Giáo án Lịch sử 7 - Chương 6: Khởi nghĩa Lam Sơn và Đại Việt thời Lê (1418-1527) - Bài 16: Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 7 - Chương 6: Khởi nghĩa Lam Sơn và Đại Việt thời Lê (1418-1527) - Bài 16: Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) - Năm học 2022-2023 - Nguyễn Thị Hải Yến

1. 1 Lớp 7A 7B 7C Ngày dạy 9,10/3/2023 9,10/3/2023 7,10/3/2023 CHƯƠNG 6: KHỞI NGHĨA LAM SƠN VÀ ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1418-1527) BÀI 16. KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418-1427) Môn học/Hoạt động giáo dục: Lịch sử và Địa lí lớp 7 Thời gian thực hiện: (3 tiết) I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức: - Trình bày được một số sự kiện tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. - Giải thích được nguyên nhân chính dẫn đến thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. - Nêu được ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. - Đánh giá được vai trò của các nhân vật lịch sử tiêu biểu trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn như: Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Chích,... 2. Về năng lực: - Biết sưu tầm và sử dụng tư liệu lịch sử để tìm hiểu về khởi nghĩa Lam Sơn. - Vận dụng hiểu biết về khởi nghĩa Lam Sơn để thuyết trình về chiến lược chiến tranh nhân dân trong lịch sử dân tộc. 3. Về phẩm chất: - Tự hào và trân trọng về truyền thống đánh giặc cứu nước để bảo vệ nền độc lập dân tộc, bồi đắp lòng yêu nước. - Có trách nhiệm gìn giữ và phát huy truyền thống lịch sử văn hoá tốt đẹp của dân tộc. II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU. 1.Giáo viên. - Giáo án biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, Phiếu học tập dành cho HS. - Tập bản đồ Lịch sử và Địa lí 7 - phần Lịch sử. - Thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định chung và một số tranh ảnh khác do GV sưu tầm và được phóng to, một số tư liệu lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học. - Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Học sinh. - SGK. - Tranh, ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC TIẾT 1. 1. Hoạt động 1 (Mở đầu): 3 phút GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
2. 2 a. Mục tiêu: Giúp học sinh nhận biết được các nội dung cơ bản bước đầu của bài học cần đạt được, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. b. Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV: Cho HS quan sát hình 1 và đọc đoạn trích trong Bình Ngô đại cáo để đặt câu hỏi về anh hùng dân tộc Lê Lợi. H1: Những câu thơ trong tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi và hình 1 giúp em liên hệ đến nhân vật lịch sử nào? H2: Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về nhân vật cũng như sự kiện liên quan đến nhân vật đó? - Bước 2: HS làm việc cá nhân, trao đổi với bạn cùng bàn để trả lời câu hỏi trên. - Bước 3: GV gọi một số HS phát biểu ý kiến. - Bước 4: GV tổng hợp ý kiến của hs rồi sử dụng hình tượng đài Lê Thái Tổ ở bên hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội, dựng năm 1896) để giới thiệu thêm cho HS về tư thế ném gươm xuống nước gắn liền với sự tích Hồ Gươm, như là một biểu tượng cho khát vọng hoà bình sau khởi nghĩa Lam Sơn của Lê Thái Tổ và Vương triều Lê sơ. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Mục 1. Một số sự kiện tiêu biểu của khởi nghĩa Lam Sơn Hoạt động 2.1. Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa. (19 phút) a) Mục tiêu: - Trình bày được: Những chính sách cai trị tàn bạo của nhà Minh. Nhân dân ta đã nổi dậy chống quân Minh ở nhiều nơi song đều thất bại. + Lê Lợi - một hào trưởng ở Lam Sơn (Thanh Hóa) dựng cờ khởi nghĩa được nhiều người yêu nước từ các nơi về hội tụ trong đó có Nguyễn Trãi. Lê Lợi cùng 18 hào kiệt đã tổ chức Hội thề ở Lũng Nhai, tự xưng là Bình Định Vương, truyền hịch kêu gọi nhân dân đứng lên đánh giặc cứu nước. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV tổ chức chia lớp thành 4 nhóm hoạt động để thực hiện các nhiệm vụ sau H1: Nhà Minh thực hiện chính sách cai trị ở nước ta như thế nào? Phản ứng của nhân dân ta trước những chính sách đó? H2: Những hiểu biết của em về vùng đất Lam Sơn? Bia Vĩnh Lăng? H3: Tại sao nhiều người yêu nước đều tìm về Lam Sơn hội tụ dưới ngọn cờ khởi nghĩa của Lê Lợi? Từ đó, nêu những hiểu biết của em về chủ tướng Lê Lợi. H4: Khởi nghĩa Lam Sơn bùng nổ như thế nào? -Yêu cầu cần đạt: Điều đó thể hiện chủ tướng Lê Lợi là một hào trưởng có uy tín trong vùng, hơn nữa ông lại có chí căm thù giặc, yêu nước và có tài thao lược. - Bước 2: Hoạt động nhóm để thực hiện nhiệm vụ. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
3. 3 - Bước 3: GV gọi đại diện nhóm hoạt động để báo cáo kết quả và nhận xét, bổ sung. - Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, giải thích thêm về hình 2 và tư liệu 1(Hình 2. Bia Vĩnh Lăng ờ khu di tích Lam Kinh (Thanh Hoá): Bia do Nguyễn Trãi soạn sau khi Lê Thái Tổ mất (1433), triếu đình cho khắc đá và dựng trong khu lăng mộ Lê Thái Tổ. Nội dung bia ghi chép về thân thế, sự nghiệp của Lê Lợi từ khi bắt đầu khởi nghĩa cho đến khi lên ngôi hoàng đế. Tư liệu 1 được trích dẫn trong Văn bia Vĩnh Lăng cho thấy Lê Lợi là người có chí lớn, gặp cảnh đất nước bị giặc ngoại bang cai trị, ông vẫn nhẫn nhịn chờ thời. Để chuẩn bị tổ chức khởi nghĩa, ông mang hết gia sản ra để thu hút anh tài hào kiệt trong cả nước cùng tụ hội về vùng Lam Sơn.) Chốt nội dung kiến thức. NỘI DUNG HỌC TẬP - Chính sách cai trị của nhà Minh: + Về chính trị: chia thành các phủ, huyện để cai trị; thực hiện chính sách “dùng người Việt trị người Việt”, bóc lột và đàn áp nhân dân ta tàn bạo, đặt ra nhiều thứ thuế nặng nề,... + Về văn hoá: bắt dân ta đổi theo phong tục người Minh,... - Nghe tin Lê Lợi chuẩn bị khởi nghĩa, nhiều người yêu nước từ các nơi về hội tụ, trong đó có Nguyễn Trãi. - 1416 Lê Lợi cùng 18 hào kiệt đã tổ chức Hội thề Lũng Nhai để quyết tâm đánh đuổi giặc Minh. - 1418 Lê Lợi tự xưng là Bình Định Vương, truyền hịch kêu gọi nhân dân cả nước đứng lên đánh đuổi giặc Minh xâm lược. Hoạt động 2.2. Những năm đầu của cuộc khởi nghĩa (1418-1423). (18 phút) a) Mục tiêu: Trình bày được những khó khăn của nghĩa quân Lam Sơn trong những năm đầu của cuộc khời nghĩa. - Nhận xét về đề nghị tạm hòa với quân minh của nghĩa quân Lam Sơn. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV tổ chức cho hs thảo luận cặp đôi để thực hiện các nhiệm vụ sau: H1: Trình bày những khó khăn mà nghĩa quân Lam Sơn gặp phải trong những năm tháng đầu của cuộc khởi nghĩa? H2: Qua phần “Em có biết?” và tự tìm hiểu nghiên cứu ở nhà em hãy bổ sung thêm những minh chứng khó khăn cụ thể của nghĩa quân? H3: Trình bày những hiểu biết của em về Nguyễn Trãi và hình 3 SGK trang 79? H4: Em có nhận xét gì về đề nghị tạm hòa với quân Minh của nghĩa quân Lam Sơn? Yêu cầu: Chủ trương đó thể hiện sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Nguyễn Trãi và Lê Lợi nhằm củng cố, bảo toàn lực lượng cho nghĩa quân trong lúc khó khăn để tìm ra phương hướng hoạt động - Bước 2: HS trao đổi cặp đôi để thực hiện nhiệm vụ. - Bước 3: GV gọi đại diện cặp đôi báo cáo kết quả, nhận xét, bổ sung. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
