Đề cương ôn tập cuối học kì II Ngữ văn 8 - Năm học 2024-2025 - Vũ Thị Vân

Nội dung text: Đề cương ôn tập cuối học kì II Ngữ văn 8 - Năm học 2024-2025 - Vũ Thị Vân

1. 1 ĐỀ ÔN TẬP HỌC KÌ II năm học 2024-2025 ( vũ thị vân) ĐỀ 1: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi: (1) Muốn sống thoải mái, trước hết con người phải khỏe mạnh thông qua việc vận động và nghỉ ngơi đúng nghĩa đầy đủ. (2) Nhiều người trẻ phung phí sức khỏe qua những cuộc vui trác táng mà không biết hậu quả tai hại của nó là gì. (3) Khi khỏe mạnh thật sự vừa về tinh thần và thể xác thì ta mới nhìn mọi sự với những khía cạnh đẹp nhất, đúng với những gì bản chất vốn có của nó. (4) Còn khi mệt mỏi, lo toan, căng thẳng đau ốm bệnh tật thì không thể cảm nhận được một luồng gió mát, một tiếng chim hót, một cánh hoa tươi, sự rung động của những chiếc lá lay động trong làn gió nhẹ, âm thanh của một giai điệu, bản nhạc hay. (5) Những người trẻ bây giờ làm việc, ăn và ngủ ngay trên bàn làm việc chứ đâu biết tìm sự thoải mái khi nghe bài nhạc yêu thích, đi dạo trong công viên để đầu óc được thư giãn. (6) Họ nói là cần tập trung tìm sự sáng tạo trong công việc nhưng họ đâu có nhận thức được rằng chính sự thoải mái tinh thần mới làm cho bộ óc của họ trở nên lạc quan và sáng tạo hơn. (Trích Muôn kiếp nhân sinh, Nguyên Phong, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2020, tr.144) Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2: Theo tác giả, muốn sống thoải mái, trước hết con người cần gì? Câu 3: Xét theo mục đích nói, câu văn số (2) thuộc kiểu câu gì? Câu 4: Em hiểu như thế nào là “khỏe mạnh thực sự vừa về tinh thần và thể xác” Câu 5: Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn (4). Câu 6: “[...] chính sự thoải mái tinh thần mới làm cho bộ óc của họ trở nên lạc quan và sáng tạo hơn”. Em có đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao? Câu 7: Theo em, mỗi người cần làm gì để rèn luyện “sức khỏe tinh thần” của chính mình? (Trình bày bằng một đoạn văn từ 5-7 câu). ĐỀ 2: Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu bên dưới: CÚC ÁO CỦA MẸ Nhất Băng (Trung Quốc) Cậu còn nhớ sinh nhật 12 tuổi. Vừa sáng tinh mơ, đã nghe thấy mẹ nói: “Con trông đây là cái gì?”. Cậu mở to mắt, trước mặt là một chiếc áo mới, kiểu quân phục như cậu từng mơ ước, hai hàng cúc đồng, trên vai áo có ba vạch màu xanh, đó là mốt quần áo “thịnh hành” trong học sinh. Cậu bỗng mừng rơn, vội mặc áo quần. Cậu muốn đến lớp, ra oai với các bạn. Từ nhỏ đến lớn, cậu toàn mặc quần áo cũ của anh, vá chằng vá đụp nữa! Quả nhiên đúng như dự kiến, khi cậu bước vào lớp, ánh mắt của các bạn đều trố lên. Các bạn đều không ngờ được rằng, cậu bạn lúc nào cũng mặt mày lọ lem, đầu bù tóc rối bụi bặm cũng có lúc vẻ vang rạng rỡ như thế. Cậu hoàn thành tiết học đầu tiên một cách vui vẻ, hởi lòng hởi dạ. Trong giờ giải lao, các bạn đều vây quanh cậu. Có bạn bỗng hỏi: “Ô hay! Tại sao khuy áo của bạn không giống của chúng mình nhỉ?” Lúc ấy, cậu mới nhìn kỹ cúc áo của mình, quả thật không giống cúc áo của người khác, hai dãy thẳng đứng. Còn cúc áo của cậu lại nghiêng lệch, hai dãy xếp thành hình chữ “vê” (V). Các bạn bỗng đều cười òa lên. Thì ra, chỗ đính khuy trên chiếc áo trắng của cậu là một miếng vải cũ màu vàng. Cậu cũng hiểu ra, chắc là mảnh vải mẹ mua không đủ may áo, đành phải lót bên trong bằng mảnh vải khác, sợ người khác nhìn thấy cúc áo đành phải đính sang bên cạnh. Và cũng để người khác không nhìn thấy, mẹ đã khéo léo đính chéo hàng cúc kia, tự nhiên thành hình chữ “vê” (V).
2. 2 Biết rõ sự thực, các bạn lại giễu cợt, khiến cho lửa giận bốc lên ngùn ngụt trong lòng cậu. Buổi trưa về đến nhà, cậu cắt nát vụn chiếc áo mới của mình. Mẹ cậu lao đến trước mặt con, giơ cao tay, nhưng cuối cùng không giáng xuống. Cậu liếc nhìn, thấy nước mắt mẹ chảy quanh trong khóe mắt, vội quay đầu chạy biến (...) Từ hôm ấy trở đi, mẹ làm việc ít nghỉ tay. Cậu tận mắt thấy mẹ gầy sọp đi, thấy mẹ nằm bẹp rồi ra đi mãi mãi Cậu rất muốn nói một câu: “Con xin lỗi mẹ”, mà không còn cơ hội nữa. Sau này, cậu cố gắng học tập, cậu có rất nhiều, rất nhiều tiền, rồi sửa sang phần mộ của mẹ nhiều lần. Một hôm, cậu tham gia một cuộc trình diễn thời trang của nhà thiết kế bậc thầy. Có một người mẫu nam bước lên sàn diễn khiến mắt cậu bỗng căng lên, đầu óc kêu ong ong hỗn loạn. Bộ áo màu trắng với hai dãy khuy đồng hình chữ “vê” (V). Bên trong có phải là ? Cậu không làm chủ được mình, lao lên sàn diễn, lật ra xem tấm áo của người mẫu nam, lót bên trong tự nhiên cũng là một mảnh vải vàng! Cậu quỳ sụp trước mặt người mẫu nam, òa khóc thống khổ. Sau khi nghe cậu kể hết câu chuyện, tất cả những người có mặt tại hội trường đều trầm ngâm suy nghĩ mãi. Cuối cùng, một nhà thiết kế bậc thầy nói: “Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!”. (Vũ Phong Tạo dịch, Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ, số tháng 3/2011, tr.45-46) Câu 1. Văn bản thuộc thể loại nào? Câu 2. Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Câu 3. Nhân vật chính trong truyện là ai? Câu 4. Dòng nào sau đây nêu đầy đủ các sự việc chính có trong văn bản? Câu 5. Vì sao tác giả đặt nhan đề cho văn bản là “Cúc áo của mẹ”? Câu 6. Đâu không phải là lí do khiến nhân vật “cậu” quỳ sụp trước mặt người mẫu và òa khóc thống khổ khi tham gia buổi trình diễn thời trang? Câu 7. Tác dụng của thành phần trạng ngữ in đậm trong câu văn sau là gì? “Sau này, cậu cố gắng học tập, cậu có rất nhiều, rất nhiều tiền, rồi sửa sang phần mộ của mẹ nhiều lần”. Câu 8. Vì sao người con lại cắt nát vụn chiếc áo mới mà mẹ tặng cậu làm quà sinh nhật. Câu 9. Em có đồng tình với câu nói của nhân vật nhà thiết kế bậc thầy trong văn bản: “Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!” không? Vì sao? Câu 10. Nêu bài học ý nghĩa nhất mà em rút ra từ câu chuyện. Đề 3: Đọc văn bản sau rồi thực hiện các yêu cầu bên dưới: Tre Việt Nam Tre xanh, Xanh tự bao giờ? Chuyện ngày xưa... đã có bờ tre xanh Thân gầy guộc, lá mong manh Mà sao nên lũy nên thành tre ơi? Ở đâu tre cũng xanh tươi Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu? Có gì đâu, có gì đâu Mỡ màu ít, chắt dồn lâu hóa nhiều Rễ siêng không ngại đất nghèo Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù. Vươn mình trong gió tre đu Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh
3. 3 Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm. Bão bùng thân bọc lấy thân Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm Thương nhau tre chẳng ở riêng Lũy thành từ đó mà nên hỡi người Chẳng may thân gãy cành rơi Vẫn nguyên cái gốc truyền đời cho măng Nòi tre đâu chịu mọc cong Chưa lên đã nhọn như chông lạ thường. Lưng trần phơi nắng phơi sương Có manh áo cộc, tre nhường cho con. Măng non là búp măng non. Đã mang dáng thẳng thân tròn của tre. Năm qua đi, tháng qua đi Tre già măng mọc có gì lạ đâu Mai sau, Mai sau, Mai sau, Đất xanh tre mãi xanh màu tre xanh. (Nguyễn Duy) Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Phương thức biểu đạt chính của bài thơ? Câu 2. Câu thơ sau thuộc kiểu câu nào? Mà sao nên lũy nên thành tre ơi? Câu 3: Đoạn thơ sau cho thấy đức tính gì của cây tre Việt Nam? "Bão bùng thân bọc lấy thân Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm Thương nhau tre chẳng ở riêng Lũy thành từ đó mà nên hỡi người" Câu 4. Câu thơ dưới đây cho thấy đức tính gì của cây tre? "Lưng trần phơi nắng phơi sương Có manh áo cộc, tre nhường cho con." (Tre Việt Nam - Nguyễn Duy) Câu 5. Dòng thơ dưới đây cho thấy đức tính gì của cây tre Việt Nam? "Nòi tre đâu chịu mọc cong. Chưa lên đã nhọn như chông lạ thường." Câu 6. Đoạn thơ kết bài có ý nghĩa gì? " Mai sau, Mai sau, Mai sau, Đất xanh tre mãi xanh xanh màu tre xanh". Câu 7. Những phẩm chất tốt đẹp nào của người dân Việt Nam được hiện lên thông qua hình ảnh cây tre? Câu 8. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu thơ: “Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm” Câu 9: Hình ảnh cây tre trong bài thơ đã gợi lên những phẩm chất cao quý nào của con người Việt Nam? (Viết câu trả lời bằng 3 đến 5 dòng) ĐỀ 4: Đọc bài thơ sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
