện vào vở bài tập giờ sau nộp. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV đánh giá kết quả, nhận xét, cho đáp án. Tiết 2 1. Mở đầu (3 phút) a) Mục tiêu: Tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. b) Nội dung: - Đối với GV: + Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Sử dụng di sản, sử dụng đồ dùng trực quan, nêu vấn đề, vấn đáp, thuyết trình. + Tổ chức cho HS làm việc cá nhân. - Đối với HS: + Quan sát tranh ảnh để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của GV. + Lắng nghe và tiếp thu kiến thức. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
8. 8 c) Sản phẩm: Hiểu biết đúng của bản thân HS về di tích Tử Cấm Thành (Thời gian, triều đại xây dựng). d) Tổ chức thực hiện: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV chiếu cho HS quan sát hình 1 (SGK trang 24). GV nêu câu hỏi yêu cầu HS trả lời: ? Em có biết di tích Tử Cấm Thành không? Công trình này được xây dựng vào triều đại nào của Trung Quốc? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ GV hướng dẫn HS xác định yêu cầu, tìm câu trả lời. HS quan sát, suy nghĩ tìm câu trả lời. Bước 3: Báo cáo, thảo luận GV yêu cầu HS trả lời. HS trả lời (có thể đúng, có thể sai): Tử Cấm Thành được xây dựng vào năm 1420 dưới thời Minh Thành Tổ, đến năm 1655 dưới thời Thuận Trị thì được trùng tu. Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu cần). Bước 4: Kết luận, nhận định Trên cơ sở đó, GV dẫn dắt vào bài mới: Hình trên đây là di tích Tử Cấm Thành- một cung điện lớn và là một trong những biểu tượng của Trung Quốc thời phong kiến. Từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX, chế độ phong kiến Trung Quốc tiếp tục phát triển như thế nào trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội? HS chú ý lắng nghe và tiếp nhận thông tin. 2. Hình thành kiến thức mới (28 phút) HĐ 3 (Mục 3). Tìm hiểu sự phát triển kinh tế thời Minh - Thanh a) Mục tiêu: HS trình bày và nêu được dẫn chứng chứng minh cho bước phát triển trong nông ngiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Minh - Thanh. Trình bày được thành tựu nổi bật nhất thời Minh - Thanh và lí giải được vì sao. - Giáo viên: + Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Nêu vấn đề, thảo luận nhóm, sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng di sản, thuyết trình, + Tổ chức cho HS hoạt động nhóm (nhóm lớn - nhóm tổ). - Học sinh: Làm việc nhóm/cá nhân trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV. c) Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS (dẫn chứng chứng minh cho bước phát triển trong nông ngiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Minh - Thanh; thành tựu nổi bật nhất thời Minh - Thanh và lí giải được vì sao). d) Tổ chức thực hiện: Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
9. 9 GV cho HS đọc thông tin SGK, thảo luận nhóm tổ để hoàn thành Phiếu học tập: ?Trình bày những biểu hiện nổi bật về sự phát triển kinh tế dưới thời Minh - Thanh? PHIẾU HỌC TẬP Lĩnh vực Biểu hiện nổi bật Nông nghiệp Thủ công nghiệp Thương nghiệp - Nhóm 1: Lĩnh vực: Nông nghiệp - Nhóm 2: Lĩnh vực: Thủ công nghiệp - Nhóm 3: Lĩnh vực: Thương nghiệp Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập. GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và hoàn thiện phiếu bài tập. HS xác định yêu cầu của bài và trao đổi nhóm để hoàn thiện phiếu bài tập. GV khắc sâu thêm về sự phát triển của kinh tế dưới thời Minh - Thanh bằng các hoạt động cung cấp tư liệu, yêu cầu HS quan sát để trả lời câu hỏi nhỏ của GV: Em có nhận xét về kĩ thuật sản xuất gốm thời kì Minh-Thanh? - GV giới thiệu Hình 2. Đồ gốm men xanh thời Minh: Đây là dòng gốm sứ da GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
