Giáo án Toán 8 - Tiết 64-71, Chương 5: Dữ liệu và biểu đồ

Nội dung text: Giáo án Toán 8 - Tiết 64-71, Chương 5: Dữ liệu và biểu đồ

1. CHƯƠNG V: DỮ LIỆU VÀ BIỂU ĐỒ Tiết 64: BÀI 18: THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU Thời gian thực hiện: 01 tiết I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức - Ôn tập lại các phương pháp thu thập dữ liệu đã học - Phân loại dữ liệu 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung - Năng lực tự chủ và tự học: tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh ảnh để tìm hiểu về các phương pháp thu thập dữ liệu đã học, phân loại dữ liệu. - Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để tìm ra cách thu thập dữ liệu phù hợp. - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: GQVĐ trong thực hiện các vấn đề nảy sinh khi thu thập và phân loại dữ liệu. 2.2. Năng lực đặc thù - Năng lực tư duy và lập luận toán học: Thực hiện được việc lập luận hợp lí khi giải quyết bài toán thu thập dữ liệu. - Năng lực giải quyết vấn đề toán học: Vận dụng được các kiến thức về thu thập và xử lí dữ liệu để làm bài tập thu thập và phân loại dữ liệu. - Năng lực giao tiếp toán học: Trình bày, diễn đạt, nêu câu hỏi, thảo luận, tranh luận các nội dung, ý tưởng, giải pháp để giải các bài tập về thu thập và phân loại dữ liệu. 3. Phẩm chất Bồi dưỡng hứng thú học tập, ý thức làm việc nhóm, ý thức tìm tòi, khám phá, sáng tạo cho học sinh qua các bài tập tự luận . II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1 – Chuẩn bị của GV: Bài giảng, giáo án, Máy chiếu. 2 – Chuẩn bị của HS: +) SGK; đồ dùng học tập. +) Ôn lại các phương pháp thu thập dữ liệu và phân loại dữ liệu đã học trong chương trình lớp 7. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Hoạt động 1: Mở đầu (7 phút) a) Mục tiêu: Gợi động cơ đưa ra một số tình huống dẫn đến khái niệm kết quả có thể của hành động, thực nghiệm. b) Nội dung Tổ chức cho HS tìm hiểu Video về tỉ lệ thua khi chơi lô đề , xem và trả lời câu hỏi: Video thống kê về vấn đề gì? Qua video em có nhận xét gì về kết quả của hiện tượng lô đề? c) Sản phẩm Mục đích của trực quan hóa dữ liệu là có cái nhìn sâu sắc về dữ liệu, không phải để có một bức tranh. d) Tổ chức thực hiện: Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 1
2. Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung * Giao nhiệm vụ Mục đích của trực quan hóa dữ - GV tổ chức cho học sinh theo dõi video phần mở bài liệu là có cái nhìn sâu sắc về dữ *Thực hiện nhiệm vụ liệu, không phải để có một bức - HS theo dõi video phần mở bài tranh. - GV tổ chức thảo luận. - Video thống kê về vấn đề gì? Qua video em có nhận xét gì về kết quả của hiện tượng lô đề? * Đánh giá kết quả - GV, HS đánh giá, - GV tổng hợp, chốt vấn đề: Mục đích của trực quan hóa dữ liệu là có cái nhìn sâu sắc về dữ liệu, không phải để có một bức tranh 2. Hoạt động 2. Hình thành kiến thức mới (20 phút) 2.1. Thu thập dữ liệu a) Mục tiêu - Ôn tập và hệ thống lại các phương pháp thu thập dữ liệu đã được học. b) Nội dung - Tổ chức cho HS tìm hiểu, phân tích, tổng hợp kiến thức thông qua các HĐ1 (SGK-trang 90) c) Sản phẩm Có 2 cách thu thập dữ liệu: Cách 1: Thu thập dữ liệu trực tiếp là việc thu thập dữ liệu thông qua quan sát, làm thí nghiệm, lập bảng hỏi, phỏng vấn, ... Cách 2: Thu thập dữ liệu gián tiếp là việc thu thập dữ liệu từ những nguồn có sẵn như sách phải báo phẩi mạng internet, ... Để có thể đưa ra các kết quả hợp lý, dữ liệu thu thập được phải đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ đối tượng đang được quan tâm. d) Tổ chức thực hiện Hoạt động của giáo viên Nội dung * Giao nhiệm vụ Có 2 cách thu thập dữ liệu: - GV tổ chức HS (HĐ nhóm) thực hiện Cách 1: Thu thập dữ liệu trực tiếp là việc thu nhiệm vụ HĐ1, (SGK-trang 90) và ghi kết thập dữ liệu thông qua quan sát, làm thí quả thực hiện vào vở. nghiệm, lập bảng hỏi, phỏng vấn, ... *Thực hiện nhiệm vụ Cách 2: Thu thập dữ liệu gián tiếp là việc - GV tổ chức thảo luận các yêu cầu của HĐ1 thu thập dữ liệu từ những nguồn có sẵn như (SGK-trang 90) sách phải báo phẩi mạng internet, ... - Hướng dẫn hỗ trợ: có những cách nào để thu thập dữ liệu? Theo em thu thập dữ liệu thông qua quan sát, làm thí nghiệm, lập bảng hỏi, phỏng vấn là thu thập trực tiếp hay gián tiếp? Thu thập dữ liệu từ những nguồn có sẵn như sách phải báo phẩi mạng internet là thu thập trực tiếp hay gián tiếp? * Báo cáo, thảo luận Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 2
3. - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình bày kết quả (chọn nhóm làm tốt và chưa tốt). - Cả lớp quan sát và nhận xét. *Đánh giá kết quả - GV kết luận về các cách thu thập dữ liệu. - Giáo viên nhấn mạnh để có thể đưa ra các kết luận hợp lý, dữ liệu thu thập được phải đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ đối tượng đang được quan tâm. * GV giao nhiệm vụ học tập Ví dụ 1 - GV tổ chức HS thực hiện cá nhân tìm hiểu a) để thu thập dữ liệu về xếp hạng FIFA của tình huống Ví dụ 1. bóng đá nam Việt Nam trong thời gian gần * HS thực hiện nhiệm vụ đây, cách tốt nhất là vào website của liên - HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý kiến. đoàn bóng đá thế giới (FIFA) tại địa chỉ - Cá nhân làm bài tập vào vở. fifa.com/ fifa -world-ranking/vie để thu *Báo cáo, thảo luận thập. Đây là phương pháp thu thập dữ liệu - Gv tổ chức HS báo cáo nhiệm vụ gián tiếp. - Đại diện HS báo cáo b) để có số liệu về sự phát triển chiều cao * Kết luận, nhận định của một giống cây mới theo thời gian, ta - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá mức trồng cây và định kỳ đo chiều cao, ghi lại độ hoàn thành của HS. kết quả. Đây là phương pháp thu thập dữ liệu trực tiếp. 2.2. Phân loại dữ liệu a) Mục tiêu - Giúp học sinh hiểu được rằng có đại lượng (như chiều cao) có thể nhận giá trị bất kỳ trong một khoảng nào đó trong khi có đại lượng (như số môn thể thao học sinh biết chơi) chỉ nhận một số giá trị. - Giúp học sinh hiểu được thế nào là số liệu rời rạc, số liệu liên tục và các trường hợp hay gặp của hai loại số liệu này. b) Nội dung - Tổ chức cho HS tìm hiểu, phân tích, tổng hợp kiến thức thông qua các HĐ2 (SGK-trang 91) c) Sản phẩm Dữ liệu được phân loại theo sơ đồ sau: Dữ liệu Dữ liệu là số ( số liệu ) Dữ liệu không là số Dữ liệu không là số, Dữ liệu không là số, Số liệu rời rạc Số liệu liên tục không thể sắp thứ tự có thể sắp thứ tự - Số liệu có thể nhận giá trị tùy ý trong một khoảng nào đó được gọi là số liệu liên tục. - Số liệu không phải là số liệu liên tục được gọi là số liệu rời rạc. *Chú ý: - Dạng hay gặp của số liệu liên tục là số liệu thu được từ các phép đo như chiều cao, cân nặng, nhiệt độ, ... Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 3
4. - Dạng hay gặp của số liệu rời rạc là số liệu đếm số phần tử của một tập nào đó, chẳng hạn số học sinh trong lớp học, số sản phẩm một công nhân làm được trong ngày, ... d) Tổ chức thực hiện Hoạt động của giáo viên Nội dung * Giao nhiệm vụ 2. Phân loại dữ liệu - GV tổ chức HS (HĐ nhóm) thực hiện nhiệm - Số liệu có thể nhận giá trị tùy ý trong một vụ HĐ2, (SGK-trang 90) và ghi kết quả thực khoảng nào đó được gọi là số liệu liên tục. hiện vào vở. - Số liệu không phải là số liệu liên tục được *Thực hiện nhiệm vụ gọi là số liệu rời rạc. - GV tổ chức thảo luận các yêu cầu của HĐ2 (SGK-trang 90) - Hướng dẫn hỗ trợ: + Hai dãy dữ liệu có phải là số liệu không? + Đo chiều cao (ký hiệu là h) một học sinh khác và hỏi về số môn thể thao (ký hiệu n) mà bạn đó đi chơi ghi lại số liệu. + Số liệu chiều cao của bạn bên cạnh nằm trong khoảng nào? + Số môn thể thao mà bạn bên cạnh chơi được là mấy? * Báo cáo, thảo luận - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình bày kết quả (chọn nhóm làm tốt và chưa tốt). - Cả lớp quan sát và nhận xét *Đánh giá kết quả - GV kết luận về cách xác định dữ liệu liên tục và dữ liệu rời rạc. - GV chốt lại sơ đồ phân loại dữ liệu. * GV giao nhiệm vụ học tập Ví dụ 2 - GV tổ chức HS thực hiện cá nhân tìm hiểu a) Dữ liệu thu được là số liệu rời rạc. Giá tình huống Ví dụ 2. trị 52 không hợp lý * HS thực hiện nhiệm vụ b) Dữ liệu thu được là số liệu liên tục. - HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý kiến. - Cá nhân làm bài tập vào vở. *Báo cáo, thảo luận - Gv tổ chức HS báo cáo nhiệm vụ - Đại diện HS báo cáo * Kết luận, nhận định - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá mức độ hoàn thành của HS. 3. Hoạt động 3. Luyện tập (10 phút) a) Mục tiêu - Học sinh luyện tập xác định phương pháp thu thập dữ liệu - Học sinh tự thực hiện việc phân loại dữ liệu, nhận ra được giá trị không hợp lý. b) Nội dung - Tổ chức cho HS làm các bài tập Luyện tập 1, 2 và các bài tập Luyện tập 5.1, 5.2, 5.3 (SGK – 92) c) Sản phẩm Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 4