4. 4 - Bước 4: GV đánh giá kết quả thục hiện nhiệm vụ và chốt kiến thức. NỘI DUNG HỌC TẬP - Những năm đầu của cuộc khởi nghĩa (1418 - 1423): + Trong những ngày đẩu khởi nghĩa, căn cứ nhiều lần bị bao vây. Nghĩa quần gặp rất nhiều khó khăn, phải ba lần rút lên vùng núi Chí Linh (huyện Lang Chánh, Thanh Hoá), có lúc chỉ còn hơn 100 người. + Để khắc phục khó khăn, Lê Lợi và Nguyền Trãi đã thể hiện sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của mình chủ trương tạm hoà với quân Minh, tranh thủ thời gian tìm phương hướng mới, củng cố lực lượng,... + Việc ngoại giao với quân Minh do Nguyễn Trãi đảm trách. 3. Hoạt động 3: Luyện tập ( 3 phút) a) Mục tiêu: HS củng cố được kiến thức liên quan đến bài học: Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa và những năm đầu của cuộc khởi nghĩa (1418 -1423). b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân để lập bảng hệ thống (GV có thể cho thêm câu hỏi trắc nghiệm cho HS trả lời) - Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. - Bước 3: GV gọi HS lên điền vào bảng, hs khác nhận xét bổ sung. - Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho hs. 4. Hoạt động 4: Vận dụng (2 phút) a) Mục tiêu: Vận dụng, kết nối được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết tình huống trong thực tiễn liên quan đến bài học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho hs theo nhóm: Nhóm 1: (Tổ 1,2) Tìm nội dung văn thề (bản dịch) được đọc trong Hội thề ở Lũng Nhai (Thanh Hóa) năm 1416? “Tôi là phụ đạo Lê Lợi cùng Lê Lai Nguyễn Trãi, Đinh Liệt, Lưu Nhân Chú. 19 người tuy họ hàng quên quán khác nhau, nhưng kết nghĩa thân nhau như một tổ liền cành. Phận vinh hiển có khác nhau mong có tình như cùng chung một họ chung sức đồng lòng, giữ gìn đất nước, làm cho xóm làng được ăn ở yên lành. Thề sống chết cùng nhau, không dám quên lời thế son sát Kính xin có lời thề”. (Lam Sơn thực lục) Nhóm 2: (Tổ 3,4) Sưu tầm những câu chuyện về Lê Lợi, những tác phẩm văn học của Nguyễn Trãi? - Sự tích Hồ Gươm - Bình Ngô đại cáo - Bài ca Côn Sơn - Lam Sơn thực lục - Quân Trung Từ Mệnh Tập, GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
5. 5 - Ức Trai Thi Tập - Quốc Âm Thi Tập - Chí Linh sơn phú “Rồng thiêng dậy, bay rợp Lam Kinh Giáo trời chỉ, dẹp tan bắc binh Dựng nước thành công nhiều khó nhọc Miền Tây sông núi hẳn anh linh Ôi! Vua ta tài thánh vũ Đứng lên bốn phương kinh dinh Vận nước gian truân, khổ tâm lo tính. .” - Bước 2: HS có trách nhiệm kết hợp với các bạn trong nhóm tìm hiểu, sưu tầm để hoàn thành bài tập. - Bước 3: GV gợi ý cách tìm hiểu, sưu tầm. - Bước 4: GV chốt yêu cầu và nhận xét về tiết học. TIẾT 2 1. Hoạt động 1 (Mở đầu): 3 phút a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được các nội dung cơ bản bước đầu của bài học cần đạt được đó là nắm được những nét chính về diễn biến cuộc khởi nghĩa, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới b. Tổ chức thực hiên: - GV đặt câu hỏi: Đọc đoạn trích dưới đây và cho biết em liên tưởng đến sự kiện lịch sử nào? Chia sẻ những hiểu biết của mình về một số nhân vật lịch sử liên quan đến sự kiến mà em biết. "Ta đây: Núi Lam Sơn dấy nghĩa Chốn hoang dã nương mình Ngẫm thù lớn há đội trời chung Căm giặc nước thề không cùng sống" (Theo:Nguyễn Trãi, Bình ngô đại cáo) - HS thảo luận và trả lời câu hỏi 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức c) Giai đoạn mở rộng hoạt động và giành những thẳng lợi đầu tiên (1424 - 1425)(15p) a) Mục tiêu: nhận biết và ghi nhớ những thắng lợi đầu tiên của cuộc khởi nghĩa chính là giải phóng Nghệ An (năm 1424). b)Tổ chức thực hiên: (1) Giao nhiệm vụ: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