10. 10 dưa xanh điển hình thời vua Minh Thế Tông (trị vì từ năm 1521 đến năm 1567). Men da dưa xanh là một loại men lấy nhiệt độ thấp với oxit chì làm yếu tố chính. Lò nung nhà Minh bắt đầu nung đốt men này từ thời vua Minh Thành Tổ (trị vì từ năm 1402 đến năm 1424), sau đó các triều đại khác nhau đều có sự sáng tạo, phát triển loại men này. Đến thời vua Minh Thế Tông thì màu sắc của sản phẩm là tinh khiết nhất. - GV sử dụng tư liệu về các thành thị Nam Kinh, Bắc Kinh: Ở Nam kinh thời Minh khoảng một triệu người, Bắc Kinh có khoảng 600 nghìn người Trong thành phố có nhiều khu vực đặt tên theo nghề thủ công như Nam Kinh có phường Gốm, phường Đồng, phường Sắt, Sau đó yêu cầu HS quan sát hình 3 trả lời câu hỏi: ?Em rút ra điều gì về các thành thị lớn ở Trung Quốc thời Minh - Thanh? - HS suy nghĩ, rút ra được nhận xét. - GV bổ sung giới thiệu thêm - GV có thể giới thiệu thêm cho học sinh về một số thành thị tiêu biểu của Trung Quốc như: Tùng Giang - trung tâm công nghiệp dệt, là nơi “chăn áo của thiên hạ”, nhà nào cũng quay tơ dệt vải, - GV đặt câu hỏi cho HS: Các trung tâm kinh tế đóng vai trò gì về chính trị? HS trả lời: Nhiều thành thị ở Trung Quốc thời Minh - Thanh vừa là trung tâm kinh tế, vừa là trung tâm chính trị lớn, có dân số đông như Bắc Kinh, Nam Kinh. - GV định hướng, HS căn cứ vào kiến thức đã được làm rõ trong hoạt động trên và rút ra được: Thời Minh - Thanh đã xuất hiện các cơ sở sản xuất (công trường thủ công) với quy mô tương đối lớn, thuê nhiều nhân công, quan hệ giữa chủ xưởng với người làm thuê thể hiện ở việc “chủ xuất vốn”, “thợ xuất sức”; thương nghiệp phát triển, thành thị được mở rộng, Bước 3: Báo cáo, thảo luận GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
11. 11 Sau khi HS hoàn thành Phiếu học tập, GV yêu cầu HS trả lời. HS trình bày; HS các nhóm còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu cần). Bước 4: Kết luận, nhận định GV đánh giá kết quả hoạt động của HS. GV nhận xét, bổ sung và chốt ý (nhấn mạnh thủ công nghiệp và thương nghiệp). HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức. NỘI DUNG HỌC TẬP a. Nông nghiệp: Có bước tiến về kỹ thuật gieo trồng, diện tích trồng trọt vượt xa thời kỳ trước, sản lượng lương thực tăng nhiều, b. Thủ công nghiệp: Hình thành những xưởng thủ công tương đối lớn, thuê nhiều nhân công và sản phẩm rất đa dạng. c. Thương nghiệp: - Nhiều thành thị phồn thịnh: + Bắc Kinh, Nam Kinh là những trung tâm chính trị, kinh tế lớn. + Nhiều thương cảng lớn là những trung tâm buôn bán sầm uất. + Thương nhân Trung Quốc mở rộng giao thương với các nước Đông Nam Á, Ấn Độ, Ba Tư, + Thương nhân nước ngoài mang nhiều loại hàng hóa để buôn bán. => Thời Minh - Thanh, mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa xuất hiện nhưng còn nhỏ bé, chưa đủ sức tạo nên ảnh hưởng đối với nền kinh tế - xã hội Trung Quốc. 3. Hoạt động luyện tập (7 phút) a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức bài học. b) Nội dung: - GV: Giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân để hoàn thành bài tập. - HS: Làm bài tập cá nhân. Trong quá trình làm việc có thể trao đổi với bạn hoặc thầy/cô giáo. c) Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập. d) Tổ chức thực hiện: hoạt động cá nhân. * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập 1,2,3 - SGK trang 28: Nhiệm vụ 1: Các trung tầm kinh tế Trung Quốc đóng vai trò gì về chính? - GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập 1,2,3 - SGK trang 28: Nhiệm vụ 2: Kinh tế dưới thời Minh - Thanh có điểm gì mới so với thời Đường? - GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập 1,2,3 - SGK trang 28 GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