4. 4 TỰ TRÀO - Nguyễn Khuyến (*) - Cũng chẳng giàu mà cũng chẳng sang Chẳng gầy chẳng béo chỉ làng nhàng. Cờ đương dở cuộc không còn nước (1) Bạc chửa thâu canh đã chạy làng (2). Mở miệng nói ra gàn bát sách, Mềm môi chén mãi tít cung thang. Nghĩ mình lại ngán cho mình nhỉ, Mà cũng bia xanh, cũng bảng vàng. (Thơ văn Nguyễn Khuyến, NXB Văn học, 1979) Chú thích: (*) Nguyễn Khuyến (1835-1909): quê quán xã Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Thủa nhỏ nhà nghèo, thông minh, học giỏi, sau đó đi thi đỗ đầu cả ba kì thi: Hương, Hội, Đình do đó có tên là Tam Nguyên Yên Đổ. Ông làm quan khoảng 10 năm nhưng đến khi thực dân Pháp đánh chiếm xong Bắc Bộ, ông cáo quan về ở ẩn. Ông là người tài năng có cốt cách thanh cao, tấm lòng yêu nước thương dân, từng bày tỏ thái độ kiên quyết không hợp tác với chính quyền thực dân Pháp. Ông là người có tâm hồn rộng mở, giàu cảm xúc trước cuộc sống và gắn bó với thiên nhiên. Bài thơ “Tự trào” được sáng tác trong thời gian Nguyễn Khuyến cáo quan về ở ẩn ở Yên Đổ. (1) Cờ đương dở cuộc không còn nước: Cờ chưa tàn đã hết nước đi, tức là thua rồi. (2) Bạc chửa thâu canh đã chạy làng: Bỏ cuộc chơi, không chịu trả tiền thua bạc. Dùng với ý nghĩa phá bỏ thỏa thuận, không tiếp tục công việc nữa. (3) Bảng vàng: một loại bảng được sơn son thếp vàng để viết tên những người trúng tuyển trong các kì thi dưới thời phong kiến, chủ yếu từ thi Hội trở lên. Câu 1: Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Xác đinh đối tượng trào phúng trong bài thơ? Câu 2: Nghệ thuật đối trong bài thơ được thể hiện ở những cặp câu nào? Nêu tác dụng? Câu 3: Nguyễn Khuyến đem bản thân mình ra để tự chế giễu, tự chê trách nhằm mục đích gì? Câu 4: Trong hai câu kết, tác giả đã giễu ai, cười vào điều gì? Qua tiếng cười đó em hiểu thêm điều gì về tấm lòng của nhà thơ Nguyễn Khuyến? Câu 5: Nhà thơ muốn gửi gắm đến chúng ta thông điệp gì thông qua bài thơ? ĐỀ 5: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi: BÁN CẦU NÃO PHẢI VÀ THẾ GIỚI PHẲNG Từ lâu các nhà khoa học đã biết rằng có một dây thần kinh gọi là đường Mason-dixon chia não bộ của con người ra làm hai phần - bán cầu não trái và bán cầu não phải. Bán cầu não trái điều khiển tư duy về trật tự, học hành và phân tích, còn bán cầu não phải điều khiển cách biểu lộ cảm xúc và tư duy tổng hợp của con người. Mãi đến thời gian gần đây, bán cầu não trái vẫn còn chi phối khả năng thành công trong học tập, công việc hay kinh doanh của mỗi người. Nó quyết định năng lực tư duy tuyến tính, logic và phân tích của mỗi người. Ngày nay, những năng lực đó vẫn cần thiết, xong không còn đủ nữa. Trong một thế giới bị đảo lộn tràn ngập thông tin và đầy rẫy các sự lựa chọn, những khả năng quan trọng nhất gần với các đặc tính của bán cầu não phải hơn. Đó là khả năng cảm thụ nghệ thuật, biết cảm thông, có tầm nhìn rộng và khát vọng lớn. Pink là người có một công việc không thể làm thay thế bởi máy móc hay cho thuê làm bên ngoài. Ông cho rằng nếu thực sự muốn trở thành một người không ai có thể đụng tới, ta cần phải liên tục phát triển những kĩ năng liên quan đến bán cầu não phải. Trong thế kỷ trước, máy móc đã thay thế sức người. Trong thế kỷ này, đến lượt công nghệ đang thay thế bán cầu não trái của con người. Công nghệ có thể thực hiện các công việc tính toán, phân
5. 5 tích và sắp xếp một cách hiệu quả, nhanh chóng và chính xác hơn cả những người có chỉ số IQ cao nhất. Hãy thử hỏi vua cờ Garry, người vừa đánh cờ với máy tính bị bại, bạn sẽ hiểu điều đó. Để thành công trong thời đại ngày nay, chúng ta cần bổ sung cho mình những kiến thức cao sâu về công nghệ bằng khả năng “suy tưởng cao” và “mẫn cảm cao”. Suy tưởng cao có nghĩa là là khả năng tạo ra vẻ đẹp thẩm mỹ và cảm xúc, phát hiện ra những hình mẫu và cơ hội, diễn đạt một cách hấp dẫn và sáng tạo ra những thứ mà chưa ai nghĩ ra. Mẫn cảm cao là khả năng đồng cảm, thấu hiểu những điều tế nhị trong giao tiếp giữa người với người, tìm được niềm vui cho mình và khơi dậy niềm vui cho người khác, và biết vượt qua những chuyện thường nhật để tìm cho mình mục đích và ý nghĩa của cuộc sống. Không dễ gì phát triển được khả năng suy tưởng cao và mẫn cảm cao. Xong bạn đừng sợ, hay chí ít bạn cũng đừng quá sợ. Ngày nay, những khả năng quan trọng nhất đều là những thuộc tính của con người. Rốt cuộc, xưa kia tổ tiên chúng ta ăn lông ở lỗ đâu có biết dùng máy tính hay làm việc giải mã. Xong họ biết cách kể chuyện, biểu lộ sự đồng cảm và có óc sáng tạo. Đây đều là những khả năng thuộc tính của con người. Sống trong kỷ nguyên thông tin mới được vài thế hệ, khả năng suy tưởng cao và mẫn cảm cảm cao của chúng ta đã dần bị mai một. Vấn đề là phải khôi phục những khả năng ấy. Xong bạn cần làm gì để mài giũa những kỹ năng liên quan đến bán cầu não phải? Để nó phải phát triển, bạn cần phải làm những việc mà mình yêu thích bởi khi đó bạn sẽ công hiến cho việc mình làm những giá trị vô hình xuất phát từ não phải của mình. Đó là điều không dễ bắt chước, tự động hóa hay cho thuê làm bên ngoài. Như Pink đã nói: Những khả năng quan trọng nhất hiện nay chính là khả năng làm những việc xuất phát từ động lực nội tại của mỗi người. Không có nhiều người trở thành kế toán xuất phát từ động lực nội tại. Xong động lực nội tại chính là điều thúc đẩy con người sáng tạo và đồng cảm, khiến người ta trở thành nhà thiết kế, người kể chuyện hay nhà tư vấn. Nói một cách khác khoảng cách giữa những việc mà ta làm vì yêu thích với những việc ta làm để kiếm sống ngày càng thu hẹp. Do đó Pink chốt lại rằng khi bạn nghe cha mẹ mình hay người dẫn chương trình trong suốt buổi lễ tốt nghiệp đại học của bạn khuyên: “Hãy làm điều gì mình thích” thì điều đó không có nghĩa là họ đang nuông chiều bạn đâu. Trái lại họ đang chỉ cho bạn chiến lược sinh tồn đấy. Câu 1. Những khả năng quan trọng, cần thiết nhất của con người trong thế giới phẳng là gì? Câu 2. Vì sao tác giả cho rằng để thành công trong thời đại ngày nay mỗi người cần có khả năng suy tưởng và mẫn cảm cao? Câu 3. Em có đồng tình với ý kiến của tác giả: “Ngày nay, những khả năng quan trọng nhất đều là những thuộc tính của con người” không? Vì sao? Câu 4. Vì sao để thành công trong thời đại ngày nay cần thu hẹp khoảng cách giữa những việc ta làm vì yêu thích với những việc đang làm để kiếm sống. Hỏi Câu 5. Sau khi đọc xong văn bản trên em có thêm nhận thức và hành động gì trong việc phát triển năng lực bản thân trong thời đại 4.0 hiện nay? Viết đoạn văn để trình bày suy nghĩ của em. Đề 6: Đọc văn bản sau đây và thực hiện các yêu cầu: Tôi được tặng chiếc xe đạp Tôi được tặng một chiếc xe đạp leo núi rất đẹp nhân dịp sinh nhật của mình. Trong một lần tôi đạp xe ra công viên chơi, một cậu bé cứ quẩn quanh ngắm nhìn chiếc xe với vẻ thích thú và ngưỡng mộ thực sự. - Chiếc xe này của bạn đấy à? – Cậu bé hỏi.