5. Luyện tập 1,2 Bài 5.1: a) Số liệu liên tục b) Dữ liệu không phải là số, không thể sắp theo thứ tự c) Số liệu rời rạc. Bài 5.2: a-C; b-B; c-D; d-A. Bài 5.3: Đây là câu hỏi mà học sinh có thể đưa ra các phương án khác nhau d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên Nội dung * GV giao nhiệm vụ học tập Luyện tập 1: - GV yêu cầu học sinh hoạt động nhóm 2 làm a) Nam đã thu thập dữ liệu bằng phương luyện tập 1,2 – HS thực hiện thu thập dữ liệu pháp thu thập gián tiếp phải từ website trong nhóm 6-8 hoàn thành Luyện tập 1 của Tổng cục Thống kê. * HS thực hiện nhiệm vụ b) Thầy giáo đã thực hiện thu thập dữ liệu - Các nhóm HS thực hiện bài tập theo yêu cầu. theo phương pháp thu thập trực tiếp bằng - HS làm bài tập luyện tập 1,2 vào vở. cách làm thí nghiệm * Báo cáo, thảo luận - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình bày kết Luyện tập 2: quả (chọn nhóm làm tốt và chưa tốt). a) Số liệu liên tục - Cả lớp quan sát và nhận xét. b) Số liệu rời rạc * Kết luận, nhận định giá trị không hợp lý trong dãy số liệu a) là - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá mức 145 độ hoàn thành của HS. * GV giao nhiệm vụ học tập 1 Bài 5.1: - GV tổ chức cho học sinh HĐ nhóm cặp làm a) Số liệu liên tục làm Bài tập 5.1, 5.2, 5.3 (SGK – 92) b) Dữ liệu không phải là số, không thể * HS thực hiện nhiệm vụ 1 sắp theo thứ tự - Các nhóm HS thực hiện bài tập theo yêu cầu. c) Số liệu rời rạc. * Báo cáo, thảo luận Bài 5.2: a-C; b-B; c-D; d-A. - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình bày kết Bài 5.3: Đây là câu hỏi mà học sinh có quả (chọn nhóm làm tốt và chưa tốt). thể đưa ra các phương án khác nhau - Cả lớp quan sát và nhận xét. * Kết luận, nhận định 1 - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá mức độ hoàn thành của HS. - GV có thể hỏi thêm HS các kiến thức đã sử dụng trong bài toán. 4. Hoạt động 4. Vận dụng (8 phút) a) Mục tiêu: - Giúp học sinh vận dụng được kiến thức và rèn luyện kỹ năng liên quan đến phương pháp thu thập dữ liệu vào thực tế cuộc sống. b) Nội dung - Tổ chức cho HS làm Vận dụng ( SGK – 92). c) Sản phẩm Vận dụng ( SGK – 92). d) Tổ chức thực hiện: Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 5
6. Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung * GV giao nhiệm vụ học tập Vận dụng: - GV tổ chức cho học sinh HĐ nhóm cặp làm Có thể phỏng vấn hoặc lập bảng hỏi. Dữ làm bài tập tình huống Vận dụng liệu thu được là số liệu liên tục. * HS thực hiện nhiệm vụ - HS thảo luận theo nhóm, thống nhất ý kiến. - Cá nhân làm bài tập vào vở. * Báo cáo, thảo luận - GV chọn đại diện 2 nhóm HS lên trình bày kết quả (chọn nhóm làm tốt và chưa tốt). - Cả lớp quan sát và nhận xét. * Kết luận, nhận định - GV khẳng định kết quả đúng, đánh giá mức độ hoàn thành của HS và chính xác hoá kiến thức: Dãy dữ liệu trong tình huống không phải là dãy số liệu. * Nhiệm vụ học tập ở nhà (2 phút) Giáo viên giao nhiệm vụ: a) Nhiệm vụ bắt buộc: - Biết các phương pháp thu thập dữ liệu đã học và phân loại dữ liệu - Làm lại bài tập 5.3 SGK/92. - Tìm hiểu nội dung bài mới: Bài 19. Biểu diễn dữ liệu bằng bảng và biểu đồ. b) Nhiệm vụ khuyến khích: Bài tập: Nêu phương án thu thập dữ liệu trực tiếp và gián tiếp để thu thập dữ liệu thống kê cho các bài tập về nhà. Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 6
7. Ngày soạn: ../ ../ Ngày dạy: ../ ../ Ngày dạy: ../ ../ TIẾT 65 + 66: BÀI 19: BIỂU DIỄN DỮ LIỆU BẰNG BẢNG, BIỂU ĐỒ Thời gian thực hiện 02 tiết I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức: - Ôn tập lại một số loại biểu đồ đã học Biểu đồ tranh, biểu đồ cột, biểu đồ đoạn thẳng. - Nhận biết mục đích biểu diễn dữ liệu bằng mỗi loại biểu đồ. 2. Về năng lực: * Năng lực chung: - Năng lực tự học: HS tự hoàn thành được các nhiệm vụ học tập chuẩn bị ở nhà và tại lớp. - Năng lực giao tiếp và hợp tác: HS phân công được nhiệm vụ trong nhóm, biết hỗ trợ nhau, trao đổi, thảo luận, thống nhất được ý kiến trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ. * Năng lực đặc thù: - Năng lực giao tiếp toán học + Nhận biết được các dạng biểu