12. 12 Nhiệm vụ 3: Vì sao đến thời Minh - Thanh, mầm mống quan hệ tư bản chủ nghĩa bắt đầu xuất hiện ở Trung Quốc? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS thảo luận, đưa ra đáp án về các câu hỏi trên. - GV hướng dẫn, gợi ý * Bước 3. Báo cáo kết quả GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình. HS trình bày; HS khác theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần). - HS trả lời. HS nộp vở bài tập. HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện. - HS chọn đáp án bằng cách giơ những tấm thẻ có màu tương ứng với đáp án. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV đánh giá kết quả, cho nhận xét và đáp án GV nhận xét bài làm của HS, chốt nội dung. HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức. 4. Hoạt động vận dụng (7 phút) a) Mục tiêu: Phát triển năng lực của HS thông qua yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn. b) Nội dung: GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm ở lớp và hoàn thành bài tập ở nhà. c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS. d) Tổ chức thực hiện: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV chia lớp thành 6 nhóm (mỗi nhóm gồm 3 dãy HS) và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời câu về nhà làm và ghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập: Bài tập: GV giao bài cho HS (Bài tập 4 - SGK trang 28): Liên hệ với lịch sử Việt Nam, em hãy tìm hiểu thêm và chia sẻ: Từ thế kỉ VII đến thế kỉ XVII, triều đại phong kiến Trung Quốc nào đã xâm lược nước ta? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS các dãy thảo luận và đưa ra ý kiến về câu hỏi này. * Bước 3. Báo cáo kết quả - HS trả lời theo bài làm của mình - HS tự ghi nhớ nội dung trả lời để hoàn thiện vào vở bài tập giờ sau nộp. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV đánh giá kết quả, nhận xét, cho đáp án. Đáp án: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
13. 13 - Liên hệ với lịch sử Việt Nam: Các triều đại phong kiến Trung Quốc từ thế kỉ VII đến thế kỉ XVII đều mang quân xâm lược nước ta như nhà Đường, nhà Tống, nhà Nguyên, nhà Minh. - Mở rộng thêm: Các vị anh hùng của dân tộc Việt Nam đã xuất hiện để lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa chống xâm lược đó là: Mai Thúc Loan, Khúc Thừa Dụ, Lý Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi. Tiết 3 1. Mở đầu a. Mục tiêu: Tạo tình huống giữa cái đã biết và chưa biết về văn hóa Trung Quốc từ TK VII đến giữa TK XIX. b. Nội dung: Giáo viên giới thiệu thông tin liên quan đến bài học cho HS nghe. HS quan sát, lắng nghe giáo viên thuyết trình. c. Sản phẩm: Học sinh lắng nghe, định hướng nội dung học tập và biết được các vấn đề cần khám phá trong bài học qua việc trả lời câu hỏi đặt vấn đề GV đưa ra. Mỗi HS trả lời theo sự hiểu biết của mình với các mức độ khác nhau. d. Tổ chức thực hiện: - GV cho HS quan sát hình 4 (tr. 27, SGK) để trả lời câu hỏi: Em biết gì về Kinh Kim