6. 6 - Anh mình đã tặng nhân dịp sinh nhật của mình đấy. - Tôi trả lời, không giấu vẻ tự hào và mãn nguyện. - Ồ, ước gì tôi - Cậu bé ngập ngừng. Dĩ nhiên là tôi biết cậu bé đang nghĩ gì rồi. Chắc chắn cậu ấy ước ao có được một người anh như thế. Nhưng câu nói tiếp theo của cậu bé hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của tôi. - Ước gì tôi có thể trở thành một người anh như thế! - Cậu ấy nói chậm rãi và gương mặt lộ rõ vẻ quyết tâm. Sau đó, cậu đi về phía chiếc ghế đá sau lưng tôi, nơi một đứa em trai nhỏ tật nguyền đang ngồi và nói: - Đến sinh nhật nào đó của em, anh sẽ mua tặng em chiếc xe lăn lắc tay nhé. (Theo Hạt giống tâm hồn, nhiều tác giả, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2006) Câu 1 : Nêu chủ đề của văn bản trên. Câu 2 : Theo em câu “Cậu ấy nói chậm rãi và gương mặt lộ rõ vẻ quyết tâm” có ý nghĩa gì? Câu 3 : Hãy xác định kiểu câu và chỉ ra đặc điểm nhận biết trong câu sau: Chiếc xe này của bạn đấy à? Câu 4: Câu chuyện trên muốn gửi gắm đến chúng ta thông điệp gì? (viết trả lời khoảng 4-5 câu) ĐỀ 7: Hai Bà Trưng Thuở xưa, nước ta bị giặc ngoại xâm đô hộ. Chúng thẳng tay chém giết dân lành, cướp hết ruộng nương màu mỡ. Chúng bắt dân lên rừng săn thú lạ, xuống biển mò ngọc trai, khiến bao người thiệt mạng vì hổ báo, cá sấu, thuồng luồng, ... Lòng dân oán hận ngút trời, chỉ chờ dịp vùng lên đánh đuổi quân xâm lược. Bấy giờ, ở huyện Mê Linh có hai người con gái tài giỏi là Trưng Trắc và Trưng Nhị. Cha mất sớm, nhờ mẹ dạy dỗ, hai chị em đều giỏi võ nghệ và nuôi chí lớn giành lại non sông. Chồng bà Trưng Trắc là Thi Sách cũng cùng chí hướng với vợ. Tướng giặc Tô Định biết vậy bèn lập mưu giết chết Thi Sách. Nhận được tin dữ, Hai Bà Trưng liền kéo quân về thành Luy Lâu hỏi tội kẻ thù. Trước lúc trẩy quân, có người xin nữ chủ tường cho mặc đồ tang. Trưng Trắc trả lời : - Không ! Ta sẽ mặc giáp phục thật đẹp để dân chúng thêm phấn khích, còn giặc trông thấy thì kinh hồn. Hai Bà Trưng bước lên bành voi. Đoàn quân rùng rùng lên đường; giáo lao, cung nỏ, rìu búa, khiên mộc cuồn cuộn tràn theo bóng voi ẩn hiện của Hai Bà. Tiếng trống dội lên vòm cây, đập vào sườn đồi, theo suốt đường hành quân. Thành trì quân giặc lần lượt sụp đổ dưới chân của đoàn quân khởi nghĩa. Tô Định ôm đầu chạy về nước. Đất nước ta sạch bóng quân thù. Hai Bà Trưng trở thành hai vị anh hùng chống giặc ngoại xâm đầu tiên trong lịch sử nước nhà. (Theo VĂN LANG) Câu 1: Văn bản trên thuộc thể loại gì? Câu 2: Nêu hai đặc điểm nổi bật của thể loại truyện mà em vừa tìm được ở câu 1. Câu 3: Câu “Ta sẽ mặc giáp phục thật đẹp để dân chúng thêm phấn khích, còn giặc trông thấy thì kinh hồn.” thuộc kiểu câu gì? Câu 4: Nêu nội dung của văn bản trên. Câu 5: Từ nội dung văn bản trên, em cần làm gì để thể hiện tình yêu nước? Trả lời bằng 3- 4 câu văn. Đề 8: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi: CHIẾC LÁ Chim sâu hỏi chiếc lá: – Lá ơi! Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
7. 7 – Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu. – Bạn đừng có giấu! Nếu bình thường vậy, sao bông hoa kia lại có vẻ rất biết ơn bạn? – Thật mà! Cuộc đời tôi rất bình thường. Ngày nhỏ, tôi là một búp non. Tôi lớn dần lên thành một chiếc lá và cứ là chiếc lá như thế cho đến bây giờ. – Thật như thế sao? Đã có lần nào bạn biến thành hoa, thành quả, thành một ngôi sao, thành vầng mặt trời đem lại niềm vui cho mọi người như trong các câu chuyện cổ tích mà bác gió thường rì rầm kể suốt ngày đêm chưa? – Chưa! Chưa một lần nào tôi biến thành một thứ gì khác tôi cả. Suốt đời tôi chỉ là một chiếc lá nhỏ nhoi bình thường. – Thế thì chán thật! Bông hoa kia đã làm tôi thất vọng. Hoa ơi, bạn chỉ khéo bịa chuyện. – Tôi không bịa chút nào đâu. Mãi mãi tôi kính trọng những chiếc lá bình thường như thế. Chính nhờ họ mới có chúng tôi – những hoa, những quả, những niềm vui mà bạn vừa nói đến. (Theo: Trần Hoài Dương) Câu 1. Văn bản được kể ở ngôi thứ mấy? Câu 2. Xét về mục đích nói câu “ Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!”thuộc kiểu câu nào? Câu 3. Câu nghi vấn “Thật như thế sao?” dùng với mục đích gì? Câu 4. Hình ảnh chiếc lá tượng trưng cho điều gì trong cuộc sống? Câu 5. Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ nhân vật Chim sâu trong văn bản trên là gì? Câu 6. Câu trả lời của Bông hoa với Chim sâu: “Tôi không bịa chút nào đâu. Mãi mãi tôi kính trọng những chiếc lá bình thường như thế. Chính nhờ họ mới có chúng tôi – những hoa, những quả, những niềm vui mà bạn vừa nói đến.” thể hiện mối quan hệ nào giữa con người với con người trong cuộc sống? Câu 7. Thông điệp rút ra từ câu trả lời của Lá với Chim sâu “Chưa. Chưa một lần nào tôi biến thành thứ gì khác tôi cả. Suốt đời tôi chỉ là một chiếc lá nhỏ nhoi bình thường.” là gì? Đề 9: BÂY GIỜ BẠN Ở ĐÂU? Đó là một buổi học bình thường gần cuối năm học lớp Tám. Vừa bước chân vào lớp, tôi cảm thấy ngay một không khí khác thường bao trùm đến cả hơi thở. [...] – Nhân vật chính đã đến! – Tiếng thằng Đinh, một trong những miệng lưỡi ác nhất đám con trai. Tôi nhét cặp vào hộp bàn, ngẩng lên chợt bắt gặp nhiều đôi mắt đang đổ dồn về phía mình. Tôi lập tức hiểu rằng “nhân vật chính” chẳng phải ai khác, cũng lập tức nghĩ xem mình có làm điều gì khiến mấy chục cặp mắt phải có cái nhìn khác thường kia. [...]... Cô giáo vừa ra khỏi lớp, thằng Đinh lại oang oang: – E hèm, bọn mày chú ý này, xem có hay như tiểu thuyết không nhé. Nàng có hai bím tóc xinh xinh như hai quả đào, vầng trán sao mà tinh khiết, thông minh, riêng đôi mắt thì lại buồn buồn thế nào ấy... Mấy đứa con trai to mồm cười lên hô hố. Có vài đứa con gái cũng khúc khích cười theo. Bấy giờ cái Thuỷ ngồi cạnh tôi mới thì thào vào vai tôi: – Bọn nó đang đọc nhật kí của thằng Bình viết về mày đấy! Chả biết thằng Bình để quên sổ thế nào mà thằng Lượng trọ cùng nhà lại vớ được. [...] Những ngày sau đó thật khủng khiếp đối với tôi. Tin về cuốn nhật kí của thằng Bình lan nhanh như gió từ lớp tôi ra khắp trường. [...] Tôi bắt đầu thấy căm ghét thằng Bình. Nó chính là kẻ đã gây ra tai hoạ cho tôi – còn ai vào đây nữa! [...]
8. 8 Chuyện cuốn nhật kí của Bình rồi cũng lùi vào quên lãng, nếu không có một hôm, vào năm thứ tư của tôi ở trường đại học, Đinh đột ngột xuất hiện. Chỉ tiếc là hôm Đinh đến tôi lại đi vắng. Lúc về, người ta chuyển cho tôi một gói quà nhỏ. Kẹp bên ngoài gói quà là lá thư ngắn Đinh gửi lại: “Tâm! Tìm mãi mới thấy Tâm. Mình vừa ra Bắc được ít tháng nay. Mình đã gặp Bình ở trong ấy và đã hứa chuyển tận tay Tâm “món quà” của Bình. Hãy coi đây là việc làm chuộc cái lỗi ngày xưa của mình với hai bạn. Bình nhắn “Một lần nữa xin lỗi Tâm!” đấy. Hẹn gặp lại”. Tôi đã quên chuyện cũ từ lâu, giờ cầm cuốn sổ bìa nâu sậm, nỗi ám ảnh kinh hoàng xưa chợt trở về. Lại nhớ lần chuyện trò duy nhất giữa tôi và Bình hồi đó. [...] – Mình xin lỗi Tâm! Nhưng mình thề là trong cuốn sổ ấy không hề có một điều gì xúc phạm Tâm. Nếu Tâm muốn, mình sẽ đưa Tâm xem... Tôi, với nỗi uất ức dồn nén bao nhiêu ngày, bởi bao nhiêu người (mà mãi sau này tôi mới hiểu không hề có Bình trong số họ) bỗng hét lên: – Đi đi, tớ không muốn nghe nữa! Không bao giờ tớ thèm đọc cuốn sổ của cậu đâu mà đưa! Hè năm đó, gia đình Bình chuyển đi nơi khác. Tôi thật nhẹ cả người khi được bọn bạn thông báo tin ấy, hôm khai giảng năm học mới. Thời buổi chiến tranh. Mỗi đứa mỗi nơi, ngay cả bạn bè cùng học với tôi đến hết cấp ba giờ nhiều đứa không liên lạc được gì với nhau huống chi Bình. [...] Chữ Bình cứng cáp và phóng khoáng, rất dễ đọc. Đầy cuốn sổ là những trang nhật kí của một cậu học trò đang lớn, được giáo dục cẩn thận, quan tâm đến nhiều vấn đề ở xung quanh, giàu tình thương và trách nhiệm. Dành cho cô bé Tâm lớp 8A dạo đó là một số trang rải rác, bắt đầu như thế này. “Hôm nay mình nhận nhiệm vụ hộ tống mẹ đi chợ Tết. Chợ tỉnh có khác, đông quá, khác hẳn cái chợ huyện ngoài quê mình. Qua dãy hàng rau, mình chợt nhìn thấy một gương mặt quen (tuy rằng chưa quen lắm, vì mình mới đi học ở trường mấy buổi). Thì ra đó là một bạn gái cùng lớp mình, ngồi cạnh cửa sổ, ngay trước bàn mình. Đúng rồi, hai bím tóc như hai quả đào, gương mặt bầu bầu hiền hậu và đôi mắt buồn buồn mà mình chú ý ngay buổi đầu đến lớp. Tên bạn ấy là Tâm thì phải. Bữa nay Tâm mặc cái áo cánh gụ vá một miếng ở vai, nhìn lạ hẳn so với khi đi học. Không hiểu vì sao, nhìn bạn ấy ngồi bán rau giữa những người bán rau tiều tụy khác, mình thấy thương Tâm quá. Chắc là nhà Tâm nghèo lắm. Mình thì quá sướng. Chỉ có cái việc nấu bữa cơm chiều mà cũng không xong ” Trở đi trở lại các trang nhật kí của Bình là nỗi day dứt về hoàn cảnh sống của gia đình tôi (không hiểu Bình biết được bằng cách nào?). Tôi càng đọc càng bồi hồi vì tấm lòng bạn. Lũ bạn lớp tôi hồi ấy quá vô tư, hầu như không đứa nào để ý đến gánh rau tôi đi bán hằng ngày. Duy chỉ có Bình – Bình ơi! Thế mà Bình đã hi sinh dạo mùa xuân năm 1975, không cho tôi có được một lần gặp lại và xin lỗi. Cuốn sổ của Bình sẽ theo tôi đến hết đời.... (*Trần Thiên Hương, Bây giờ bạn ở đâu? in trong Tuyển tập truyện ngắn hay Việt Nam dành cho thiếu nhi, tập 5, Trần Hoài Dương tuyển chọn, NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh, tr. 69 – 76) Chú thích: * Nhà văn Trần Thiên Hương sinh năm 1967 tại Quảng Nam, tốt nghiệp khoa Ngữ văn trường Đại học Sư phạm Huế năm 1989. Bài là hội viên Hội nhà văn thành phố Đà Nẵng. Bà viết nhiều tác phẩm cho thiếu nhi với lối viết đơn giản, tự nhiên; lối văn mộc mạc như thứ quà bánh tẻ, mát mà lành; như một ngụm nước mưa hay một cơn gió nam sau lưng Câu 1. Truyện “Bây gờ bạn ở đâu?” có cốt truyện đơn tuyến hay cốt truyện đa tuyến?