đồ biểu diễn dữ liệu. - Năng lực tư duy và lập luận toán học: - Năng lực mô hình hoá toán học: + Mô tả được cách chuyển dữ liệu từ dạng biểu diễn này sang dạng biểu diễn khác + Lựa chọn và biểu diễn được dữ liệu vào bảng, biểu đồ thích hợp. - Năng lực giải quyết vấn đề toán học: + Phát hiện và giải quyết được vấn đề liên quan đến biểu diễn dữ liệu bằng bảng, biểu đồ. 3. Về phẩm chất: - Chăm chỉ: thực hiện đầy đủ các hoạt động học tập một cách tự giác, tích cực. - Trung thực: thật thà, thẳng thắn trong báo cáo kết quả hoạt động cá nhân và theo nhóm, trong đánh giá và tự đánh giá. - Trách nhiệm: hoàn thành đầy đủ, có chất lượng các nhiệm vụ học tập. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Giáo viên: SGK, kế hoạch bài dạy, thước thẳng, bảng phụ hoặc máy chiếu. 2. Học sinh: SGK, thước thẳng, bảng nhóm. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Hoạt động 1: MỞ ĐẦU/ KHỞI ĐỘNG (4 phút) a) Mục tiêu: Gợi động cơ dẫn đến bài toán lựa chọn biểu đồ để biểu diễn dữ liệu. b) Nội dung: Tình huống đặt ra ở đầu bài làm nảy sinh nhu cầu lựa chọn các loại biểu đồ phù hợp để biểu diễn bảng dữ liệu. c) Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh. d) Tổ chức thực hiện: Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 7
8. Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung * Giao nhiệm vụ - Giáo viên trình chiếu Tình huống mở đầu. - Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc lại các dạng biểu đồ đã được học. HS tìm hiểu Tình huống mở đầu - Giáo viên yêu cầu học sinh đọc trả lời Tính huống mở đầu *Thực hiện nhiệm vụ - Giáo viên hướng dẫn HS thực hiện: Học sinh đưa ra nhận xét về ý kiến của Vuông và Tròn, từ đó đưa ra ý kiến của bản thân về loại biểu đồ phù hợp để biểu diễn dữ liệu trong bảng 5.1. - HS thực hiện nhiệm vụ được giao - Các dạng biểu đồ đã được học: Biểu đồ tranh, biểu đồ cột, biểu đồ cột kép, biểu đồ hình quạt tròn, biểu đồ đoạn thẳng. *Kết luận, nhận định: GV: Đối với một bảng dữ liệu, có thể dùng nhiều loại biểu đồ khác nhau, vậy dựa vào yếu tố nào để lựa chọn loại biểu đồ phù hợp với một bảng thống kê, chúng ta cùng tìm hiểu bài học này. 2. Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (28 phút) a) Mục tiêu: Học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập để phân biệt được khi nào nên dùng biểu đồ tranh, khi nào nên dùng biểu đồ cột và những điểm cần lưu ý khi lựa chọn giữa biểu đồ tranh và biểu đồ cột. b) Nội dung: học sinh làm việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học (đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức: lựa chọn giữa biểu đồ tranh và biểu đồ cột. c) Sản phẩm: Kiến thức mới được HS chiếm lĩnh: lựa chọn giữa biểu đồ tranh và biểu đồ cột. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động 2.1: Lựa chọn biểu đồ tranh hay biểu đồ cột Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung *Giao nhiệm vụ 1 HĐ1: GV tổ chức các hoạt động học cho HS: Hoạt Bảng thống kê động nhóm thực hiện HĐ1, HĐ2 SGK Loại vé Số lượng *Thực hiện nhiệm vụ 1 100 000đồng 10 000 - GV chia lớp thành 4 nhóm, cho thảo luận và 150 000đồng 20 000 trình bày kết quả vào bảng nhóm trong 5 phút. 200 000đồng 5 000 Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 8
9. Hướng dẫn HĐ1: HS lập bảng thống kê và trả lời ƯCLN(10000,20000,5000) = 5000 nên ta câu hỏi: Nếu biểu diễn dữ liệu bằng biểu đồ tranh dùng mỗi biểu tượng biểu diễn 5 000 thì nên chọn mỗi biểu tượng biểu diễn bao nhiêu vé. vé? HĐ2: Hướng dẫn làm HĐ2: HS lập bảng thống kê và Bảng thống kê trả lời câu hỏi: Loại vé Số lượng Mỗi biểu tượng biểu diễn được bao nhiêu vé? 100 000đồng Phải vẽ bao nhiêu biểu tượng? 