6. 6 Yêu cầu HS đọc thông tin trong bảng trang 81 và quan sát hình 2, hướng dẫn HS trao đổi, đàm thoại để trả lời các câu hỏi sau : ? Em biết gì về Nguyễn Chích? Cho biết vì sao Nguyễn Chích đề xuất kế hoạch chuyển quân vào Nghệ An? Kế hoạch đó đem lại kết quả gì? ? Lập bảng thống kê các sự kiện tiêu biểu sau khi thực hiện kế hoạch của Nguyễn Chích Thời gian Sự kiện (2) HS thực hiện nhiệm vụ: - HS thực hiện nhiệm vụ giáo viên giao. - GV quan sát, trợ giúp HS khi có yêu cầu. Đánh giá thái độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS. (3) Báo cáo kết quả và trao đổi, thảo luận: (4) Đánh giá: - GV đánh giá tinh thần thái độ học tập của HS, đánh giá kết quả hoạt động của HS và chốt lại nội dung nếu thấy cần thiết: NỘI DUNG HỌC TẬP Thời gian Sự kiện 1424 Giải phóng Nghệ An 1425 Giải phóng Tân Bình, Thuận Hóa 1426 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động d) Khởi nghĩa toàn thẳng (1426 - 1427)(20p) * Trận Tốt Động- Chúc Động (cuối năm 1426) Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: - Yêu cầu hs đọc mục I SGK ? Trình bày diễn biến, kết quả trận Tốt Động – Chúc Động? Bước 2: HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ trợ HS làm việc những bằng hệ thống câu hỏi gợi mở: Gv nhắc lại bài trước -> Địch cố thủ trong thành Đông Quan. ?Với sự thất bại đó quân Minh đã làm gì? ?Sau khi đến Đông Quan, Vương thông đã làm gì? - Phản công quân ta. ?Trước tình hình đó ta đối phó như thế nào? Gv trình bày trên lược đồ Gv cho hs trình bày diễn biến trận Tôt Động – Chúc Động trên lược đồ. ? Trận thắng này có ý nghĩa như thế nào? GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
7. 7 - Thay đổi tương quan lực lượng. - Ý đồ củ địch bị thất bại. Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động - Hs trình bày kết quả. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của hs. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. * Trận Chi Lăng – Xương Giang (tháng 10 – 1427) Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: - Yêu cầu hs đọc mục II SGK ? Trình bày diễn biến, kết quả trận Chi Lăng – Xương Giang? Bước 2: HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ trợ HS làm việc những bằng hệ thống câu hỏi gợi mở: ? Sau thất bại ở Tôt Động – Chúc Động quân Minh có kế hoạch ntn? ? Trước tình hình đó, nghĩa quân đối phó như thế nào? ?Tại sao ta đánh Liếu Thăng trước? - Vì tiêu diệt quân của Liếu Thăng (10 vạn) sẽ diệt số lượng lớn địch -> Lúc đó cánh quân của Mộc Thạnh sẽ hoang mang lo sợ. Hs đọc phần in nghiêng SGK Gv trình bày trên lược đồ ?Liễu Thăng chết, quân Minh đã làm gì? Gv trình bày Hs đọc phần in nghiêng ?Em có nhận xét gì về những thắng lợi chúng ta đã đạt được qua đoạn Bình Ngô đại cáo? - Thời gian đồn dập. ? Với sự thất bại của Liễu Thăng và Mộc Thạnh thì Vương Thông đã làm gi? ?Kết quả? Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động - Hs tình bày kết quả. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của hs. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. NỘI DUNG HỌC TẬP * Trận Tốt Động- Chúc Động (cuối năm 1426) a) Hoàn cảnh: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