9. 9 Câu 2. Người kể chuyện trong văn bản này là ai? Chủ đề của truyện “Bây giờ bạn ở đâu?” là gì? Câu 3. Đoạn văn sau có mấy trợ từ: “Hè năm đó, gia đình Bình chuyển đi nơi khác. Tôi thật nhẹ cả người khi được bọn bạn thông báo tin ấy, hôm khai giảng năm học mới”? Câu 4. Biện pháp tu từ nào đã được sử dụng trong câu văn: “Tin về cuốn nhật kí của thằng Bình lan nhanh như gió từ lớp tôi ra khắp trường”? Câu 5. Trong văn bản, các nhân vật Đinh, Bình, Tâm xin lỗi nhau vì điều gì? Câu 6. Trong câu chuyện, nhân vật Tâm chuyển từ “căm ghét”, “uất ức dồn nén” đến cảm động và muốn được một lần gặp lại đẻ xin lỗi Bình sau khi đọc cuốn nhật kí. Điều đó giúp em nhận ra những vẻ đẹp nào của nhân vật Bình? Hãy trình bày cảm nhận của em bằng đoạn văn khoảng 5-7 câu. Câu 7. Qua câu chuyện trên, em rút ra bài học ý nghĩa nào cho bản thân? Đề 10: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi: (1) Có thói quen tốt và thói quen xấu. Luôn dậy sớm, luôn đúng hẹn, giữ lời hứa, luôn đọc sách, là thói quen tốt. (2) Hút thuốc lá, hay cáu giận, mất trật tự là thói quen xấu. Có người biết phân biệt tốt và xấu, nhưng vì đã thành thói quen nên rất khó bỏ, khó sửa. Chẳng hạn vì thói quen hút thuốc lá, nên cũng có thói quen gạt tàn bừa bãi ra khỏi nhà, cả trong phòng khách lịch sự, sạch bong. Người biết lịch sự thì còn sửa một chút bằng cách xin chủ nhà cho mượn cái gạt tàn. (3) Một thói quen xấu ta thường gặp hàng ngày, ở bất cứ đâu là thói quen vứt rác bừa bãi. Ăn chuối xong cứ tiện tay là vứt toẹt ngay cái vỏ ra cửa, ra đường Thói quen này thành tệ nạn Một xóm nhỏ, con mương sau nhà thành con sông rác Những nơi khuất, nơi công cộng, lâu ngày rác cứ ùn lên, khiến cho nhiều khu dân cư phải chịu hậu quả mất vệ sinh nặng nề. (4) Tệ hại hơn có người có cái cốc vỡ, cái chai vỡ cũng tiện tay ném ra đường. Vì thế trẻ em, cụ già giẫm phải, chảy máu chân rất nguy hiểm. (5) Tạo được thói quen tốt là rất khó. Nhưng nhiễm thói quen xấu thì dễ. Cho nên, mỗi người, mỗi gia đình hãy tự xem lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội. (Theo Băng Sơn, Giao tiếp đời thường) Câu 1: Văn bản trên thuộc kiểu văn bản nào?Từ văn bản, tác giả đã chỉ ra những thói quan tốt nào? Câu 2: Trong văn bản, tác giả đã chỉ ra trong đời sống xã hội còn tồn tại những thói quen xấu nào? Câu 3: Xét theo mục đích nói thì câu văn “Cho nên, mỗi người, mỗi gia đình hãy tự xem lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội” thuộc kiểu câu nào Câu 4: Xác đinh phép liên kết được sử dụng trong hai câu: “Tạo được thói quen tốt là rất khó. Nhưng nhiễm thói quen xấu thì dễ” Câu 5: Hút thuốc lá, hay cáu giận, mất trật tự ...tại sao rất khó bỏ, khó sửa Câu 6: Em hiểu thế nào là thói quen tốt? Ngoài những thói quen tốt nêu trong văn bản, em hãy kể tên 3 thói quen tốt khác? Câu 7: Bản thân em đã có thói quen tốt nào? Thói quen đó mang lại những lợi ích gì cho bản thân? Đề 11: Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu: Con chẳng biết viết gì cho mẹ, mẹ ơi! Khi tất cả ngôn từ đều trở nên bất lực. Mẹ của con rất đời thường, rất thực Nhưng trong lòng con mẹ như một tượng đài.
10. 10 Người ta đo được biển rộng sông dài Nhưng không đo được tấm lòng của mẹ Chắt chiu cho con từ khi còn tấm bé Sống cả đời người chỉ mẹ thương con (Trích Mẹ, Trần Thị Nhung, Những vần thơ hay viết về mẹ.) Câu 1. Đoạn thơ được viết theo thể thơ nào? Nhân vật trữ tình trong đoạn thơ là ai? Câu 2. Từ chắt chiu trong câu Chắt chiu cho con từ khi còn tấm bé nghĩa là gì? Câu 3. Xác định thán từ trong dòng thơ Con chẳng biết viết gì cho mẹ, mẹ ơi! Và nêu tác dụng? Câu 4. Cảm hứng chủ đạo của đoạn thơ trên là gì? Câu 5. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu thơ: Mẹ của con rất đời thường, rất thực Nhưng trong lòng con mẹ như một tượng đài. Câu 5: Qua đoạn thơ, tác giả muốn gửi gắm đến chúng ta thông điệp gì? ĐỀ 12: MÙA THU VÀ MẸ Mẹ gom lại từng trái chín trong vườn Heo may thổi xao xác trong đêm Rồi rong ruổi trên nẻo đường lặng lẽ Không gian lặng im Ôi, những trái na, hồng, ổi, thị Con chẳng thể chợp mắt Có ngọt ngào năm tháng mẹ chắt chiu. Mẹ trở mình trong tiếng ho thao thức Con nghe mùa thu vọng về những thương Sương vô tình đậu trên mắt rưng yêu rưng! Giọt mồ hôi rơi trong chiều của mẹ Nắng mong manh đậu bên thật khẽ (Lương Đình Khoa - Mùa thu và Đôi vai gầy nghiêng nghiêng! mẹ) Câu 1. Xác định thể thơ ?Tác dụng của thán từ Ôi trong câu thơ Ổi, những trái na, hồng, ổi, thị là gì? Câu 2. Đọc khổ thơ thứ nhất và cho biết vị ngọt ngào mà tác giả cảm nhận được tạo nên bởi điều gì? Câu 3. Nghĩa của từ thao thức trong câu thơ Mẹ trở mình trong tiếng ho thao thức là gì? Câu 4. Nêu nội dung chính của bài thơ trên. (Viết khoảng 3-5 câu) Câu 5. Qua bài thơ, tác giả muốn gửi gắm đến chúng ta thông điệp gì? ĐỀ 12: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi: Hoan hô chiến sĩ Điện Biên Chiến sĩ anh hùng Đầu nung lửa sắt Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt Máu trộn bùn non Gan không núng Chí không mòn! Những đồng chí thân chôn làm giá súng Đầu bịt lỗ châu mai Băng mình qua núi thép gai Ào ào vũ bão,
11. 11 Những đồng chí chèn lưng cứu pháo Nát thân, nhắm mắt, còn ôm... Những bàn tay xẻ núi lăn bom Nhất định mở đường cho xe ta lên chiến trường tiếp viện Và những chị, những anh ngày đêm ra tiền tuyến Mấy tầng mây gió lớn mưa to Dốc Pha Đin, chị gánh anh thồ Đèo Lũng Lô, anh hò chị hát Dù bom đạn xương tan, thịt nát Không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh... (Trích Hoan hô chiến sĩ Điện Biên, Tố Hữu, 7 - 5- 1954) Câu 1. Văn bản trên được viết theo thể thơ nào? Câu 2. câu thơ: “ Không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh...”: thuộc kiểu câu nào? Câu 3. Câu thơ: “ Nhất định mở đường cho xe ta lên chiến trường tiếp viện” chứa thành phần biệt lập nào ? Câu 4 ( 1 điểm). Liệt kê những từ ngữ thể hiện vẻ đẹp tinh thần chiến đấu của người chiến sĩ Điện Biên có trong đoạn trích? Câu 5 (1,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ: " Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt"? Câu 6. (1,0 điểm). Đọc văn bản, em rút ra cho mình những bài học gì ? ĐỀ 13: Bàn tay mẹ tảo tần mưa nắng Bàn tay mẹ thô nhám chai sần Những ngón tay chẳng thon thả móng dài Mà nứt nẻ hanh hao tứa máu Bàn tay mẹ cấy cày rất khéo Những đường cày nghiêng sóng đất thẳng căng dây Gánh mạ non kĩu kịt trĩu vai gầy Tay xuống mạ thoắt lên xanh đồng lúa Bàn tay mẹ ươm tơ dệt lụa Lách cách thoi đưa the thắt những đêm dài Dệt lụa mềm, dệt mơ ước tương lai Mong con nhỏ được no cơm ấm áo Bàn tay mẹ xay ngô, dần gạo Cắt cỏ, chăn trâu, gánh nước, nấu bèo Chăm đàn con dăm đứa nhóc nheo Một tay mẹ dãi dầu khuya sớm (Trích Bàn Tay Mẹ, Nguyễn Thị Thùy Minh, Báo Văn học Tuổi trẻ, tháng 10/2022 Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai? Câu 2. Đặc điểm nào của đôi bàn tay mẹ được nói đến trong bài thơ? Câu 3. Đâu là số từ có trong câu thơ: “Chăm đàn con dăm đứa nhóc nheo”? Câu 4. Cảm xúc của tác giả khi viết về bàn tay mẹ là gì?