10 300 22 300 - HS thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV 150 000đồng HĐ1: Bảng thống kê 200 000đồng 4 100 Loại vé Số lượng Trường hợp này không nên sử dụng biểu 100 000đồng 10 000 đồ tranh vì số lượng các loại vé rất lớn 150 000đồng 20 000 và ƯCLN của 10 200, 22 300, 4 000 là 200 000đồng 5 000 100 nên dùng mỗi biểu tượng biểu diễn Vì ƯCLN của 10 000, 20 000 và 5 000 là 5 000 100 vé thì tổng số biểu tượng cần vẽ là nên ta dùng mỗi biểu tượng biểu diễn 5 000 vé. 103 + 223 + 41 = 367 (biểu tượng). Ta HĐ2: bảng thống kê nên dùng biểu đồ cột để biểu diễn. Loại vé Số lượng 100 000đồng 10 300 150 000đồng 22 300 200 000đồng 4 100 - HS trả lời: Mỗi biểu tượng biểu diễn 100 vé Cần phải vẽ 367 biểu tượng. *Báo cáo kết quả Nhận xét: Có thể dùng biểu đồ tranh, - GV yêu cầu các nhóm treo kết quả lên bảng, biểu đồ cột để biểu diễn số lượng các cho nhận xét chéo kết quả của từng nhóm. loại đối tượng khác nhau. Tuy nhiên, khi *Đánh giá kết quả dùng biểu đồ tranh mà phải vẽ rất nhiều - GV đánh giá bài làm của các nhóm. biểu , tượng thì ta nên dùng biểu đồ cột. - GV: khi nào ta không nên sử dụng biểu đồ tranh để biểu diễn dữ liệu? - HS: Khi dùng biểu đồ tranh mà phải vẽ nhiều biểu tượng thì ta nên dùng biểu đồ cột - GV nhấn mạnh những điểm cần lưu ý khi lựa chọn giữa biểu đồ tranh và biểu đồ cột *Giao nhiệm vụ 2 Luyện tập 1 GV tổ chức các hoạt động học cho HS: HS hoạt Nên dùng biểu đồ cột để biểu diễn dữ động cá nhân thực hiện Luyện tập 1 SGK. liệu này do số lượng các loài động vật Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 9
10. *Thực hiện nhiệm vụ 2 lớn, không có ƯCLN khác 1. - GV Hướng dẫn HS thực hiện: Lựa chọn loại Biểu đồ biểu đồ phù hợp với dữ liệu bảng 5.1 Số lượng các loài động vật - HS thực hiện theo hướng dẫn của GV ở Thảo Cầm Viên - HS trả lời: Nên dùng biểu đồ cột để biểu diễn 400 344 dữ liệu này do ƯCLN(120,344,45) = 1 nên nếu 350 sử dụng biểu đồ tranh sẽ phải vẽ nhiều biểu 300 tượng 250 200 150 120 Số lượng (con) 100 *Báo cáo kết quả 45 - GV gọi HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi: Nên 50 chọn biểu đồ tranh hay biểu đồ cột để biểu diễn 0 Thú Chim Bò sát bảng dữ liệu 5.1? Vì sao? Loài động vật - GV gọi 1 HS lên bảng vẽ biểu đồ *Đánh giá kết quả 2 - GV nhận xét câu trả lời của HS, chốt kiến thức Hoạt động 2.2: Lựa chọn biểu đồ cột hay biểu đồ đoạn thẳng Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung *Giao nhiệm vụ 1 HĐ3: GV tổ chức các hoạt động học cho HS: Hoạt động Có thể dùng biểu đồ đoạn thẳng để cá nhân thực hiện HĐ3, HĐ4 SGK. biểu diễn số liệu này. *Thực hiện nhiệm vụ 1 HĐ4: - GV Hướng dẫn HS thực hiện HĐ3. a) Không nên dùng biểu đồ cột vì nếu - Lập bảng thống kê từ biểu đồ hình 5.2 dùng biểu đồ cột thì sẽ phải vẽ rất - Ta có thể dùng biểu đồ cột để biểu diễn dữ liệu ở nhiều cột, khó nhìn. biểu đồ Hình 5.2 hay không? b) Biểu đồ đoạn thẳng phù hợp với - GV Hướng dẫn HS thực hiện HĐ4: HS đọc bảng bảng dữ liệu này. số liệu và trả lời các câu hỏi. - HS thực hiện nhiệm vụ - HS lập bảng thống kê HĐ3: Có thể dùng biểu đồ đoạn thẳng để biểu diễn dữ liệu này. HĐ4: a) Không nên dùng biểu đồ cột vì nếu dùng biểu đồ cột thì sẽ phải vẽ rất nhiều cột, khó nhìn. b) Biểu đồ đoạn thẳng phù hợp với bảng dữ liệu này. Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 10
11. *Báo cáo kết quả - GV gọi lần lượt HS đứng tại chỗ trả lời HĐ3, HĐ4. *Đánh giá kết quả - GV gọi HS khác nhận xét câu trả lời của bạn - GV Nhận xét, đánh giá - GV: Khi nào ta nên dùng biểu đồ đoạn thẳng, khi nào ta dùng biểu đồ cột để biểu diễn một bảng số liệu? - HS trả lời: Ta dùng biểu đồ đoạn thẳng khi biểu Nhận xét: Nếu muốn biểu diễn sự thay diễn sự thay đổi của một đại lượng theo thời gian. đổi của một đại lượng theo thời gian ta Ta có thể dùng biểu đồ cột khi số lượng thời điểm dùng biểu đồ đoạn thẳng. Khi số lượng quan sát ít. thời điểm quan sát ít ta cũng có thể - GV nhận xét, chốt kiến thức. biểu diễn bằng biểu đồ cột. *Giao nhiệm vụ 2 Ví dụ 1: SGK GV tổ chức các hoạt động học cho HS: GV chiếu đề bài ví dụ 1, yêu cầu HS hoạt động cá nhân làm ví dụ 1 SGK *Thực hiện nhiệm vụ 2 - GV Hướng dẫn HS thực hiện: - Ta có thể sử dụng biểu đồ tranh để biểu diễn bảng dữ liệu này không? Vì sao? Ta có thể sử dụng biểu đồ đoạn thẳng để biểu diễn bảng dữ liệu không? Vì sao? - Ta nên sử dụng dạng biểu đồ nào? - HS thực hiện theo hướng dẫn HS trả lời - Không nên sử dụng biểu đồ tranh vì các số liệu trong bảng không phải là số nguyên. - Không thể dùng biểu đồ đoạn thẳng vì tuổi thọ trung bình không thay đổi theo thời gian mà thay đổi theo quốc gia. - Ta nên dùng biểu đồ cột để biểu diễn dữ liệu này. *Báo cáo kết quả - Gv gọi HS trả lời các câu hỏi, gọi 1 số HS nhận xét *Đánh giá kết quả Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 11
12. - GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức. 3. Hoạt động 3: LUYỆN TẬP (7 phút) a) Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức đã học vào thực hiện thuyết lựa chọn biểu đồ phù hợp biểu diễn dữ liệu cho trước. b) Nội dung: Làm các bài tập Luyện tập 2 SGK trang 95. c) Sản phẩm: Lời giải các bài tập Luyện tập 2 SGK trang 95. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung *Giao nhiệm vụ Luyện tập 2 - GV cho HS làm Bài tập Luyện tập 2 SGK a) Bảng thống kê Cho biểu đồ hình 5.3. Năm 2014 2015 2016 2017 2018 a) Lập bảng thống kê cho dữ liệu trong biểu Số đồ. cơn 99 121 86 130 94 b) Vẽ biểu đồ cột biểu diễn dữ liệu này. Nếu bão ta có dữ liệu về số cơn bão hằng năm trên b) Biểu đồ cột toàn cầu từ năm 1970 đến nay thì có nên dùng biểu đồ cột để biểu diễn không? Số cơn bão trên toàn cầu *Thực hiện nhiệm vụ 140 130 121 -GV yêu cầu HS hoạt động cá nhân làm bài 120 99 94 tập vào vở 100 86 - HS thực hiện nhiệm vụ 80 60 Bảng thống kê Số lượng Năm 2014 2015 2016 2017 2018 40 20 Số 0 cơn 99 121 86 130 94 2014 2015 2016 2017 2018 bão Năm Biểu đồ cột Nếu có dữ liệu về số cơn bão trên toàn cầu từ năm 1970 đến nay thì ta nên dùng biểu đồ đoạn thẳng để biểu diễn. Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 12
13. Số cơn bão trên toàn cầu 140 130 121 120 99 94 100 86 80 60 Số lượng 40 20 0 2014 2015 2016 2017 2018 Năm Nếu có dữ liệu về số cơn bão trên toàn cầu từ năm 1970 đến nay thì ta nên dùng biểu đồ đoạn thẳng để biểu diễn. *Báo cáo kết quả GV gọi 2 HS lần lượt lên bảng làm câu a và b. *Đánh giá kết quả - GV gọi một số HS khác nhận xét bài làm của bạn. - GV nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức vừa luyện tập 4. Hoạt động 4: VẬN DỤNG (4 phút) a) Mục tiêu: Vận dụng các kiến thức về biểu diễn dữ liệu bằng bảng, biểu đồ để giải quyết bài toán thực tế. b) Nội dung: - GV cho HS chơi trò chơi: Hộp quà may mắn Hãy chọn một hộp quà, trả lời câu hỏi ứng với mỗi hộp quà đó. Hãy chọn đáp án đúng nhất Câu 1: Cho bảng thống kê biểu diễn số lượng các bạn học sinh thích ăn các món: gà rán, xúc xích, pizza của lớp 8A như sau: Món ăn Số lượng Gà rán 10 Xúc xích 20 Pizza 15 Hãy chọn loại biểu đồ phù hợp với bảng thống kê trên: A. Biểu đồ tranh Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 13
14. B. Biểu đồ cột C. Biểu đồ đoạn thẳng D. Cả A và B. Câu 2: Tỉ lệ tăng dân số Việt Nam trong những năm gần đây được cho trong bảng sau: Năm 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 Tỉ lệ (%) 2,19 2,33 2,23 1,96 1,30 0,96 0,97 1,05 0,91 Chọn biểu đồ phù hợp nhất để biểu diễn dữ liệu ở bảng trên : A. Biểu đồ tranh B. Biểu đồ cột C. Biểu đồ đoạn thẳng Câu 3: Biểu đồ sau biểu diễn thứ hạng của bóng đá nam Việt Nam từ năm 2018 đến năm 2022( dữ liệu từ fifa.com). Có thể dùng loại biểu đồ nào phù hợp để biểu diễn dữ liệu ở biểu đồ đoạn thẳng trên: A. Biểu đồ tranh B. Biểu đồ cột C. Biểu đồ cột kép D. Cả A và B. Câu 4: Chọn loại biểu đồ phù hợp để biểu diễn các dữ liệu sau: (1) Tuổi thọ trung bình của người Việt Nam trong 30 năm từ năm 1989 đến năm 2019. (2) Số học sinh đạt các mức rèn luyện: Tốt, Khá, Đạt, Chưa Đạt của học sinh lớp 8A. A. Dữ liệu (1) dùng biểu đồ cột, dữ liệu (2) dùng biểu đồ đoạn thẳng. B. Dữ liệu (1) dùng biểu đồ đoạn thẳng, dữ liệu (2) dùng biểu đồ cột. C. Dùng biểu đồ cột cho cả hai dữ liệu. D. Dùng biểu đồ đoạn thẳng cho cả hai dữ liệu. c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung *Giao nhiệm vụ Đáp án Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 14
15. - GV cho HS chơi trò chơi Hộp quà may Câu 1: D mắn Câu 2: C - GV nêu luật chơi Câu 3: B *Thực hiện nhiệm vụ Câu 4: B -GV cho HS hoạt động cá nhân chơi trò chơi - HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của GV Câu 1: D Câu 2: C Câu 3: B Câu 4: B *Báo cáo kết quả - GV gọi HS trả lời các câu hỏi. *Đánh giá kết quả - GV nhận xét và đánh giá câu trả lời của HS, chốt kiến thức.  Hướng dẫn tự học ở nhà (2 phút) - Làm bài tập 5.4; 5.7 ; 5.8 SGK trang 97 – 98. - Xem lại cách biểu diễn dữ liệu bằng biểu đồ cột kép; biểu đồ hình quạt tròn. - Đọc trước mục 3: Lựa chọn biểu đồ cột kép hay biểu đồ hình quạt tròn. TIẾT 66 TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG (3 phút) a) Mục tiêu: Gợi động cơ tìm hiểu lựa chọn biểu đồ cột kép hay biểu đồ hình quạt tròn. b) Nội dung: Tình huống trong thử thách nhỏ c) Sản phẩm: Có động cơ muốn giải được bài tập đặt ra bằng cách tìm hiểu kiến thức của tiết học. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung * Giao nhiệm vụ Câu trả lời của HS - GV tổ chức hoạt động, hướng dẫn HS tìm hiểu tình huống trong thử thách nhỏ (tiết 1) Thử thách nhỏ: Trở lại bài toán mở đầu, với dữ liệu trong Bảng 5.1. Loài động vật Thú Chim Bò sát Số lượng (con) 120 344 45 Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 15
16. Tròn khẳng định: Tớ sẽ dùng biểu đồ cột để biểu diễn dữ liệu trong Bảng 5.1. Vuông cho rằng: Tớ sẽ dùng biểu đồ hình quạt tròn để biểu diễn. Em ủng hộ Vuông hay Tròn? *Thực hiện nhiệm vụ - HS tiếp nhận nhiệm vụ - HS suy nghĩ trả lời *Báo cáo, thảo luận: - HS báo cáo kết quả - Sản phẩm dự kiến HS 1. Ủng hộ Vuông HS 2. Ủng hộ Tròn - Các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến cho nhau. * Đánh giá kết quả Giáo viên dẫn vào nội dung tiết học. 2. Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (25 phút) a) Mục tiêu: Học sinh phân biệt được khi nào thì nên dùng biểu đồ cột, khi nào nên dùng biểu đồ đoạn thẳng. b) Nội dung: Học sinh làm việc với sách giáo khoa, phiếu học tập, thiết bị dạy học. c) Sản phẩm: Kiến thức mới được HS chiếm lĩnh: lựa chọn biểu đồ cột kép hay biểu đồ hình quạt tròn. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động 2.1: Lựa chọn biểu đồ cột kép hay biểu đồ hình quạt tròn Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung *Giao nhiệm vụ 1 GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm theo phiếu học tập chặng 1 (Nhiệm vụ trong mỗi chặng được in riêng ra từng phiếu, mỗi chặng in ra 1 màu giấy, đến chặng nào HS mới được lấy phiếu nhiệm vụ của chặng đó) Thời gian: + Chặng 1: 2 phút + Chặng 2: 2 phút + Chặng 3: 2 phút Đối tượng: nhóm tổ *Thực hiện nhiệm vụ 1 - HS nhận phiếu học tập của nhóm và thực hiện theo nội dung trong PHT trong thời gian Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 16
17. 2 phút/chặng. *Báo cáo kết quả - Sau khi các nhóm hoàn thành 3 chặng trong PHT, GV gọi đại diện nhóm 1 và 3 lên báo Đáp án hoạt động nhóm chặng 1 cáo kết quả hoạt động nhóm. Nhóm 1, 2 Dự kiến sản phẩm của các nhóm HS: Giới Cỡ áo Chặng 1. tính Lớn Trung bình Nhỏ Nhóm 1, 2 (L) (M) (S) Giới Cỡ áo Nam 10 8 4 tính Lớn Trung bình Nhỏ Nữ 5 12 6 (L) (M) (S) Tổng 15 20 10 Nam 10 8 4 số Nữ 5 12 6 Nhóm 3, 4 Tổng 15 20 10 Cỡ áo số Lớn (L) Trung bình Nhỏ (S) Nhóm 3, 4 (M) Cỡ áo 33,33 % 44,44 % 22,23 % Lớn (L) Trung bình (M) Nhỏ (S) 33,33 % 44,44 % 22,23 % Đáp án hoạt động nhóm chặng 2 Dự kiến sản phẩm của các nhóm HS: Nhóm 1, 2 Chặng 2. Cỡ áo Nhóm 1, 2 Lớn (L) Trung bình Nhỏ (S) Cỡ áo (M) Lớn (L) Trung bình Nhỏ (S) 33,33 % 44,44 % 22,23 % (M) 33,33 % 44,44 % 22,23 % Nhóm 3, 4 Nhóm 3, 4 Giới Cỡ áo Giới tính Cỡ áo tính Lớn Trung bình Nhỏ Lớn Trung bình Nhỏ (L) (M) (S) (L) (M) (S) Nam 10 8 4 Nam 10 8 4 Nữ 5 12 6 Nữ 5 12 6 Tổng 15 20 10 Tổng số 15 20 10 số - Dự kiến sản phẩm của các nhóm HS: Đáp án hoạt động nhóm chặng 3: Chặng 3. Loại Biểu Biểu đồ Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 17
18. Biểu đồ Biểu đồ biểu đồ cột hình quạt Loại biểu cột kép hình quạt Đồ kép tròn đồ tròn Yêu Yêu cầu cầu a) So sánh tỉ lệ a) So sánh tỉ lệ học sinh của lớp x học sinh của lớp x 8A theo cỡ áo? 8A theo cỡ áo? b) So sánh số b) So sánh số lượng cỡ áo mỗi x lượng cỡ áo mỗi loại của nam và x loại của nam và nữ? nữ? - Đại diện nhóm 2 nhận xét nhóm 1, đại diện nhóm 4 nhận xét nhóm 3. * Đánh giá kết quả - Trên cơ sở câu trả lời của học sinh, giáo viên chuẩn hóa lời giải. Giáo viên động viên khen thưởng các cá nhân và nhóm học sinh. - GV chốt lại kết luận trong phần nhận xét về cách lựa chọn biểu đồ cột kép hay biểu đồ Nhận xét: hình quạt tròn. + Khi muốn so sánh hai tập dữ liệu với nhau ta dùng biểu đồ cột kép. + Khi muốn biểu diễn tỉ lệ các phần trong tổng thể ta dùng biểu đồ hình quạt tròn. *Giao nhiệm vụ 2 GV tổ chức cho HS đọc và làm ví dụ 2 Ví dụ 2. *Thực hiện nhiệm vụ 2 Lời giải - GV Hướng dẫn HS thực hiện a) Vì ta muốn biểu diễn tỉ lệ người trẻ tuổi - HS thực hiện nhiệm vụ theo số lượng sách đã đọc tháng trước so *Báo cáo kết quả với tổng số người trẻ tuổi được hỏi nên ta - 1 HS trình bày cách làm lên bảng, các HS dùng biểu đồ hình quạt tròn. còn lại làm vào vở. Lưu ý: HS hoàn thiện vào b) Tổng số người trẻ tuổi được khảo sát là 1 biểu đồ đã vẽ sẵn theo yêu cầu của nhiệm vụ 000 người. về nhà sau tiết học trước vào trong vở. Tỉ lệ người trẻ tuổi tháng trước không đọc - Sản phẩm dự kiến cuốn sách nào là: a) Vì ta muốn biểu diễn tỉ lệ người trẻ tuổi 350 = 35% theo số lượng sách đã đọc tháng trước so với 1000 Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 18
19. tổng số người trẻ tuổi được hỏi nên ta dùng Tỉ lệ người trẻ tuổi tháng trước đọc từ 1 đến biểu đồ hình quạt tròn. 2 cuốn sách là: b) Tổng số người trẻ tuổi được khảo sát là 1 500 = 50% 000 người. 1000 Tỉ lệ người trẻ tuổi tháng trước không đọc Tỉ lệ người trẻ tuổi tháng trước đọc trên 2 350 cuốn sách là: cuốn sách nào là: = 35% 1000 150 = 15% Tỉ lệ người trẻ tuổi tháng trước đọc từ 1 đến 2 1000 500 Vẽ biểu đồ: Tỉ lệ người trẻ tuổi theo số cuốn sách là: = 50% 1000 lượng sách đọc tháng trước Tỉ lệ người trẻ tuổi tháng trước đọc trên 2 Tỉ lệ người trẻ tuổi theo 150 số lượng sách đọc tháng cuốn sách là: = 15% 1000 trước Vẽ biểu đồ: Tỉ lệ người trẻ tuổi theo số lượng 35% 15% sách đọc tháng trước - Các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến cho nhau. 50% * Đánh giá kết quả Không đọc cuốn nào Trên cơ sở câu trả lời của học sinh, giáo viên Đọc 1 - 2 cuốn chuẩn hóa lời giải. Giáo viên động viên khen Đọc trên 2 cuốn thưởng các cá nhân và nhóm học sinh. 3. Hoạt động 3: LUYỆN TẬP (8 phút) a) Mục tiêu: HS vận dụng được lý thuyết về lựa chọn các loại biểu đồ vào bài tập cụ thể. b) Nội dung: Làm các bài tập luyện tập 3 trong sách giáo khoa và bài tập trong PHT. c) Sản phẩm: Lời giải các bài tập trên. d) Tổ chức thực hiện: Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung *Giao nhiệm vụ 1 Luyện tập 3: Bảng thống kê sau cho - Yêu cầu HS làm luyện tập 3 theo cá nhân. biết mật độ dân số (người/km2) tại Luyện tập 3: Bảng thống kê sau cho biết mật độ ba vùng kinh tế xã hội trong hai năm dân số (người/km2) tại ba vùng kinh tế xã hội trong 2009 và 2019. hai năm 2009 và 2019. Vùng Đồng Bắc Đồng Vùng Đồng Bắc Trung Đồng kinh bằng Trung bằng kinh tế bằng bộ và bằng tế xã sông bộ và sông xã hội sông Duyên hải sông Cửu hội Hồng Duyên Cửu Hồng miền Trung Long hải Long 2009 930 196 424 miền 2019 1 060 211 423 Trung Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 19
20. Muốn biết sau 10 năm mật độ dân số thay đổi thế 2009 930 196 424 nào ở mỗi vùng, ta nên sử dụng biểu đồ nào? 2019 1 060 211 423 *Thực hiện nhiệm vụ Muốn biết sau 10 năm mật độ dân số - GV Hướng dẫn HS thực hiện thay đổi thế nào ở mỗi vùng, ta nên - HS thực hiện nhiệm vụ sử dụng biểu đồ nào? *Báo cáo kết quả Lời giải: - GV yêu cầu 1 HS trả lời miệng sau đó trình bày Muốn biết sau 10 năm mật độ dân số lên bảng. thay đổi thế nào ở mỗi vùng, ta nên - Kết quả dự kiến sử dụng biểu đồ cột kép vì biểu đồ Muốn biết sau 10 năm mật độ dân số thay đổi thế cột kép để so sánh hai tập dữ liệu với nào ở mỗi vùng, ta nên sử dụng biểu đồ cột kép vì nhau (ở đây ta so sánh mật độ dân số biểu đồ cột kép để so sánh hai tập dữ liệu với nhau của năm 2009 và năm 2019 của mỗi (ở đây ta so sánh mật độ dân số của năm 2009 và vùng). năm 2019 của mỗi vùng). - Các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến cho nhau. * Đánh giá kết quả - Yêu cầu HS khác nhận xét bài làm trên bảng. - GV đánh giá và chốt lại lời giải đúng. *Giao nhiệm vụ 2. - Yêu cầu HS làm Thử thách nhỏ theo nhóm đôi. Thử thách nhỏ: Trở lại bài toán mở Thời gian: 2 phút. đầu, với dữ liệu trong Bảng 5.1. Thử thách nhỏ: Trở lại bài toán mở đầu, với dữ Loài Thú Chim Bò liệu trong Bảng 5.1. động sát Loài động Thú Chim Bò sát vật vật Số 120 344 45 Số lượng 120 344 45 lượng (con) (con) Tròn khẳng định: Tớ sẽ dùng biểu đồ cột để biểu Tròn khẳng định: Tớ sẽ dùng biểu diễn dữ liệu trong Bảng 5.1. đồ cột để biểu diễn dữ liệu trong Vuông cho rằng: Tớ sẽ dùng biểu đồ tròn để biểu Bảng 5.1. diễn. Vuông cho rằng: Tớ sẽ dùng biểu đồ Em ủng hộ Vuông hay Tròn? tròn để biểu diễn. *Thực hiện nhiệm vụ Em ủng hộ Vuông hay Tròn? - GV Hướng dẫn HS thực hiện Lời giải: - HS thực hiện nhiệm vụ Dữ liệu trong Bảng 5.1 biểu diễn số *Báo cáo kết quả lượng của các loài động vật. - GV yêu cầu đại diện 1 nhóm báo cáo kết quả Nếu muốn biểu biết tỉ lệ mỗi loài so - Kết quả dự kiến với tổng số thì ta dùng biểu đồ hình Kế hoạch bài dạy môn Toán lớp 8 Trang 20