8. 8 - 10/1426, 5 vạn viện binh do vương Thông chỉ huy đã đến Đông Quan. - Ta đặt phục binh ở Tốt Đông, Chúc Động b) Diễn biến: +) 7/11/1426 Vương Thông quyết định tấn công Cao Bộ (Chương Mĩ- Hà Tây). - Quân ta từ mọi phía xông vào địch c) Kết quả: - 5 vạn quân địch tử thương, Vương Thông chạy về Đông Quan -> Đẩy giặc lún sâu vào thế bị động, lúng túng, ta chủ động... * Trận Chi Lăng – Xương Giang (tháng 10 – 1427) a) Chuẩn bị: - Địch: 15 vạn viện binh từ TQ kéo vào nước ta - Ta: Tập trung lực lượng tiêu diệt quân Liễu Thăng trước b) Diễn biến: +) 8/10/1427 Liễu Thăng dẫn quân vào nước ta đã bị phục kích và bị giết ở ải Chi Lăng - Lương Minh lên thay dẫn quân xuống Xương Giang liên tiếp bị phục kích ở Cần Trạm, Phố Cát - Biết Liễu Thăng tử trận, Mộc Thạnh vội vã rút quân về nước. c) Kết quả: - Liễu Thăng, Lương Minh bị tử trận, hàng vạn tên địch bị chết - Vương Thông xin hoà, mở hội thề Đông Quan, rút khỏi nước ta 3. Hoạt động 3: Luyện tập (4phút) a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về những nét chính cuộc khởi nghĩa Lam Sơn b) Tổ chức thực hiên: ( 1)Giáo viên giao bài tập cho học sinh hoàn thành 1, Hoàn thành bảng hệ thống dưới đây về khởi nghĩa Lam Sơn(1418-1427) Thời gian Trận đánh tiêu biểu Kết quả 2. Nêu vai trò của Lê Lợi và đóng góp của nhân dân trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn 3.Cách kết thúc chiến tranh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn để lại bài học lịch sử gì với các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm (2) HS thực hiện nhiệm vụ: GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
9. 9 - HS thực hiện nhiệm vụ giáo viên giao. Hs phải huy động kiến thức đã học kết hợp với kiến thức mới để trả lời. - GV quan sát, trợ giúp HS khi có yêu cầu. Đánh giá thái độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS. (3) Báo cáo kết quả và trao đổi (4) Đánh giá: GV đánh giá tinh thần thái độ học tập của HS, đánh giá kết quả hoạt động của HS Dự kiến sản phẩm Thời gian Trận đánh tiêu biểu Kết quả Năm 1425 Tân Bình Thuận Hóa Thắng lợi Năm 1426 Tốt Động- Chúc Động Thắng lợi Năm 1427 Chi Lăng- Xương Giang Thắng lợi 2. Vai trò của Lê Lợi và đóng góp của nhân dân trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Vai trò của nhân dân: • Chống lại Quân xâm lược Minh • Ủng hộ và tham gia cuộc kháng chiến • Giúp sức cho quân đội( góp lương thực, vũ khí,...) Vai trò của Lê Lợi: Ông là linh hồn của cuộc khởi nghĩa, đóng vai trò to lớn, là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của cuộc khởi nghĩa • Tạo dựng nên cuộc khởi nghĩa Lam Sơn • Đánh tan Quân xâm lược Minh với đường lối và chiến thuật đúng đắn • Đóng góp nhiều công sức vào cuộc khởi nghĩa..... 3.Cách kết thúc chiến tranh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn để lại bài học lịch sử gì với các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm chính là phải dựa vào nhân dân, đại đoàn kết dân tộc, phát triển thành cuộc chiến giải phóng dân tộc quy mô cả nước, kết thúc 20 năm đô hộ tàn bạo của phong kiến nhà Minh 4. Hoạt động 4: Vận dụng (3 phút) a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập. b) Tổ chức thực hiện: (1) Giao nhiệm vụ: GV tổ chức cho HS đọc đoạn trích về Lời thề Lũng nhai sau đó tổ chức cho HS viết kịch bản về hội thề Lũng nhai (2) HS thực hiện nhiệm vụ: - HS thực hiện nhiệm vụ giáo viên giao. Hs phải huy động kiến thức đã học kết hợp với kiến thức mới để trả lời. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