12. 12 Câu 5. (1 điểm) Tác giả sử dụng biện pháp tu từ gì qua việc lặp lại cấu trúc câu “Bàn tay mẹ...” ở đầu mỗi khổ thơ. Nêu hiệu quả diễn đạt của việc sử dụng biện pháp tu từ đó. Câu 6. (1 điểm) Trong bài thơ, đặc điểm nào của đôi bàn tay mẹ để lại cho em nhiều ấn tượng nhất? Vì sao? Câu 7. (1 điểm) Bài thơ đã gợi cho ta – những người làm con nhiều thông điệp ý nghĩa. Hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) để làm rõ những thông điệp mà em tâm tắc nhất. Đề 14: VƯỜN TÁI CHẾ Đó là một không gian nhỏ, nằm khiêm tốn trong một góc vườn ở xóm 3 (thôn Long Thành, xã Phước Mỹ, TP. Quy Nhơn). Nơi đây được xem như là mái nhà thứ hai của những người khuyết tật, cũng là nơi vòng đời thứ hai của rác bắt đầu. Nói đến Vườn tái chế, hầu như người dân ở xã Phước Mỹ ai cũng biết, cũng như họ đã quá quen với hình ảnh những người khuyết tật ở ngôi nhà chung Vườn tái chế di chuyển trên xe lăn khắp các nẻo đường nhặt từng chai nhựa, bao bì ni lông ở các ngõ hẻm mang về Vườn. Tại đây, vật liệu phế thải tưởng chừng bỏ đi, nhưng qua đôi bàn tay khéo léo của những mảnh đời khiếm khuyết đã "sống lại" cuộc đời thứ hai, trở thành vật dụng hữu ích cho cuộc sống. Cũng ở đây, những người khuyết tật được tiếp thêm động lực vượt lên rào cản khiếm khuyết, thỏa sức thể hiện đam mê của bản thân. Họ được sáng tạo và làm ra nhiều sản phẩm độc đáo, hữu ích, góp phần không nhỏ trong việc bảo vệ môi trường. Tác giả của Khu vườn là bà Nguyễn Thị Thanh Nga (Chi hội trưởng Chi hội Khuyết tật Nguyễn Nga - NNC). Vườn được hình thành từ quãng thời gian dịch bệnh Covid-19 vẫn đang hoành hành, khi đó, bà Nga nhận thấy số lượng bì ni lông, hộp đựng đồ ăn làm từ xốp, các loại chai nhựa... thải ra môi trường khá nhiều nên đã lên mạng tìm hiểu về tác hại của các loại rác thải. Từ đó, bà bắt tay vào hạn chế rác thải như thực hiện đi chợ không túi ni lông, mang theo túi đựng khi mua sắm. Sau đó, bà cùng các thành viên trong chi hội NNC suy nghĩ về cách làm "cuộc đời thứ 2" cho những loại rác thải này. Rác thải nhựa, giấy, thủy tinh được các thành viên thu gom, nghiên cứu và chế tạo nên các sản phẩm độc đáo như xe, chuông gió, hình động vật. Ngoài giờ làm việc, những thành viên của Vườn được giao lưu âm nhạc, tham gia trồng rau, hoặc có thể ngồi yên và hình dung về một sản phẩm mới nào đó, đúng như những gì mà bà Nga mong muốn: "Mỗi học sinh và người dân khi đến với Vườn sẽ biết được việc tái chế rác, từ đó nâng cao nhận thức, góp phần bảo vệ môi trường. Hơn nữa, tôi chỉ mong các em được hòa mình với thiên nhiên, được tự học, tự làm nên những sản phẩm khiến các em tự tin vào bản thân là mình có thể làm được việc có ích”. (Quan Hưng, Báo Tài nguyên & Môi trường, ngày 09/04/2024) Câu 1. Ngữ liệu trên thuộc thể loại văn bản nào? Câu 2. Từ “sống lại” trong câu: “Tại đây, vật liệu phế thải tưởng chừng bỏ đi, nhưng qua đôi bàn tay khéo léo của những mảnh đời khiếm khuyết đã "sống lại" cuộc đời thứ hai, trở thành vật dụng hữu ích cho cuộc sống.” có nghĩa là gì? Câu 3. Câu: “Rác thải nhựa, giấy, thủy tinh được các thành viên thu gom, nghiên cứu và chế tạo nên các sản phẩm độc đáo như xe, chuông gió, hình động vật.” sử dụng biện pháp tu từ nào? Câu 4. Xét theo mục đích nói, câu văn: “Hơn nữa, tôi chỉ mong các em được hòa mình với thiên nhiên, được tự học, tự làm nên những sản phẩm khiến các em tự tin vào bản thân là mình có thể làm được việc có ích.” thuộc kiểu câu gì?
13. 13 Câu 5. Hoạt động của Vườn tái chế đã mang đến những điều gì? Câu 6: Chỉ ra thông điệp mà bài viết mang đến cho người đọc. Câu 7: Bằng một đoạn văn 3 – 5 câu, em hãy trả lời câu hỏi: Cần làm gì để bảo vệ môi trường? Đề 15: BÀI HỌC TUỔI THƠ Thằng con tôi 11 tuổi, học lớp sáu. Qua mùa thi chuyển cấp, nhân một buổi chiều cho con đi chơi mát, nó kể... Đang hỏi nó về chuyện thi cử, nó chợt hỏi lại tôi: - Ba! Có bao giờ thấy có một bài luận văn nào điểm không không ba? Con số không cô cho bự bằng quả trứng gà. Không phải cho bên lề, mà một vòng tròn giữa trang giấy. Thiệt đó ba. Chuyện ngay trong lớp của con, chứ không phải con nghe kể đâu. Tôi chưa kịp hỏi, nó tiếp: - Còn thua ba nữa đó, ba. Ít nhất ba cũng được nửa điểm. Còn thằng bạn của con, con số không bự như quả trứng. Thằng con tôi ngửa mặt cười, có lẽ nó thấy thú vị vì thời học trò của ba nó ít nhất cũng hơn được một đứa. [...] Tôi hỏi con tôi: - Luận văn cô cho khó lắm hay sao mà bạn con bị không điểm. - Luận văn cô cho “Trò hãy tả buổi làm việc ban đêm của bố”. - Con được mấy điểm? - Con được sáu điểm. - Con tả ba như thế nào? - Thì ba làm việc làm sao thì con tả vậy. - Mấy đứa khác, bạn của con? Thằng con tôi như chợt nhớ, nó liến thoắng: - A! Có một thằng ba nó không hề làm việc ban đêm mà nó cũng được sáu điểm đó ba. - Đêm ba nó làm gì? - Nó nói, đêm ba nó toàn đi nhậu. - Nó tả ba nó đi nhậu à? - Dạ không phải. Ba nó làm việc ban ngày nhưng khi nó tả thì nó tả ba nó làm việc ban đêm, ba hiểu chưa? - Còn thằng bạn bị không điểm, nó tả như thế nào? - Nó không tả không viết gì hết, nó nộp giấy trắng cho cô. - Sao vậy? Hôm trả lại bài cho lớp, cô gọi nó lên, cô giận lắm, ba. Cô hét: "Sao trò không làm bài". Nó cúi đầu làm thinh. Cô lại hét to hơn: "Hả?". Nó cũng làm thinh. Tụi con ngồi dưới, đứa nào cũng run. - Nó là học trò loại "cá biệt" à? - Không phải đâu ba, học trò tiên tiến đó ba. - Sao nữa? Nó trả lời cô giáo như thế nào? Nó cứ làm thinh. Tức quá, cô mới quất cây thước xuống bàn cái chát: "Sao trò không làm bài?" Tới lúc đó nó mới nói: "Thưa cô, con không có ba". Nghe nó nói, hai con mắt của cô con mở tròn như hai cái tô. Cô đứng sững như trời trồng vậy ba! Tôi bỗng nhập vai là cô giáo. Tôi thấy mình ngã qụy xuống trước đứa học trò không có ba. Sau đó cô và cả lớp mới được biết, em mồ côi cha khi vừa mới lọt lòng mẹ. Ba em hy sinh trên chiến trường biên giới. Từ ấy, má em ở vậy, tần tảo nuôi con...