Cương? Văn bản này thuộc lĩnh vực nào của văn hóa Trung Quốc? Sau khi HS trả lời (có thể đúng, có thể sai), trên cơ sở đó, GV dẫn dắt vào bài mới: Hình trên đây là Kinh Kim Cương - một văn bản Phật giáo ghi chép lại lời giảng, giáo lí tôn giáo . Thuộc lĩnh vực tư tưởng-tôn giáo Dân tộc Trung Hoa có một nền văn hóa lâu đời, có ảnh hưởng đến những quốc gia lân cận và toàn nhân loại. Trong tiết học này, chúng ta sẽ cùng khám phá. - HS lắng nghe, tiếp nhận 2. Hình thành kiến thức mới HĐ 4 (Mục 4). Tìm hiểu về những thành tựu chủ yếu của văn hóa Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX. a. Mục tiêu: Giới thiệu và nhận xét được những thành tựu chủ yếu của văn hoá Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX (Tư tưởng - tôn giao; sử học, văn học; Kiến trúc, điêu khắc). b. Nội dung: - Giáo viên: + Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học: Nêu vấn đề, thảo luận, vấn đáp, sử dụng di sản, sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng tư liệu, kể chuyện, thuyết trình, GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
14. 14 - HS thảo luận nhóm, quan sát các hình, khai thác thông tin trong SGK để hoàn thành những thành tựu chủ yếu của văn hoá Trung Quốc vào phiếu học tập c. Sản phẩm: Phiếu trả lời đúng của HS (những thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIX và nhận xét). d. Tổ chức thực hiện: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV cho HS đọc kênh chữ mục 4 SGK, quan sát hình, khai thác thông tin trong SGK, chia làm 4 nhóm hoàn thành phiếu bài tâp: ? Thống kê những thành tựu chủ yếu của văn hóa Trung Quốc từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIX ? Lĩnh vực Thành tựu văn hóa tiêu biểu Tư tưởng - Tôn giáo Sử học Văn học Kiến trúc - Điêu khắc + Nhóm 1: Thành tựu trong lĩnh vực Tư tưởng - Tôn giáo + Nhóm 2: Thành tựu trong lĩnh vực Sử học + Nhóm 3: Thành tựu trong lĩnh vực Văn học + Nhóm 4: Thành tựu trong lĩnh vực Kiến trúc - Điêu khắc ? Em có nhận xét gì về những thành tựu văn hóa của Trung Quốc ? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. - GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập. + Trong quá trình dạy học, GV đặt câu hỏi và giải thích thêm: ? Em có biết nội dung của "tam cương, ngũ thường" là gì ? (Đó là quan hệ giữa vua - tôi, cha - con, vợ - chồng; về nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, được coi là kỷ cương của đạo đức phong kiến). GV hướng dẫn HS thông qua những thành tựu đạt được trên các lĩnh vực đã trình bày trong Phiếu học tập ở trên để rút ra nhận xét theo gợi ý: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
15. 15 ? Em thấy những thành tựu văn hóa của Trung Quốc từ cuối thế kỷ VII đến thế kỷ XIX nhiều hay ít ? Có đa dạng không ? ? Những thành tựu có giá trị như thế nào đối với ngày nay ? ? Qua đó em nhận thấy kỹ thuật và trí tuệ của người Trung Quốc xưa như thế nào? ? Văn hóa Trung Quốc ảnh hưởng đến văn hóa Việt Nam như thế nào? * Bước 3. Báo cáo kết quả - Sau khi học sinh hoàn thành phiếu học tập, GV gọi đại diện từng nhóm trả lời thành tựu tiêu biểu thuộc từng lĩnh vực. - HS trình bày; HS các nhóm khác theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu cần). * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của HS. - GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho HS. - GV giới thiệu thêm về Hình 4: Hình 4. Kinh Kim Cương Một trang trong Kinh Kim Cương được thực hiện từ năm 868 chứng tỏ nghề in đã phát triển ở Trung Quốc từ hơn 1000 năm trước. Ấy chính là cuốn sách in xưa nhất còn tồn tại đến ngày nay. Cuốn Kinh Kim Cương có độ dài 5 m với chiều rộng 17 cm, là một trong những bài kinh quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa. - GV: Ở lớp 6, các em đã biết về Tư Mã Thiên với bộ Sử kí, đến đời Đường, các hoàng đế lập cơ quan biên soạn lịch sử gọi là "Sử quán". Đây là bước tiến mới và GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
16. 16 góp phần dẫn đến sự ra đời nhiều bộ sử lớn có giá trị đến ngày nay. - GV nhấn mạnh hai thành tựu tiêu biểu về văn học có ảnh hưởng lớn đến sáng tác và thưởng thức văn học hiện nay, đó là thơ Đường và tiểu thuyết chương hồi. - GV cho HS đọc thông tin phần "Kết nối với văn hóa" và đặt câu hỏi: ? Các em đã từng đọc hoặc từng nghe về những tiểu thuyết này chưa ? Hãy kể vắn tắt nội dung một trong bốn cuốn tiểu thuyết đó. - Gợi ý: + "Thủy hử" của Thi Nại Am: Kể lại cuộc khởi nghĩa nông dân ở Lương Sơn Bạc do Tống Giang lãnh đạo; + "Tam Quốc diễn nghĩa” của La Quán Trung: Miêu tả cuộc đấu tranh của ba nước Ngụy, Thục, Ngô; + "Tây du ký" của Ngô Thừa Ân: Viết về nhà sư Huyền Trang và các đồ đệ tìm đường sang Tây Trúc (Ấn Độ) lấy kinh Phật; + "Hồng lâu mộng" của Tào Tuyết Cần: Xoay quanh chuyện tình trắc trở giữa hai anh em con cô, con cậu là Gia Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc, qua đó mô tả cuộc sống nhiều mặt của một đại gia đình quý tộc thời Minh, - GV giới thiệu thêm về Hình 5: Tượng Phật tạc trên đá ở hang Mai Cao (Đôn Hoàng): - GV chốt lại ý: Những thành tựu văn hóa mà người Trung Quốc đạt được rất toàn diện và rực rỡ trên cơ sở kế thừa những di sản văn hóa từ các thế kỷ trước. Đồng thời, nhiều thành tựu trong số đó có ảnh hưởng đến nhiều nước láng giềng GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
17. 17 và trở thành thành tựu của văn minh thế giới. - GV giới thiệu sự ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc đến các nước láng giềng, Việt Nam (Tư tưởng, Nho giáo, Văn học, ). NỘI DUNG HỌC TẬP 4. Những thành tựu chủ yếu của văn hóa Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX a. Tư tưởng, tôn giáo - Nho giáo trở thành hệ tư tưởng chính thống của chế độ phong kiến Trung Quốc; - Phật giáo tiếp tục phát triển, thịnh hành nhất dưới thời Đường. b. Sử học, văn học - Sử học: Thời Đường, các cơ quan chép sử thành lập, nhiều bộ sử lớn được biên soạn ( ) - Văn học: + Thời Đường, xuất hiện nhiều nhà thơ nổi tiếng Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị. + Thời Nguyên - Thanh: xuất hiện nhiều tiểu thuyết đồ sộ, có ảnh hưởng sâu sắc đến văn học các nước: Thủy hử, Tam quốc diễn nghĩa, Tây du kí, Hồng lâu mộng c. Kiến trúc điêu khắc - Xây dựng nhiều cung điện cổ kính, nổi tiếng như: Cố Cung, Viên Minh Viên, Tử Cấm Thành. - Bức họa đạt tới đỉnh cao, tượng Phật được chạm khắc tinh xảo => chứng tỏ sự tài hoa và sáng tạo của các nghệ nhân Trung Quốc. 3. Luyện tập a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức. b. Nội dung: - GV: Giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân (nhóm) để hoàn thành bài tập. - HS: hoạt động cá nhân (nhóm) hoàn thành câu hỏi (trò chơi), sau đó HS trình bày, HS khác nhận xét, bổ sung c. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập, câu hỏi. d. Tổ chức thực hiện: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
18. 18 1. GV mời HS tham gia trò chơi “Mô hình vùng xanh an toàn” giúp cho người nông dân thực hiện được vùng xanh bảo vệ môi trường bằng cách trả lời đúng những câu hỏi sau: Câu 1: Triều đại phong kiến cuối cùng của Trung Quốc là? -> Triều Thanh Câu 2: Sự phát triển đỉnh cao thời phong kiến Trung Quốc được thể hiện qua sự thịnh vượng của triều đại nào? -> Nhà Đường Câu 3: Bắt đầu từ triều đại nào bắt đầu xuất hiện mầm mống kinh tế TBCN? -> Thời Minh - Thanh Câu 4. Đây là tuyến đường giao thông buôn bán nối các châu lục thời kì này là? -> Con đường tơ lụa Câu 5: Thủ công nghiệp và thương nghiệp dưới thời Minh Thanh như thế nào? -> Phát triển vượt bậc 2. GV hướng dẫn HS làm BT: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập 3 - SGK trang 28: Trong những thành tựu văn hoá tiêu biểu của Trung Quốc từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX, em ấn tượng với thành tựu nào nhất ? Vì sao ? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS thảo luận (cặp đôi), đưa ra đáp án về các câu hỏi trên. - GV hướng dẫn, gợi ý * Bước 3. Báo cáo kết quả - HS trả lời. HS nộp vở bài tập. HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức - GV đánh giá kết quả, cho nhận xét và đáp án: Văn hoá Trung Quốc giai đoạn này rất phong phú, đa dạng và cũng có ảnh hưởng đến Việt Nam. GV hướng dẫn HS tìm hiểu thêm từ sách, báo, internet về: tư tưởng - tôn giáo, sử học, văn học, khoa học - kĩ thuật, kiến trúc, điêu khắc. Trên cơ sở đó, GV hướng dẫn HS trình bày về một thành tựu văn hoá tiêu biểu mà HS ấn tượng nhất theo quan điểm riêng. Điều quan trọng là HS giải thích được lí do vì sao. 4. Vận dụng a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập. b. Nội dung: - GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm ở lớp và hoàn thành bài tập ở nhà. - HS hoạt động nhóm hoàn thiện bài tập. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
19. 19 c. Sản phẩm: Bài tập nhóm. d. Tổ chức thực hiện: * Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ - GV chia lớp thành 3 nhóm (mỗi nhóm gồm 1 dãy HS) và giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời câu về nhà làm và ghi chép lại câu trả lời vào vở bài tập: - GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập 4 - SGK trang 28: Liên hệ với lịch sử Việt Nam, em hãy tìm hiểu thêm và chia sẻ: Từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX, triều đại phong kiến Trung Quốc nào đã xâm lược nước ta? * Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - HS các dãy thảo luận và đưa ra ý kiến về câu hỏi này. * Bước 3. Báo cáo kết quả - HS trả lời theo bài làm của mình - HS tự ghi nhớ nội dung trả lời để hoàn thiện vào vở bài tập giờ sau nộp. * Bước 4. Đánh giá, chốt kiến thức. - GV đánh giá kết quả, nhận xét, cho đáp án. Đáp án: Từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX, triều đại phong kiến Trung Quốc nào đã xâm lược Việt Nam: - Nhà Tống xâm lược Đại Cồ Việt năm 981. - Nhà Tống âm lược Đại Việt (1075-1077) - Quân Mông-Nguyên xâm lược Đại Việt (1258- 1288) - Nhà Minh xâm lược Đại Ngu (1406-1407) - Nhà Minh đặt ách cai trị ở nước ta (1407- 1427) - Nhà Thanh xâm lược Đại Việt (1789) Mở rộng thêm cho HS: Các vị anh hùng của dân tộc Việt Nam đã xuất hiện để lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa, chống xâm lược đó là: Mai Thúc Loan, Khúc Thừa Dụ, Lý Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi, Quang Trung - Nguyễn Huệ. Ngày duyệt: 14/10/2022 Người duyệt: Hà Thị Vân Anh GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023