10. 10 - GV quan sát, trợ giúp HS khi có yêu cầu. Đánh giá thái độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS. (3) Báo cáo kết quả và trao đổi (4) Đánh giá: GV đánh giá tinh thần thái độ học tập của HS, đánh giá kết quả hoạt động của HS GV hướng dẫn HS về nhà tìm hiểu một số tài liệu - Nghệ thuật quân sự độc đáo của Nguyễn Trãi - GV giao nhiệm vụ cho HS TIẾT 3 III. Tiến trình dạy học 1. Hoạt động 1: Mở đầu ( 2 phút) a) Mục tiêu: Xác định được vấn đề cần giải quyết liên quan đến bài học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Có thể cho HS quan sát hình 1 và đọc đoạn trích trong Bình Ngô đại cáo để đặt câu hỏi về anh hùng dân tộc Lê Lợi như gợi ý trong SGK. Sau đó, GV có thể sử dụng hình tượng đài Lê Thái Tổ ở bên hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội, dựng năm 1896) để giới thiệu thêm cho HS về tư thế ném gươm xuống nước gắn liền với sự tích Hồ Gươm, như là một biểu tượng cho khát vọng hoà bình sau khởi nghĩa Lam Sơn của Lê Thái Tổ và Vương triều Lê sơ. - Bước 2: HS làm việc cá nhân, trao đổi với bạn trả lời câu hỏi. - Bước 3: GV gọi một số HS phát biểu ý kiến. - Bước 4: GV tổng hợp ý kiến của HS và kết nối vào bài học. 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức Hoạt động 2.1. Tìm hiểu nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ( 20 phút) a) Mục tiêu: - Giải thích được nguyên nhân chính dẫn đến thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. - Đánh giá được vai trò của các nhân vật lịch sử tiêu biểu trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn như: Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Chích, ... b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV cho HS đọc thông tin, thảo luận nhóm, sau đó trình bày trước lớp về yêu cầu: Giải thích nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. - Bước 2: Các nhóm thảo luận, trao đổi để thực hiện nhiệm vụ trả lời câu hỏi. - Bước 3: Khi HS trả lời, GV khuyến khích HS đưa ra dẫn chứng từ tư liệu, từ những thông tin trong bài. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
11. 11 - Bước 4: GV vừa nhận xét, vừa bổ sung và phân tích thêm về vai trò của những lãnh tụ xuất sắc như Lê Lợi và Nguyễn Trãi cùng những vị tướng tài như Nguyễn Chích, Nguyễn Xí, Nguyễn Biểu,... đối với thắng lợi của cuộc khởi nghĩa. Hoạt động 2.2. Tìm hiểu ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ( 10 phút) a) Mục tiêu: - Nêu được ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV đặt yêu cầu: Hãy trình bày ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa. + GV có thể cho HS làm việc cá nhân, viết vào Phiếu học tập rồi nộp lại cho GV. - Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. - Bước 3: GV gọi một số HS báo cáo kết quả, một số HS khác nhận xét, bổ sung. - Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và chốt kiến thức: GV làm sáng tỏ về ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đối với lịch sử dân tộc. NỘI DUNG HỌC TẬP - Nguyên nhân thắng lợi: + Nhân dân ta luôn nêu cao tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí và quyết tâm giành lại độc lập cho dân tộc. Toàn dân đã đồng lòng đoàn kết chiến đấu, đóng góp của cải, lương thực, vũ khí, chịu nhiều gian khổ hi sinh để giành thắng lợi cuối cùng. + Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa còn gắn liền với đường lối đúng đắn, sáng tạo của bộ chỉ huy nghĩa quân, đứng đầu là những lãnh tụ xuất sắc như Lê Lợi và Nguyễn Trãi cùng những vị tướng tài như Nguyễn Chích, Nguyễn Xí, Nguyễn Biểu,... - Ý nghĩa lịch sử: Khởi nghĩa Lam Sơn là một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc có tính chất nhân dân rộng rãi, chấm dứt hơn hai mươi năm đô hộ của nhà Minh, khôi phục nền độc lập, mở ra thời kì phát triển mới cho dân tộc. 3. Hoạt động 3: Luyện tập ( 6 phút) a) Mục tiêu: HS củng cố được kiến thức liên quan đến bài học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV tổ chức cho HS cả lớp hoạt động cá nhân tham gia trò chơi và trả lời câu 2. + Câu hỏi phần trò chơi: Câu 1: Ai là người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn? A. Lê Lợi B. Nguyễn Trãi C. Nguyễn Chích D. Lê Lai Câu 2: Hai trận đánh lớn nhất trong khởi nghĩa Lam Sơn là A. trận Hà Hồi và trận Ngọc Hồi – Đống Đa B. trận Tốt Động – Chúc Động và trận Chi Lăng – Xương Giang C trận Tây Kết và trận Đông Bộ Đầu GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
12. 12 D. trận Rạch Gầm – Xoài Mút và trận Bạch Đằng Câu 3: Ý nào dưới đây không phải nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn? A. Quân Minh gặp khó khăn trong nước phải tạm dừng cuộc chiến tranh xâm lược Đại Việt B. Nhân dân ta có tinh thần yêu nước, ý chí bất khuất, đoàn kết chiến đấu. C. Có đường lối chiến lược, chiến thuật đúng đắn, bộ chỉ huy tài giỏi. D. Biết dựa vào nhân dân để phát triển từ cuộc khởi nghĩa thành cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc. Câu 4: Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi có ý nghĩa lịch sử như thế nào? A. Kết thúc chiến tranh và buộc nhà Minh bồi thường chiến tranh cho nước ta B. Mở ra thời kì phát triển mới của đất nước với việc nhà Minh thần phục nước ta. C. Kết thúc 20 năm đô hộ tàn bạo của phong kiến nhà Minh, mở ra thời kì phát triển của đất nước D. Đưa nước ta trở thành một cường quốc trong khu vực. Câu 5: Vương Thông đã quyết định mở cuộc phản công đánh vào chủ lực của nghĩa quân Lam Sơn ở đâu? A. Đông Quan B. Cao Bộ (Chương Mỹ, Hà Tây) C. Đào Đặng (Hưng Yên) D. Chí Linh (Hải Dương) Câu 6: Trước tình hình quân Minh tấn công nghĩa quân, ai là người đã đề nghị tạm rời núi rừng Thanh Hóa, chuyển quân vào Nghệ An? A. Nguyễn Trãi B. Lê Lợi C. Trần Nguyên Hãn D. Nguyễn Chích Câu 7: Sau thất bại ở Chi Lăng – Xương Giang, tình hình quân Minh ở Đông Quan như thế nào? A. Bỏ vũ khí ra hàng B. Vô cùng khiếp đảm, vội vàng xin hòa và chấp nhận mở hội thề Đông Quan rút quân về nước. C. Liều chết phá vòng vây rút chạy về nước. D. Rơi vào thế bị động, liên lạc về nước cầu cứu viện binh. Câu 8: Ai là người đã cải trang làm Lê Lợi, phá vòng vây của quân Minh cứu chúa? A. Lê Lai B. Lê Ngân C. Trần Nguyên Hãn D. Lê Sát Câu 9: Chiến thắng nào đã đè bẹp ý chí xâm lược của quân Minh, buộc Vương Thông phải giảng hòa, kết thúc chiến tranh? A. Tân Bình, Thuận Hóa B. Tốt Động – Chúc Động C. Chi Lăng – Xương Giang D. Ngọc Hồi – Đống Đa - Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. - Bước 3: GV gọi một số HS trả lời. Các HS khác nhận xét, bổ sung. GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023
13. 13 - Bước 4: GV củng cố và nhắc lại các yêu cầu cần đạt của bài học cho HS. Dự kiến sản phẩm Câu 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Đáp án A B A C B D B A C 4. Hoạt động 4: Vận dụng ( 7 phút) a) Mục tiêu: Vận dụng, kết nối được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết tình huống trong thực tiễn liên quan đến bài học. b) Tổ chức thực hiện: - Bước 1: GV tổ chức cho HS cả lớp hoạt động nhóm trao đổi, thảo luận trả lời câu hỏi. - Bước 2: HS trao đổi với bạn để thực hiện nhiệm vụ. - Bước 3: GV gọi một số HS báo cáo kết quả, một số HS khác nhận xét, bổ sung. - Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và chốt kiến thức. Ngày duyệt: 5/3/2023 Người duyệt: Hà Thị Vân Anh GV: Nguyễn Thị Hải Yến - THCS Lê Lợi Năm học 2022-2023