14. 14 Có người hỏi em: “Sao mày không tả ba của đứa khác”. Em không đáp, cúi đầu, hai giọt nước mắt chảy dài xuống đôi má. Chuyện của đứa học trò bị bài văn không điểm đã để lại trong tôi một nỗi đau. Em bị không điểm, nhưng với tôi, người viết văn là một bài học, bài học trung thực. Sáng tạo không đồng nghĩa với bịa đặt. Giữa những dòng chữ bịa đặt và trang giấy trắng, tôi xin để trang giấy trắng trung thực trên bàn viết. (Mùa thu, 1990 - Nguyễn Quang Sáng) Câu 1. Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy? Câu 2. Xác định trợ từ trong câu văn sau: Và có một lần, bài luận văn của tôi chỉ được có một điểm trên hai mươi (1/20). Câu 3. Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: “Con số không cô cho bự bằng quả trứng gà.”? Và nêu tác dụng? Câu 4. Giải thích nghĩa của từ trung thực trong câu: Em bị không điểm, nhưng với tôi, người viết văn là một bài học, bài học trung thực. Câu 5. Em hiểu như thế nào về câu văn “Sáng tạo không đồng nghĩa với bịa đặt.”? Câu 6. Thông điệp ý nghĩa nhất với em qua truyện ngắn này là gì? Vì sao? Đề 16: Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu: Cha kể con nghe về những ngày xưa Cổ tích rừng sâu hoàng tử cưỡi ngựa đi tìm công chúa Cổ tích của cha... là khi cầm lấy bàn tay be bé Nghe tiếng trống vỗ con con thúc lồng ngực mỉm cười Chẳng cần con là vĩ nhân đâu... cha chỉ cần con là con thôi Biết chập chững gọi cha, biết bi bô đòi mẹ Biết khóc khi khổ đau biết cười giòn tan khi mạnh mẽ Biết xúc cơm ăn biết lấy nước uống khi khát miệng thôi mà [...] Báu vật ơi! Thương con mong manh Ngủ đi chiều nay giông bão về cha đã khoá chặt then cửa Canh cho giấc mộng vẹn tròn... ừ! Cha sợ Làm sao dai dẳng cùng con đến hết kiếp người Chỉ cần con là người bình thường thôi Xin đánh đổi tất cả những gì cha có. (Trích Chỉ cần con là người bình thường thôi, Nồng Nàn Phố, Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Câu 2. Từ “Ơi” trong câu thơ “Báu vật ơi! Thương con mong manh” có tác dụng gì ? Câu 3. Chỉ ra và phân tích giá trị biểu đạt của biện pháp tu từ điệp ngữ trong khổ thơ sau: Chẳng cần con là vĩ nhân đâu... cha chỉ cần con là con thôi Biết chập chững gọi cha, biết bi bô đòi mẹ Biết khóc khi khổ đau biết cười giòn tan khi mạnh mẽ Biết xúc cơm ăn biết lấy nước uống khi khát miệng thôi mà Câu 4. Trong đoạn thơ, người cha “Chi cần con là người bình thường thôi”. Riêng em”, em muốn mình trở thành người như thế nào? Vì sao? Đề 17: Đọc đoạn trích và trả lời các câu hỏi dưới đây: Bất cứ ai cũng đã từng thất bại, đã từng vấp ngã ít nhất một lần trong đời như một quy luật bất biến của tự nhiên. Có nhiều người có khả năng vực dậy, đứng lên rồi nhẹ nhàng bước tiếp
15. 15 như thể chẳng có chuyện gì xảy ra, nhưng cũng có nhiều người chỉ có thể ngồi một chỗ và vẫn luôn tự hỏi lí do vì sao bản thân lại có thể dễ dàng “mắc bẫy” đến như thế Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá: Về một bài toán đã áp dụng cách giải sai, về lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân hay về một tình yêu lâu dài bỗng phát hiện đã trao nhầm đối tượng. ( ) Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh. Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi. Thời gian làm tuổi trẻ đi qua nhanh lắm, không gì là mãi mãi, nên hãy sống hết mình để không nuối tiếc những gì chỉ còn lại trong quá khứ mà thôi (Theo Câu 1. Đoạn trích trên thuộc kiểu văn bản nào? Câu 2. Câu văn “Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh” thuộc kiểu câu gì? Câu 3. Xác định thành phần chêm xen (phụ chú) trong câu văn “Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá: Về một bài toán đã áp dụng cách giải sai, về lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân hay về một tình yêu lâu dài bỗng phát hiện đã trao nhầm đối tượng” .Tác dụng của thành phần biệt lập trong câu văn trên là gì? Câu 4. Căn cứ vào đâu để nhận biết câu “Bất cứ ai cũng đã từng thất bại, đã từng vấp ngã ít nhất một lần trong đời như một quy luật bất biến của tự nhiên.” là câu kể? Câu 5. Tác dụng của câu phân loại theo mục đích nói “Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi” là gì? Câu 6. Em có đồng ý với ý kiến của người viết không? Vì sao? “Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá” Câu 7. Bài học em rút ra cho bản thân qua đoạn trích trên là gì? Đề 18: Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu: Giả sử nếu một ngày đẹp trời nào đó, tinh thần trách nhiệm của loài người bị mất đi, hãy hình dung một viễn cảnh của xã hội: Con người không biết mình sống để làm gì. Sống lang thang, bơ vơ, vô định. Tất nhiên lúc đó không còn là sống mà chỉ là tồn tại. Con người sẽ vui chơi ăn uống vô độ, hủy hoại sức khỏe bản thân. Con người sẽ chây lười, chẳng làm gì để giữ gìn bản thân. Thiếu tính trách nhiệm, con người đánh mất chính mình. [ ] Vì sao ta thiếu trách nhiệm? Trách nhiệm đồng nghĩa với nguy cơ mình bị tổn thất một điều gì đó. Nếu nói dối, làm sai, gây hại thì khi nhận trách nhiệm về mình, bạn sẽ bị tổn thất danh dự, tổn thất thời gian khắc phục, tổn thất niềm tin, mất chức, phải bồi thường hoặc chịu một hình phạt nào đó. Không ai muốn mình phải tổn thất, vì thế nhu cầu an toàn trong mỗi con người khiến họ tìm cách trốn tránh trách nhiệm cá nhân và đùn đẩy nó cho người khác mà tốt nhất là cho tập thể. Vì tập thể sai thì có nghĩa là không ai sai cả, hoặc cái sai đó sẽ được chan đều và tất nhiên trách nhiệm của mình sẽ nhẹ đi đáng kể. Tôi phạm luật vì ai cũng làm như thế cả, tôi không làm thì sẽ bị thua thiệt. Tôi không có mục đích sống vì chẳng ai cho tôi mục đích. Tôi bị cám dỗ vì xã hội có quá nhiều thứ xấu xa. Tôi học tệ vì thầy cô, vì tôi không đủ điều kiện. Tôi vượt đèn đỏ vì hoàn cảnh bắt buộc. Tôi xấu xa thế này là bởi gia đình Hãy đánh thức trách nhiệm với bản thân mình – với gia đình – với xã hội bắt đầu bằng cảm xúc xấu hổ và hành động tự nhận lỗi về mình trước khi đùn đẩy. Hiện tại, điều gì đang
16. 16 khiến chúng ta xấu hổ với chính mình? Điều gì khiến chúng ta hổ thẹn với gia đình và xã hội? (Trích Sống trách nhiệm - Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu) Câu 1. Chủ đề của văn bản là gì? Theo văn bản, thiếu tính trách nhiệm, con người sẽ như thế nào? Câu 2. Theo tác giả, những nguyên nhân nào khiến con người hay thiếu trách nhiệm? Câu 3 . Thiếu tính trách nhiệm sẽ gây ra hậu quả như thế nào? Câu 4. Phân tích tác dụng biện pháp tu từ trong các câu sau: “Tôi bị cám dỗ vì xã hội có quá nhiều thứ xấu xa. Tôi học tệ vì thầy cô, vì tôi không đủ điều kiện. Tôi vượt đèn đỏ vì hoàn cảnh bắt buộc. Tôi xấu xa thế này là bởi gia đình”. Câu 5. Từ quan điểm của tác giả: “Thiếu tính trách nhiệm, con người sẽ đánh mất chính mình”, em rút ra bài học gì cho bản thân? ĐỀ 19: Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu. ÁO TẾT Con bé Em cười tủm tỉm khi nghĩ tới cái áo đầm màu hồng mà má nó mới mua cho: - Tết này, mình mà mặc cái áo đó đi chơi, đẹp như tiên cho mà coi. Nó nghĩ và nó muốn chia sẻ với con Bích, bạn nó. Con Bích ở trong hẻm, nhà nó nghèo, má nó đi bán bắp nướng ngoài đầu hẻm, con bé Em thích con Bích vì nó hiền, với lại ngồi kế nhau từ lớp một tới lớp năm, làm sao mà không thân cho được. Hôm hai mươi sáu, học buổi cuối năm, hai đứa nôn Tết quá trời nên tính trước, nếu mùng một con bé Em đi về ngoại thì mùng hai hai đứa đi tới nhà cô giáo. Bây giờ con bé Em tính trong đầu, tới bữa đó chắc nhiều bạn nữa, cho nên nó sẽ mặc cái áo đầm mới thắt nơ, bâu viền kim tuyến cho tụi bạn lé con mắt luôn. Con Bích đang ngồi nướng bắp thế cho má nó đi sách cặn cho heo. Bé Em muốn khoe liền nhưng bày đặt nói gièm: - Còn mấy ngày nữa Tết rồi hen, mầy có đồ mới chưa? - Có, má tao đưa vải cho cô Ba thợ cắt rồi, má tao nói gần Tết đồ nhiều, dồn đống, chắc tới hai mươi tám mới lấy được. - Vậy mầy được mấy bộ? - Có một bộ hà. Con bé Em trợn mắt: - Ít quá vậy? - Con Út Mót với Con Út Hết được hai bộ. Tao lớn rồi, nhường cho tụi nó. - Vậy à? Bé Em mất hứng hẳn, nó lựng khựng nửa muốn khoe, nửa muốn không. Nhưng rõ ràng là con Bích không quên nó: - Còn mầy? - Bốn bộ. Má tao mua cho đủ mặc từ mùng Một tới mùng Bốn, bữa nào cũng mặc đồ mới hết trơn. Trong đó có bộ đầm hồng nổi lắm, hết sẩy luôn. - Mầy sướng rồi. Con Bích nói xong vẫn cười nhưng mắt nó xịu xuống, buồn hẳn. Nhà nó nghèo, sao bì được với nhà con bé Em. Hồi nhỏ nó chuyên mặc áo con trai của anh Hai nó để lại. Áo nó thì chuyền cho mấy đứa em, tới con Út Hết là đồ đã cũ mèm, mỏng tang, kéo nhẹ cũng rách. Được cái mấy chị em nó biết thân, lo học chớ không so đo chuyện cũ mới, má nó nói hoài, “Nhà mình nghèo quá hà, ráng vài năm nữa, khá giả rồi má sắm cho”. Con bé Em nhìn con Bích lom khom rồi cúi xuống, trở trở trái bắp nướng: - Bộ đồ mầy mai chắc đẹp lắm, bữa mùng Hai mầy mặc bộ đó đi nhà cô hen?
17. 17 Rồi tới mùng một, mùng hai, bé Em lại rủ con Bích đi chơi. Hai đứa mặc đồ hơi giống nhau, chỉ khác là con Bích mặc áo trắng bâu sen, con bé Em thì mặc áo thun có in hình mèo bự. Cô giáo tụi nó khen: - Coi hai đứa lớn hết trơn rồi, cao nhòng. Hai đứa cười. Lúc đó con bé Em nghĩ thầm, mình mà mặc bộ đầm hồng, thế nào cũng mất vui. Bạn bè phải vậy chớ. Đứa mặc áo đẹp, đứa mặc áo xấu coi gì được, vậy sao coi là bạn thân. Nhưng Bích lại nghĩ khác, bé Em thương bạn như vậy, tốt như vậy, CÓ MẶC ÁO GÌ BÍCH VẪN QUÝ BÉ EM. THIỆT ĐÓ. (Áo Tết, Nguyễn Ngọc Tư, in trong Bánh trái mùa xưa , NXB Văn học) Câu 1: Đoạn trích” Áo Tết” thuộc thể loại nào ? Truyện ngắn “Áo tết” thuộc cốt truyện đơn tuyến hay đa tuyến? Câu 2: Xác định thành ngữ có trong câu văn sau: - “Tết này, mình mà mặc cái áo đó đi chơi, đẹp như tiên cho mà coi”. Giải thích thành ngữ đó. Câu 3: Chỉ ra thành phần biệt có trong câu văn: “- Bộ đồ mầy mai chắc đẹp lắm, bữa mùng hai mầy mặc bộ đó đi nhà cô hen”? Câu 4: Vì sao con bé em thích bạn Bích ? Câu 5: Việc bé Em quyết định không mặc bộ đầm hồng mà mặc bộ đồ hơi giống bạn của mình khi cùng bạn đi thăm cô giáo cho thấy bé Em là một cô bé như thế nào? Câu 6. Viết đoạn văn (5 -7 câu) trình bày suy nghĩ của em về một bài học được rút ra từ đoạn trích trên trong truyện ngắn “Áo tết”. ĐỀ 20: Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu. Bà ốm Loan tưởng bà nội chỉ bị cảm cúm sơ sơ. Thế mà chiều hôm ấy, Loan đi học về, giật mình thấy mẹ rơm rớm nước mắt bảo bố và bác Xuân đã cáng bà đi cấp cứu ở bệnh viện huyện. Suốt đêm, mẹ và Loan ít ngủ, thương bà, lo cho bà. Hôm sau, bố ở huyện về, báo tin bà đã tỉnh, không có gì đáng ngại nữa. Bà dặn Loan phải chăm học, nhớ cho mái mơ ăn thêm rau ( nó thích ăn rau lắm) và nhốt riêng con gà ri ra, kẻo nó hay bị con gà khác bắt nạt, tội nghiệp nó. Ôi, mới vắng bà có mấy ngày mà đàn gà cứ ngơ ngác cả ra. Bà chăm chúng nó thế thảo nào! Còn Loan thì nhìn vào đâu, sờ vào cái gì cũng thấy thiếu bà. Cái bình vôi ăn trầu của bà kia. Cái chổi bà thường luôn tay quét. Cái rế, cái nồi, cái rổ bát, bao giờ cũng chùi cũng xếp gọn gàng. Đến cây cối ngoài vườn cũng nhớ bà, các ngọn mướp cứ ngóc đầu lên chờ đợi được bàn tay tưới tắm. Cái giường bà nằm mà trống vắng buồn thiu, con cóc ở trong gầm cũng như sốt ruột, cứ nhẩy ra rồi lại nhẩy vào. Vì phải đi thi, Loan không lên huyện thăm bà được. Nó chọn đúng mười quả trứng gà tươi nhất, do con gà mái hoa của nó đẻ - gửi bố mang đi biếu bà. Nó không quên viết gửi bà mấy chữ: Bà yêu quý của cháu. Bà cứ yên tâm chữa bệnh, mẹ cháu mải làm đồng, cháu tưới vườn và chăm đàn gà đúng như lời bà dặn. Cháu làm bài thi tốt lắm, bà ạ. Cháu Loan của bà. Trong thư nó không nói gì về mười quả trứng nó đã gửi biếu bà cả. Nó vốn là đứa trẻ tế nhị. Hôm ấy đúng ngày chủ nhật, bố đón bà ở bệnh viện huyện về. Bà còn xanh lắm, tay phải chống gậy, nhưng bà cười từ ngoài sân cười vào. Loan chạy ra ôm lấy bà, giụi đầu vào ngực áo bà, khóc òa lên. Bà xoa xoa tóc Loan mắng yêu: - Bố mày! Bà có chết đâu mà khóc! Nín đi, bà cho quà đây...
18. 18 Loan nắm lấy tay bà, dắt bà vào giường. Bà bảo bố đưa cho bà cái bị. Bà xếp ra hai quả cam, sáu quả chuối và năm quả trứng gà. Bà bảo: - Đây bà thưởng cho.... Nín đi, nín đi nào!... Loan ngước nhìn bà, khúc khích cười, nhưng miệng nó cười, mà mắt thì vẵn khóc. Vì nó biết bà đã dành dụm không ăn hết trứng và các thứ quà của nó cùng mọi người gửi biếu bà. Bà ơi, cháu yêu bà, cháu thương bà quá! (Trích Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Vũ Tú Nam (*), NXB Kim Đồng, năm 2019, tr 215-217) (*) Vũ Tú Nam (1929 - 2020) được xem là cây bút gạo cội, một cây đa cây đề thành công trong làng văn Việt Nam ở cả hai lĩnh vực, viết cho người lớn và trẻ em. Ông viết cả truyện ngắn, ký và thơ nhưng sở trường là truyện ngắn. Những áng văn của ông đẹp, giàu cảm xúc, cô đọng được viết nên từ chính tấm lòng yêu quý và trân trọng thế hệ trẻ. Năm 2001 là một trong những nhà văn được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học và nghệ thuật. Câu 1: Văn bản trên được kể theo ngôi kể nào ? Câu 2: Xác định thán từ trong câu văn: Ôi, mới vắng bà có mấy ngày mà đàn gà cứ ngơ ngác cả ra. Câu 3: Tìm và giải thích nghĩa của từ láy tượng hình trong câu: Thế mà chiều hôm ấy, Loan đi học về, giật mình thấy mẹ rơm rớm nước mắt bảo bố và bác Xuân đã cáng bà đi cấp cứu ở bệnh viện huyện. Câu 4: Tìm từ ngữ miêu tả tâm trạng của Loan khi biết tin bà ốm? Qua đó, em hiểu gì về Loan? Câu 5: Chỉ ra và phân tích tác dụng của một phép tu từ có trong câu văn sau: Đến cây cối ngoài vườn cũng nhớ bà, các ngọn mướp cứ ngóc đầu lên chờ đợi được bàn tay tưới tắm. Cái giường bà nằm mà trống vắng buồn thiu, con cóc ở trong gầm cũng như sốt ruột, cứ nhẩy ra rồi lại nhẩy vào. Câu 6: Hành động bà “xoa xoa tóc Loan” và câu mắng yêu: “ Bố mày! Bà có chết đâu mà khóc! Nín đi, bà cho quà đây...” giúp em hiểu bà là người thế nào? Câu 7: Qua truyện ngắn, em rút ra những bài học nào trong cách cư xử với người thân trong gia đình? (Trả lời ngắn gọn khoảng 3 đến 5 câu) ĐỀ 21: THẦY GIÁO DẠY VẼ CỦA TÔI Tôi muốn kể với các em về thầy giáo dạy vẽ của tôi. Thầy dạy chúng tôi cách đây đã mười bảy năm, khi đó chúng tôi mới học lớp 5, mà thầy thì mái tóc đã bạc phơ Tuần trước, vào một buổi tối, có hai người bạn học cũ đến thăm tôi: Châu - họa sĩ và Hiền - kỹ sư một nhà máy cơ khí. Châu hỏi tôi: - Cậu có nhớ thầy Bản không? - Nhớ chứ! Thầy Bản dạy vẽ bọn mình hồi nhỏ phải không? ( ) Hồi ấy, thầy bao nhiêu tuổi, tôi không rõ. Chỉ biết là thầy dạy học đã lâu, nhiều cô giáo, thầy giáo trong trường từng là học trò của thầy.( )Thầy luôn đăm chiêu, nhưng hiền hậu. Chẳng bao giờ thầy cáu giận, gắt gỏng chúng tôi. Cũng chẳng bao giờ thầy bỏ một tiết lên lớp nào, kể cả những hôm thầy yếu mệt, sốt cao, giọng run run. ( )Thầy dạy chúng tôi kẻ chữ, vẽ cái sọt giấy, lọ mực, viên gạch, thỉnh thoảng mới có một bài “vẽ tự do”: cảnh chùa, hoặc lao động ở vườn trường. Thầy dạy rất ân cần, tỉ mỉ, chỉ bảo cho chúng tôi từng li từng tí: cách tô màu, đánh bóng, cả cách gọt bút chì thế nào cho đẹp và dễ vẽ. Nhưng thú vị hơn cả là những câu chuyện của thầy. Thầy thường nói say sưa với chúng tôi về hội họa, về màu sắc và đường nét, về cái thế giới thứ hai, thế giới rực rỡ, kỳ lạ của những bức tranh, những cánh cửa mở tới những khu vườn tốt lành và đẹp đẽ. Có những lần, thầy đưa chúng tôi về nhà thầy chơi, về gian gác hẹp xếp đầy sách vở và tranh ảnh. Thầy đưa
19. 19 chúng tôi xem những quyển tranh của các bậc danh họa. Thầy cũng cho chúng tôi xem những bức tranh thầy vẽ, những bức tranh nhỏ, vẽ rất tỉ mỉ những bình hoa nhiều màu, những ngôi nhà, những em bé hàng xóm Thầy vẽ chậm, vẽ kỹ, không hiểu có đẹp không, những tranh của thầy ít được mọi người chú ý. Chúng tôi có đi hỏi, nhưng chẳng thấy có mấy ai biết đến tên họa sĩ Nguyễn Thừa Bản. Chẳng hiểu vì thầy không có tài hay không gặp may, tuy thầy rất yêu hội họa, dành hết sức lực và tiền bạc cho nó. Vợ con thầy đều đã mất từ lâu, thầy bảo giờ đây nguồn vui của thầy chỉ là công việc và các em học sinh. Chúng tôi đều rất quý và thương thầy. Có lần, thầy đến lớp, vẻ nghiêm trang, xúc động, thầy nói với chúng tôi: - Ở triển lãm mỹ thuật thành phố, người ta có bày một bức tranh của tôi – Thầy mỉm cười rụt rè khẽ nói thêm – Các em đến xem thử Chiều hôm ấy, mấy đứa chúng tôi - trong đó có Châu và Hiền - rủ nhau đến phòng triển lãm. Trong gian phòng chan hòa ánh sáng, bức tranh của thầy Bản treo ở một góc. So với những bức tranh to lớn sang trọng khác, bức tranh của thầy thật bé nhỏ, trong một chiếc khung cũ. Bức tranh vẽ rất cẩn thận một lọ hoa cũ, mấy quả cam, những cánh hoa vàng rơi trên mặt bàn Mọi người đi lướt qua, chẳng ai để ý tới bức tranh của thầy. Chúng tôi ngồi xuống cạnh bàn ghi cảm tưởng của người xem: Chẳng thấy ý kiến nào khen ngợi hoặc nhắc đến bức tĩnh vật của thầy giáo chúng tôi. Lúc ấy, chúng tôi thấy thầy Bản cũng đến, thầy đi lại trong phòng triển lãm, nhìn người xem rồi lại nhìn về cái tranh của mình, bồn chồn, hồi hộp. Rồi sau cảm thấy đứng mãi ở đấy không tiện, thầy lại lóc cóc ra lấy xe đạp, đạp đi. Càng thương thầy, chúng tôi càng giận những người xem vô cùng. Nảy ra một ý, chúng tôi bàn khẽ với nhau, rồi mở quyển sổ ghi cảm tưởng, chúng tôi thay nhau viết: “Trong phòng triển lãm này, chúng tôi rất thích bức tranh của họa sĩ Nguyễn Thừa Bản!”. “Bức tranh tĩnh vật của họa sĩ Nguyễn Thừa Bản rất đẹp. Họa sĩ là một người có tài năng và cần cù lao động. Kính chúc họa sĩ mạnh khỏe, v.v ”. Rồi chúng tôi ký những cái tên giả dưới các ý kiến đó. Ngoài mấy đứa chúng tôi, không ai biết việc này.Vài hôm sau, thầy Bản đến lớp. Bối rối vì cảm động, thầy báo tin: - Các em ạ bức tranh ở triển lãm của tôi cũng được một số người thích Họ có ghi cảm tưởng Ban tổ chức có đưa cho tôi đọc tôi có ghi lại Thầy húng hắng ho, rồi nói thêm, vẻ ân hận: - Bức tranh ấy tôi vẽ chưa được vừa ý Nếu vẽ lại, tôi sẽ sửa chữa nhiều Thương thầy quá, chúng tôi suýt òa lên khóc. Bây giờ, nhiều năm đã trôi qua, chúng tôi đã lớn lên, đã làm nhiều nghề khác nhau, có người là cán bộ quân đội, có người là công nhân, Hiền trở thành kỹ sư và tôi làm nghề viết báo. Chỉ có Châu là họa sĩ. Tuy còn trẻ, Châu đã có nhiều tác phẩm, được quần chúng và đồng nghiệp đánh giá cao Nhưng Châu và chúng tôi chẳng hề quên thầy Bản. Không chỉ làm cho chúng tôi yêu hội họa, thầy còn là một tấm gương về sự cần cù, lòng trong sạch, tình yêu thương trân trọng với công việc bình thường của mình. Thầy không phải là một nghệ sĩ nổi tiếng như các bạn của thầy, nhưng đối với chúng tôi, hình ảnh hiền hậu khiêm nhường của thầy đáng quý trọng biết bao. Có lẽ đến phút cuối của cuộc đời, thầy cũng không biết rằng: Chính chúng tôi - những học trò nhỏ của thầy - đã viết vào quyển sổ cảm tưởng trong kỳ triển lãm ấy. Bây giờ, thầy Bản không còn nữa! Tối ấy, ngồi với nhau, chúng tôi nhắc nhiều và nhớ nhiều đến thầy Thưa thầy giáo dạy vẽ kính yêu! Viết những dòng này, chúng em muốn xin thầy tha lỗi cho chúng em và muốn lần nữa được thưa với thầy rằng: Chúng em biết ơn thầy, mãi mãi biết ơn thầy
20. 20 (Xuân Quỳnh, Thầy giáo dạy vẽ của tôi, Tuyển tập truyện ngắn hay Việt Nam dành cho thiếu nhi, NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh, 2016) Câu 1. Văn bản “ Thầy giáo dạy vẽ của tôi,”được được kể theo ngôi kể nào? Ngôi kể trên có tác dụng gì? Câu 2. Xác định trợ từ trong câu văn “Chúng tôi có đi hỏi, nhưng chẳng thấy có mấy ai biết đến ” Câu 3. Xác định đề tài: Câu 4. Xác định biên pháp tu từ được sử dụng trong câu văn “Thầy cũng cho chúng tôi xem những bức tranh thầy vẽ, những bức tranh nhỏ, vẽ rất tỉ mỉ những bình hoa nhiều màu, những ngôi nhà, những em bé hàng xóm” và nêu tác dụng? Câu 5 .Tại sao các học trò của thầy Bản lại ghi cảm tưởng về bức tranh của thầy? Thầy Bản là người như thế nào trong cảm nhận của nhân vật tôi và học trò của thầy? Câu 6: Em có đồng tình với hành động ghi cảm tưởng và kí những cái tên giả của nhân vật “tôi” và các bạn trong phòng triển lãm không? Vì sao? Câu 7. Từ câu chuyện trên, tác giả muốn gửi đến cho người đọc những thông điệp gì? PHẦN II. VIẾT ĐỀ 1: Viết bài văn phân tích đoạn trích sau: NHÀ MẸ LÊ [ ] Nhà mẹ Lê là một gia đình một người mẹ với mười một người con. Bác Lê là một người đàn bà nhà quê chắc chắn và thấp bé, da mặt và chân tay răn reo như một quả trám khô. Khi bác mới đến phố, ai ai cũng chú ý đến đám con của bác: mười một đứa, mà đứa nhớn mới có mười bảy tuổi! Đứa bé nhất hãy còn bế trên tay. Mẹ con bác ta ở một căn nhà cuối phố, cái nhà cũng lụp xụp như những căn nhà khác. Chừng ấy người chen chúc trong một khoảng rộng độ bằng hai chiếc chiếu, có mỗi một chiếc giường nan đã gẫy nát. Mùa rét thì giải ổ rơm đầy nhà, mẹ con cùng nằm ngủ trên đó, trông như một cái ổ chó, chó mẹ và chó con lúc nhúc. Đối với những người nghèo như bác, một chỗ ở như thế cũng tươm tất lắm rồi. Nhưng còn cách kiếm ăn? Bác Lê chật vật, khó khăn suốt ngày cũng không đủ nuôi chừng ấy đứa con. Từ buổi sáng tinh sương, mùa nực cũng như mùa rét, bác ta đã phải trở dậy để đi làm mướn cho những người có ruộng trong làng. Những ngày có người mướn ấy, tuy bác phải làm vất vả, nhưng chắc chắn buổi tối được mấy bát gạo và mấy đồng xu về nuôi lũ con đói đợi ở nhà. Đó là những ngày sung sướng. Nhưng đến mùa rét, khi các ruộng lúa đã gặt rồi, cánh đồng chỉ còn trơ cuống rạ dưới gió bấc lạnh như lưỡi dao sắc khía vào da, bác Lê lo sợ, vì không ai mướn bác làm việc gì nữa. Thế là cả nhà nhịn đói. Mấy đứa nhỏ nhất, con Tý, con Phún, thằng Hy mà con chị nó bế, chúng nó khóc lả đi mà không có cái ăn. Dưới manh áo rách nát, thịt chúng nó thâm tím lại vì rét, như thịt con trâu chết. Bác Lê ôm ấp lấy con trong ổ rơm, để mong lấy cái ấm của mình ấp ủ cho nó. (Trích Nhà mẹ Lê, Tuyển tập Thạch Lam, NXB Văn học, 2015, trang 28-29) * Thạch Lam (1910 - 1942), sinh tại Hà Nội, trong một gia đình công chức gốc quan lại. Ông là cây bút viết truyện ngắn tài hoa. Ông thường viết về cuộc sống cơ cực, bế tắc của người dân nghèo và những vấn đề bình dị mà nên thơ trong cuộc sống. Truyện ngắn Nhà mẹ Lê sáng tác năm 1930 là một trong những tác phẩm nổi tiếng của Thạch Lam về chủ đề gia đình cổ điển của văn học Việt Nam. Gợi ý 1. Giới thiệu khái quát về truyện ngắn Nhà mẹ Lê và đoạn trích truyện; Nêu ý kiến khái quát về đoạn trích. 2. Phân tích làm rõ chủ đề và một số nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn truyện 2.1. Nêu nội dung chính của đoạn truyện: