Bộ đề luyện thi vào lớp 10 THPT môn Ngữ văn theo cấu trúc mới

Nội dung text: Bộ đề luyện thi vào lớp 10 THPT môn Ngữ văn theo cấu trúc mới

1. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – THEO CẤU TRÚC MỚI DÙNG CHUNG CHO 3 BỘ SÁCH PHẦN I. DẠNG ĐỀ PHẦN VIẾT VĂN MỘT CÂU HỎI ĐỀ 1. PHẦN I. ĐỌC HIỂU. Đọc đoạn trích sau: THÚC SINH TỪ BIỆT THÚY KIỀU Người lên ngựa kẻ chia bào, Rừng phong, thu đã nhuốm màu quan san. Dặm hồng bụi cuốn chinh an, Trông người đã khuất mấy ngàn dâu xanh. Người về chiếc bóng năm canh, Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi. Vầng trăng ai xẻ làm đôi, Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường. Trích “Truyện Kiều”, Nguyễn Du, NXB Văn hóa thông tin, 2002, tr. 142-143) (Chú thích: chia bào: Rời vạt áo; màu quan san: Màu đỏ, ngụ ý chỉ sự xa xôi cách trở; chinh an: Việc đi đường xa; gối chiếc: Gối đơn – ngụ ý chỉ sự cô đơn; dặm trường: Đường xa. Trả lời các câu hỏi: Câu 1. Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào? Nêu phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên? Câu 2. Tìm trong đoạn trích câu thơ có sử dụng điển cố? Câu 3. Anh/chị hãy khái quát giá trị nội dung đoạn trích. Câu 4. Xác định phép tu từ được sử dụng trong câu: “Người lên ngựa, kẻ chia bào”. Nêu tác dụng. Câu 5. Cảm nhận về hai câu thơ: "Vầng trăng ai xẻ làm đôi Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường". PHẦN II. VIẾT Viết bài văn phân tích truyện ngắn “Cúc áo của mẹ” của tác giả Nhất Băng. CÚC ÁO CỦA MẸ (Nhất Băng (Trung Quốc) Cậu còn nhớ sinh nhật 12 tuổi. Vừa sáng tinh mơ, đã nghe thấy mẹ nói: “Con trông đây là cái gì?”. Cậu mở to mắt, trước mặt là một chiếc áo mới, kiểu quân phục BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 1
2. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH như cậu từng mơ ước, hai hàng cúc đồng, trên vai áo có ba vạch màu xanh, đó là mốt quần áo “thịnh hành” trong học sinh. Cậu bỗng mừng rơn, vội mặc áo quần. Cậu muốn đến lớp, ra oai với các bạn. Từ nhỏ đến lớn, cậu toàn mặc quần áo cũ của anh, vá chằng vá đụp nữa! Quả nhiên đúng như dự kiến, khi cậu bước vào lớp, ánh mắt của các bạn đều trố lên. Các bạn đều không ngờ được rằng, cậu bạn lúc nào cũng mặt mày lọ lem, đầu bù tóc rối bụi bặm cũng có lúc vẻ vang rạng rỡ như thế. Cậu hoàn thành tiết học đầu tiên một cách vui vẻ, hởi lòng hởi dạ. Trong giờ giải lao, các bạn đều vây quanh cậu. Có bạn bỗng hỏi: “Ô hay! Tại sao khuy áo của bạn không giống của chúng mình nhỉ?” Lúc ấy, cậu mới nhìn kỹ cúc áo của mình, quả thật không giống cúc áo của người khác, hai dãy thẳng đứng. Còn cúc áo của cậu lại nghiêng lệch, hai dãy xếp thành hình chữ “vê” (V). Các bạn bỗng đều cười òa lên. Thì ra, chỗ đính khuy trên chiếc áo trắng của cậu là một miếng vải cũ màu vàng. Cậu cũng hiểu ra, chắc là mảnh vải mẹ mua không đủ may áo, đành phải lót bên trong bằng mảnh vải khác, sợ người khác nhìn thấy cúc áo đành phải đính sang bên cạnh. Và cũng để người khác không nhìn thấy, mẹ đã khéo léo đính chéo hàng cúc kia, tự nhiên thành hình chữ “vê” (V). Biết rõ sự thực, các bạn lại giễu cợt, khiến cho lửa giận bốc lên ngùn ngụt trong lòng cậu. Buổi trưa về đến nhà, cậu cắt nát vụn chiếc áo mới của mình. Mẹ cậu lao đến trước mặt con, giơ cao tay, nhưng cuối cùng không giáng xuống. Cậu liếc nhìn, thấy nước mắt mẹ chảy quanh trong khóe mắt, vội quay đầu chạy biến (...) Từ hôm ấy trở đi, mẹ làm việc ít nghỉ tay. Cậu tận mắt thấy mẹ gầy sọp đi, thấy mẹ nằm bẹp rồi ra đi mãi mãi Cậu rất muốn nói một câu: “Con xin lỗi mẹ”, mà không còn cơ hội nữa. Sau này, cậu cố gắng học tập, cậu có rất nhiều, rất nhiều tiền, rồi sửa sang phần mộ của mẹ nhiều lần. Một hôm, cậu tham gia một cuộc trình diễn thời trang của nhà thiết kế bậc thầy. Có một người mẫu nam bước lên sàn diễn khiến mắt cậu bỗng căng lên, đầu óc kêu ong ong hỗn loạn. Bộ áo màu trắng với hai dãy khuy đồng hình chữ “vê” (V). Bên trong có phải là ? Cậu không làm chủ được mình, lao lên sàn diễn, lật ra xem tấm áo của người mẫu nam, lót bên trong tự nhiên cũng là một mảnh vải vàng! Cậu quỳ sụp trước mặt người mẫu nam, òa khóc thống khổ. Sau khi nghe cậu kể hết câu chuyện, tất cả những người có mặt tại hội trường đều trầm ngâm suy nghĩ mãi. Cuối cùng, một nhà thiết kế bậc thầy nói: “Thực ra, tất cả những người mẹ đều là các nhà nghệ thuật!”. (Vũ Phong Tạo dịch, Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ, số tháng 3/2011, tr.45-46) BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 2
3. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH HƯỚNG DẪN PHẦN I. ĐỌC HIỂU Câu Nội dung 1 - Đoạn trích trên được viết theo thể thơ: Lục bát - Phương thức biểu đạt: Biểu cảm 2 - Câu thơ có sử dụng điển cố: “Người lên ngựa kẻ chia bào, Rừng phong, thu đã nhuốm màu quan san”. 3 * Giá trị nội dung đoạn trích. - Đoạn trích đã tái hiện được cảnh chia li lưu luyến, bịn rịn giữa kẻ ở (Thúy Kiều) và người đi (Thúc Sinh) cùng với dự cảm tan vỡ của Thúy Kiều. - Diễn tả sâu sắc tâm trạng của nhân vật; thể hiện sự đồng cảm của tác giả với niềm khát khao hạnh phúc và bi kịch đau đớn của con người. 4 - Câu thơ "Người lên ngựa kẻ chia bào" sử dụng phép tu từ đối (tiểu đối). - Tác dụng: +Làm cho câu thơ cân xứng, nhịp nhàng. + Góp phân thể hiện tâm trạng bịn rịn và lưu luyến như bị tách rời ra hai phía của không gian. Sau bao nhiêu dùng dằng trì hoãn Thúc Sinh đành phải lên ngựa. Và Thúy Kiều đành buông vạt áo của chàng ra. 5 - Hai câu thơ cuối đoạn trích là hai câu thơ tuyệt bút. Nguyễn Du đã lấy ngoại cảnh (vầng trăng) để đặc tả tâm cảnh Thuý Kiều. Có phải Kiều và Thúc Sinh hai người như một vầng trăng tròn bị cắt bị "xẻ" làm hai nửa? Câu thơ vừa xót xa vừa ai oán. Chữ "ai" trong câu thơ "Vầng trăng ai xẻ làm đôi" như một tiếng thở dài ngao ngán về sự bất lực trươc số phận. Ai đã đang tâm chia rẽ hạnh phúc tròn đầy êm ấm của Kiều? Số phận lẽ mọn buộc nàng phải cam chịu và chấp nhận? Vì ai mà Thúc Sinh phải đi về Vô Tích "muôn dặm một mình xa xôi?". - Cuộc chia tay không thể tránh khỏi. Kiều như dự cảm một cuộc chia tay vĩnh biệt đã bắt đầu. Không phải là từ biệt mà là sự chấm dứt của tình duyên. Có thể họ còn gặp nhau nhưng chẳng bao giờ tái hợp nữa. Tràn ngập cả không gian và thời gian là nỗi buồn nhớ xa xôi đến muôn dặm. Thúc Sinh với chuyến đi này sẽ phải "đối diện" với người vợ cả "Ở ăn thì nết cũng hay – Nói điều ràng buộc thì tay cũng già".Kiều phấp phổng lo âu càng cảm thấy BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 3
4. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH cô đơn hơn bao giờ hết!Hai câu thơ cuối đoạn đã thể hiện sâu sắc lòng thương cảm của Nguyễn Du đối với nàng Kiều. PHẦN II. VIẾT Viết một bài văn phân tích truyện ngắn “Cúc áo của mẹ” của tác giả Nhất Băng. a. Đảm bảo cấu trúc bài văn phân tích tác phẩm truyện Mở bài nêu được nêu tên của truyện, tên tác giả; giới thiệu được chủ đề và một số nét đặc sắc nghệ thuật; thân bài nêu và phân tích được chủ đề và một số nét đặc sắc nghệ thuật; kết bài nêu được ý nghĩa của chủ đề và thông điệp mà em rút ra sau khi đọc xong truyện. b. Chính tả, ngữ pháp Đảm bảo đúng chính tả, ngữ pháp, không mắc lỗi diễn đạt (dùng từ, đặt câu). a Mở bài * Khái quát tác giả, tác phẩm, nêu ý kiến khái quát về tác phẩm Nhất Băng là nhà văn chuyên nghiệp người Trung Quốc, tên khai sinh là Lỗ Nghĩa Bân. Ông là hội viên của Hội Nhà văn tỉnh Hồ Bắc, ông đã được trao nhiều giải thưởng quốc gia về truyện cực ngắn. Ông đã để lại nhiều tác phẩm giá trị cho nền văn học với phong cách sáng tác đặc biệt, để lại nhiều dấu ấn khó phai trong trái tim độc giả. Một trong những tác phẩm tiêu biểu và thành công nhất trong sự nghiệp sáng tác của ông là tác phẩm “Cúc áo của mẹ”. Tác phẩm là một điểm nhấn nổi bật trong bộ sưu tập các tác phẩm về người mẹ của nền văn học nói chung. Tình mẫu tử thiêng liêng đã trải dài và thấm đượm tgrong từng câu văn của ông, từ đó câu truyện đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc mà đặc biệt là cảm xúc tiếc nuối, day dứt và băn khoăn khó tả. b. Thân bài. * Phân tích nội dung, chủ đề của tác phẩm - Nội dung: Câu truyện kể về một người con trai dù đã lớn khôn và trưởng thành, thành công và đã đạt được thành tựu trong cuộc sống nhưng vẫn nhớ về một lần lầm lỗi với mẹ. Anh đã nhận ra một điều rằng mẹ luôn quan tâm, chăm sóc, hi sinh và dành cả đời tần tảo vì con, thế nhưng anh lại không hề nhận ra điều đó và làm mẹ buồn lòng. Cho đến khi mẹ qua đời thì anh mới nhận ra và cảm thấy vô cùng hối hận, buồn bã vì đã làm phiền lòng mẹ trong quá khứ. .- Nêu chủ đề: + Chủ đề của tác phẩm đều xoay quanh tình mẫu tử thiêng liêng, khi người mẹ hết lòng vì con cái, làm việc chăm chỉ đến kiệt sức vì biết bản thân mình không thể BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 4
5. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH đem đến cho con cái cuộc sống an nhàn, hạnh phúc + Qua câu chuyện, tác giả đã thành công trong việc khắc họa sự hy sinh và tình yêu vô điều kiện của mẹ dành cho con. Tác phẩm nhấn mạnh rằng, trong cuộc sống, chúng ta không nên để lỡ bất kỳ cơ hội nào để thể hiện tình yêu và biết ơn với những người thân yêu..đời * Nêu và phân tích các yếu tố nghệ thuật đặc sắc của truyện - Tác phẩm sử dụng cốt truyện đơn giản nhưng gợi lên được nhiều cảm xúc trong lòng người đọc "Cúc áo của mẹ" kể về một người con trai trở về quê nhà sau khi đã lớn lên và thành công trong cuộc sống. Anh ta nhận ra rằng mẹ đã dành cả đời để chăm sóc và hy sinh cho anh, nhưng anh không biết trân trọng và quan tâm đến mẹ như thế nào. Cuối cùng, khi mẹ qua đời, anh mới nhận ra giá trị của tình mẫu tử và cảm thấy hối hận vì đã không thể trở lại quá khứ để bày tỏ tình yêu và biết ơn với mẹ. - Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật. (HS có thể lựa chọn phân tích nhân vật người con hoặc người mẹ) +Hình ảnh của người mẹ rất mực yêu thương, chăm lo cho con; muốn dành cho con những điều tốt đẹp nhất (bằng chứng) + Hình ảnh của đứa con: Lúc đầu: nông nổi, đòi hỏi, chưa biết cảm thông (bằng chứng) Sau đó: nhận ra sai lầm, hỗi hận muộn màng, day dứt cả cuộc đời (bằng chứng) - Chi tiết tiêu biểu trong truyện. + Hình ảnh chiếc áo có hàng cúc áo “kì lạ” xuất hiện ở phần đầu tác phẩm cho thấy sự khéo léo của người mẹ nghèo khó nhưng rất mực yêu thương, chăm lo cho con. Người con chỉ vì nhất thời nông nổi của tuổi trẻ mà làm mẹ đau lòng dẫn đến sự ra đi mãi mãi. Khi người con nhận ra sai lầm, cậu muốn nói một lời xin lỗi nhưng cơ hội đã không còn. +Và chiếc áo có hàng cúc hình chữ “vê” trở lại ở cuối tác phẩm, trong triển lãm thời trang càng làm cho nhân vật người con thêm ân hận, day dứt. Giờ đây sống giữa vật chất đủ đầy, có tôn tạo phần mộ của mẹ đẹp bao nhiêu nữa thì mẹ cậu vẫn mãi mãi xa cậu mất rồi. Câu nói của nhà thiết kế thời trang ở cuối tác phẩm như một lời tri ân sâu sắc tới tất cả các bà mẹ trên thế gian này. * Kết bài - Tác phẩm "Cúc áo của mẹ" nhấn mạnh tình mẫu tử và ý nghĩa của việc hiểu và trân trọng người thân yêu trong cuộc sống. Nó nhắc nhở chúng ta về tình yêu và sự hy sinh vô điều kiện của mẹ dành cho con, cũng như giá trị của việc biết ơn và trân BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 5
6. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH trọng những người thân yêu xung quanh mình. - Tác phẩm giúp chúng ta nhận ra tầm quan trọng của tình mẫu tử và tình thân trong cuộc sống. Nó khuyến khích chúng ta hãy biết trân trọng và biết ơn những người thân yêu xung quanh mình, và không để lỡ bất kỳ cơ hội nào để thể hiện tình yêu và biết ơn với họ ĐỂ 2 PHẦN I: ĐỌC HIỂU Đọc kĩ đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới: Đố kỵ nghĩa là bực tức, khó chịu trước những may mắn và thành công của người khác. Trong khi người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó. Họ không muốn nhắc đến thành công của người khác, đồng thời luôn tìm cách chê bai, hạ thấp họ. Họ để mặc cho lòng tị hiềm, thói ganh tỵ, cảm giác tự ti gặm nhấm tâm trí ngày qua ngày. Đố kị không những khiến con người cảm thấy mệt mỏi mà còn hạn chế phát triển của mỗi người. Thói đố kỵ khiến chúng ta lãng phí thời gian và không thể tận dụng hết năng lực để đạt được điều mình mong muốn. Ganh tị với sự thành công của người khác sẽ khiến chúng ta đánh mất cơ hội thành công của chính mình. Tạo hóa tạo ra con người trong sự khác biệt và bình đẳng. Bạn cần phải ý thức được rằng, bạn là duy nhất và không bao giờ có người nào hoàn toàn giống bạn, cả về diện mạo lẫn tính cách. Vì thế, thay vì ganh tị với thành công và may mắn của người khác, bạn hãy tập trung toàn bộ tâm trí vào những ước mơ, dự định, đồng thời cố gắng hoàn thành chủng một cách triệt để. Hãy tự hào về sự khác biệt của bản thân bạn và vui mừng trước sự may mắn, thành công của những người xung quanh. Niềm vui ấy sẽ chắp cánh cho hạnh phúc của bạn và sớm muộn gì, bạn cũng sẽ đạt được thành công như họ”. (George Matthew Adams, “Không gì là không thể”, Thu Hằng dịch, Tr.117, NXB Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh, 2019) Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là gì? Câu 2. Hãy liệt kê những tác hại của thói đố kỵ trong đoạn trích. Câu 3. Theo đoạn trích, em hiểu thế nào là “khác biệt” và “bình đẳng”? Câu 4. Chỉ ra và phân tích hiệu quả biểu đạt của một biện pháp nghệ thuật nổi bật được sử dụng trong câu văn sau: “Trong khi người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó”. Câu 5. Bức thông điệp có ý nghĩa mà em nhận được từ đoạn trích trên là gì? BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 6
7. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH PHẦN II. VIẾT Phân tích bài thơ “Khát vọng” của Bùi Minh Tuấn KHÁT VỌNG (Bùi Minh Tuấn) Hãy sống như đời sống để biết yêu nguồn cội Hãy sống như đồi núi vươn tới những tầm cao Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông Và sao không là gió, là mây để thấy trời bao la Và sao không là phù sa rót mỡ màu cho hoa Sao không là bài ca của tình yêu đôi lứa Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư HƯỚNG DẪN PHẦN I. ĐỌC HIỂU Câu Nội dung 1 Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là: Nghị luận 2 - Khiến con người cảm thấy mệt mỏi, hạn chế sự phát triển của mỗi người, khiến lãng phí thời gian. - Không thể tận dụng hết năng lực để đạt được điều mình mong muốn, khiến đánh mất cơ hội thành công của chính mình. 3 Học sinh có thể giải thích bằng những cách hiểu khác nhau nhưng về cơ bản: + khác biệt: là khác nhau, có những nét riêng làm cho có thể phân biệt được với nhau. Nghĩa là tạo hoá đã tạo ra mỗi con người trong sự duy nhất và không có ai hoàn toàn giống ai, cả về diện mạo lẫn tính cách, mỗi người đều độc lập. + bình đẳng: là ngang hàng nhau. Nghĩa là ai cũng có quyền và nghĩa vụ ngang nhau. Chúng ta được học tập, được tự do, được lựa chọn, được mơ ước,...và ai cũng có cơ hội phát triển bản thân, không ai cản trở ta các quyền BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 7
8. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH ấy. 4 Học sinh chỉ rõ và nêu được hiệu quả biểu đạt của một biện pháp nghệ thuật nổi bật: - Biện pháp nghệ thuật tương phản: “Người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp - kẻ thất bại lại không làm được điều đó”. - Tác dụng: + Nhấn mạnh sự trái ngược giữa người thành công - người không đố kị với người thất bại - người đố kị để làm rõ sự ích kỷ, nhỏ nhen của người có tính đố kỵ và sự tích cực của người thành công. + Tạo sự cân xứng, hài hòa cho câu văn, làm nổi bật ý cần diễn đạt, từ đó nhắc nhở mỗi người tránh xa thói đố kỵ, có thái độ sống tích cực. 5 Học sinh có thể trình bày những bức thông điệp theo ý kiến cá nhân nhưng phải phù hợp. Ví dụ học sinh có thể chọn: - Đố kỵ là thói xấu cần tránh xa vì sẽ gây hại cho bản thân và cho cộng đồng - Trước thành công của người khác cần chia sẻ và có niềm vui thật sự chân thành bởi đó là cách ứng xử của người có văn hóa. Hãy trân trọng những điểm khác biệt của mình vì ai cũng có những điểm riêng. Vì vậy, cần phải biết phát triển điểm khác biệt thành điểm mạnh của mình. (Hoặc học sinh có thể nêu các bức thông điệp khác có ý nghĩa với bản thân nhưng phải lý giải được: Vì sao bức thông điệp đó lại có ý nghĩa.) PHẦN II. VIẾT Mở Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm, nêu ý kiến đánh giá chung về bài tác phẩm - Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn quê gốc ở vùng đất cách mạng huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.Tên tuổi của ông đã trở nên gần gũi, thân quen với người yêu nhạc. Có những bản nhạc đã ghi sâu vào lòng người như “Bài ca không quên” “Đất nước”, “Dấu chân phía trước” Nhạc của ông không kỳ bí, không cao siêu, khó hiểu mà rất gần gũi, dễ hát. Ông thường dùng thơ để phổ nhạc, nên lời nhạc ngắn gọn nhưng súc tích, len lỏi sâu vào tâm hồn người nghe. Cuộc sống là nguồn cảm hứng vô tận trong ông, tình yêu quê hương, đất nước là đề tài quen thuộc với ông. - Được sáng tác từ mùa xuân năm 1985, phổ nhạc từ ý bài thơ “ Nhờ Đảng, tôi biết được” của Đặng Viết Lợi, ca khúc “Khát vọng” vẫn luôn giữ được BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 8
9. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH sự tươi mới, hừng hực khí thế và đầy tính thời sự. Ca khúc đã đi vào lòng người nghe mấy chục năm qua khiến lòng ta xốn xang, xao xuyến. Thân a. Phân tích nội dung, chủ đề bài Ca khúc“ Khát vọng” của Bùi Minh Tuấn thể hiện khát vọng hướng tới những tình điều cao đẹp, được cống hiến cho cuộc đời chung. - Ca khúc “ Khát vọng” của Bùi Minh Tuấn là lời ước nguyện chân thành và tha thiết, là những khát khao và lý tưởng cống hiến không mệt mỏi để làm đẹp cho cuộc sống. Cũng là lời nhắc nhở, thúc giục thế hệ trẻ hôm nay phải chọn cho mình lối sống mang đến giá trị trên cơ sở giữ gìn những nét bản sắc của quê hương, dân tộc. + Xuất hiện ở đầu ca khúc, là bốn lần điệp ngữ “hãy sống như ” cộng với kết cấu lặp lại nhấn mạnh lời mong muốn thiết tha của nhạc sĩ dành cho mọi người: Điều thứ nhất hãy sống như chính cuộc đời mà ta đang sống và phải biết trân trọng lịch sử, cội nguồn, truyền thống của cha ông đã đi trước. Đó là lối sống dựa trên đạo lý “uống nước nhớ nguồn” từ bao đời nay của cha ông ta. Điều thứ hai hãy sống giống như những đồi núi vững chãi, thách thức trước khó khăn, gian khổ để vươn đến những tầm cao mới và khẳng định được giá trị của mình. Điều thứ ba hãy sống như biển trào để cảm nhận được những nhịp đập của con sóng và bờ biển rộng bao la, để thấy được bến bờ bao la, vô tận của cuộc đời. Cuối cùng hãy sống với những ước vọng cao đẹp để thấy cuộc đời mênh mông, rộng lớn nhưng có giá trị vô cùng. Hãy sống như đời sống để biết yêu nguồn cội Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông. -> Đó đều là những khát vọng sống cao đẹp mà nhạc sĩ muốn thế hệ trẻ hướng tới, các điệp ngữ “hãy sống như” xuất hiện kết hợp với nhịp điệu nhanh, dồn dập, nhấn mạnh khát vọng sống cao đẹp của nhạc sĩ và niềm mong muốn đến cháy bỏng của ông dành cho thế hệ trẻ hôm nay. +Tám câu thơ còn lại tiếp tục mạch cảm xúc về lẽ sống cao đẹp: Và sao không là gió, là mây để thấy trời bao la Và sao không là phù sa rót mỡ màu cho hoa . Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư + Lời ca tha thiết, dìu dặt rồi vút cao cùng những câu hỏi tu từ tự vấn lòng BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 9
10. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH và tự vấn người: sao không là gió, là mây để thấy bầu trời bao la; sao không là phù sa để rót mật ngọt cho đời, gieo màu mỡ cho cây cối, hoa lá; sao không là bài ca để ngân nga tình yêu đôi lứa; sao không là mặt trời để gieo hạt nắng vô tư, tự nguyện sưởi ấm cho cuộc đời, xua tan giá lạnh mùa đông; sao không là hạt giống để ươm mầm thành cây và cuối cùng là sao không là đàn chim để gọi bình minh thức dậy Liên tiếp các điệp ngữ “sao không|”, “và sao” xuất hiện nhấn mạnh những mong mỏi của nhạc sĩ với cuộc đời. Đó đều là những khát vọng và lý tưởng sống cao đẹp, thể hiện mong ước tự nguyện cống hiến cho cuộc đời, là lẽ sống đẹp của tuổi trẻ và con người hôm nay như một lời động viên, thôi thúc con người hãy sống và theo đuổi những mơ ước, những khát vọng của chính bản thân mình. Bài hát nhắc đến những mục đích sống của con người, tưởng chừng như to tát nhưng thực ra, đó đều là những điều bình dị mà ai ai cũng có thể làm được. Đó là sống yêu thương nguồn cội, sống luôn thẳng đầu nhìn về tương lai, để thấy và hòa mình vào với thiên nhiên, với những ước mơ cháy bỏng, và quan trọng nhất là được sống cuộc đời của chính mình, để dù sau này, dù khi trở về với cát bụi cũng không phải hối tiếc bất cứ điều gì. -> Giọng điệu thiết tha, ngân nga cảm xúc, nhịp dồn dập, cảm xúc chân thành của lời ca khiến những mong ước ấy trở nên thật tha thiết, có sức lay động mạnh tâm hồn người đọc, người nghe. + Bài hát “Khát vọng” mang lại cho người đọc cảm giác khát khao, hy vọng và động lực để sống như đời sông, đời núi vươn tới những mục tiêu cao hơn và yêu thương nguồn cội của mình. Ca khúc truyền tải được thông điệp tích cực và sâu sắc về lối sống có trách nhiệm và ước mơ, giúp người đọc cảm nhận được giá trị của cuộc sống và tình yêu thương. Những vần thơ đầy ý nghĩa trong bài thơ “Khát vọng” đã nói hộ tiếng lòng của rất nhiều người về những khát vọng đẹp đẽ thể hiện được lý tưởng sống của con người hôm nay. Đó là lời nhắc nhở hãy sống làm sao để mang đến giá trị ý nghĩa cho cuộc đời, đừng sống hoài, sống phí , hãy sống đẹp để cống hiến, làm đẹp cho chính bản thân mình , cho cộng đồng, xã hội từ đó khẳng định được giá trị của mình trên cuộc đời này. - Bài hát đem đến cho mọi người cảm xúc phong phú, cảm phục tự hào về tình yêu cuộc đời tha thiết mà tác giả gửi gắm. Đó là khát vọng hóa thân để cống hiến và dựng xây cuộc đời. b. Phân tích hình thức nghệ thuật đặc sắc: BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 10
11. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH - Bài hát với những ca từ dễ hiểu, lời ca ngọt ngào, êm ái, sử dụng những từ ngữ chất chứa nhiều tâm tư tình cảm, là lời của những trái tim yêu thương cuộc đời, sống tận hiến và luôn hướng tới tương lai trong tâm thế vui vẻ, hạnh phúc nhất| - Bài hát sử dụng khá nhiều điệp từ, điệp ngữ nhất là kết cấu lặp lại hãy sống như sao không vì sao tạo sự liên kết nhịp nhàng giữa các dòng thơ, tạo âm hưởng giục giã, nhấn mạnh những khát khao và mong muốn chân thành của nhà thơ. Những hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi như “mặt trời gieo hạt nắng, gọi bình minh thức giấc” phép liệt kê tầng bậc các hình ảnh khiến bài thơ giàu sức gợi, đồng thời tao âm hưởng du dương, nhẹ nhàng và bay bổng cho bài hát, nhấn mạnh ý tưởng và biểu đạt cảm xúc. - Bài hát với nhịp 6/8 thong thả, giai điệu trầm ấm, âm vực thấp ở đoạn đầu thể hiện nỗi trăn trở từ lâu đang chất chứa trong lòng. Sang đoạn sau nhịp điệu nhanh, rộn ràng, tha thiết giai điệu chợt vút lên như muốn bày tỏ khát vọng, ý nguyện thiết tha mong muốn được cống hiến cho cuộc đời chung. Kết - Khẳng định lại giá trị của tác phẩm, nêu cảm xúc của cá nhân hoặc bức bài thông điệp mà tác giả muốn gửi tới mọi người. ĐỀ 3. PHẦN I: ĐỌC HIỂU Đọc bài thơ sau và thực hiện theo yêu cầu bên dưới: CẢM ƠN ĐẤT NƯỚC Tôi chưa từng đi qua chiến tranh Chưa thấy hết sự hi sinh của bao người ngã xuống Thuở quê hương còn gồng gánh nỗi đau. ôi lớn lên từ rẫy mía, bờ ao Thả cánh diều bay Lội đồng hải bông súng trắng Mẹ nuôi tôi dãi dầu mưa nắng Lặn lội thân cò quãng vắng đồng xa. Tôi lớn lên từ những khúc dân ca Khoan nhặt tiếng đòn kìm Ngân nga sáo trúc Đêm Trung thu say sưa nghe bà kể Chủ Cuội một mình ngồi gốc cây đa. Thời gian qua Xin cảm ơn đất nước Bom đạn mấy mươi năm vẫn lúa reo, sóng hát BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 11
12. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH Còn vọng vang với những câu Kiều Trong tùng ngần ấy những thương yêu Tiếng mẹ ru hời Điệu hò thánh thót Mang hình bóng quê hương tôi lớn thành người. Đất nước của tôi ơi! Vẫn sáng ngời như vầng trăng vành vạnh. (Theo Huỳnh Thanh Hồng – Nguồn: https: //www.thivien.net/) Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ gì? Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của bài thơ? Câu 3. Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh miêu tả hình bóng quê hương qua thời gian. Câu 4.Theo em, tại sao tác giả lại viết: Tôi lớn lên từ những khúc dân ca? Em có đồng ý với tác giả không? Vì sao? Câu 6. Nêu nội dung chính của đoạn trích trên. Câu 7. Cảm nhận của em về hai dòng thơ sau: Đất nước của tôi ơi! Vẫn sáng ngời như vầng trăng vành vạnh Câu 8. Bài thơ đã giúp em hiểu thêm gì về đất nước? Là công dân tương lai của đất nước, em cần phải làm gì? PHẦN II. VIẾT Phân tích truyện “ Thầy giáo dạy vẽ” Của Xuân Quỳnh THẦY GIÁO DẠY VẼ Xuân Quỳnh Tôi muốn kể với các em về thầy giáo dạy vẽ của tôi. Thầy dạy chúng tôi cách đây đã mười bảy năm, khi đó chúng tôi mới học lớp 5, mà thầy thì mái tóc đã bạc phơ... Tuần trước, vào một buổi tối, có hai người bạn học cũ đến thăm tôi: Châu - họa sĩ và Hiền - kỹ sư một nhà máy cơ khí. Châu hỏi tôi: - Cậu có nhớ thầy Bản không? - Nhớ chứ! Thầy Bản dạy vẽ bọn mình hồi nhỏ phải không? - Đúng rồi. Thầy mới mất hôm đầu tháng. Mình có đến dự đám tang, nhưng không kịp đến báo cho các cậu. Thầy về hưu đã lâu; những năm cuối, thầy yếu mệt nhiều, vẫn ở trên căn gác xép với một cô cháu gái Tôi sững sờ nhớ lại hình ảnh của thầy Bản. Đã lâu lắm tôi không gặp lại thầy, trừ một lần, đạp xe qua phố, tôi thấy thầy đứng xếp hàng trước một quầy hàng dầu hỏa. Nếu gặp, chắc thầy cũng không nhận ra tôi: Thầy dạy nhiều lớp, nhiều học trò và môn BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 12
13. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH học một tuần chỉ có một tiết. Hồi ấy, thầy bao nhiêu tuổi, tôi không rõ. Chỉ biết là thầy dạy học đã lâu, nhiều cô giáo, thầy giáo trong trường từng là học trò của thầy. Thầy ăn mặc theo kiểu xưa: bộ com-lê đen đã cũ lắm, nhưng chiếc cà-vát vẫn luôn thắt chỉnh tề trên cổ. Thầy thường đội mũ nồi, bộ râu mép rậm lấm tấm bạc, đôi giày cũ và chiếc cặp da nâu cũng đã sờn rách. Thầy luôn đăm chiêu, nhưng hiền hậu. Chẳng bao giờ thầy cáu giận, gắt gỏng chúng tôi. Cũng chẳng bao giờ thầy bỏ một tiết lên lớp nào, kể cả những hôm thầy yếu mệt, sốt cao, giọng run run. Các cô giáo, thầy giáo trong trường kể rằng: thầy là một trong những họa sĩ học khóa đầu tiên trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Bạn học của thầy, hầu hết đều đã trở thành những họa sĩ tên tuổi, có người nổi tiếng cả ở nước ngoài, riêng thầy Bản chỉ là một giáo viên dạy vẽ bình thường ở một trường cấp hai. Thầy dạy chúng tôi kẻ chữ, vẽ cái sọt giấy, lọ mực, viên gạch, thỉnh thoảng mới có một bài “vẽ tự do”: cảnh chùa, hoặc lao động ở vườn trường. Thầy dạy rất ân cần, tỉ mỉ, chỉ bảo cho chúng tôi từng li từng tí: cách tô màu, đánh bóng, cả cách gọt bút chì thế nào cho đẹp và dễ vẽ. Nhưng thú vị hơn cả là những câu chuyện của thầy. Thầy thường nói say sưa với chúng tôi về hội họa, về màu sắc và đường nét, về cái thế giới thứ hai, thế giới rực rỡ, kỳ lạ của những bức tranh, những cánh cửa mở tới những khu vườn tốt lành và đẹp đẽ. Có những lần, thầy đưa chúng tôi về nhà thầy chơi, về gian gác hẹp xếp đầy sách vở và tranh ảnh. Thầy đưa chúng tôi xem những quyển tranh của các bậc danh họa. Thầy cũng cho chúng tôi xem những bức tranh thầy vẽ, những bức tranh nhỏ, vẽ rất tỉ mỉ những bình hoa nhiều màu, những ngôi nhà, những em bé hàng xóm. Thầy vẽ chậm, vẽ kỹ, không hiểu có đẹp không, những tranh của thầy ít được mọi người chú ý. Chúng tôi có đi hỏi, nhưng chẳng thấy có mấy ai biết đến tên họa sĩ Nguyễn Thừa Bản. Chẳng hiểu vì thầy không có tài hay không gặp may, tuy thầy rất yêu hội họa, dành hết sức lực và tiền bạc cho nó. Vợ con thầy đều đã mất từ lâu, thầy bảo giờ đây nguồn vui của thầy chỉ là công việc và các em học sinh. Chúng tôi đều rất quý và thương thầy. Có lần, thầy đến lớp, vẻ nghiêm trang, xúc động, thầy nói với chúng tôi: - Ở triển lãm mỹ thuật thành phố, người ta có bày một bức tranh của tôi. - Thầy mỉm cười rụt rè khẽ nói thêm - Các em đến xem thử. Chiều hôm ấy, mấy đứa chúng tôi - trong đó có Châu và Hiền - rủ nhau đến phòng triển lãm. Trong gian phòng chan hòa ánh sáng, bức tranh của thầy Bản treo ở BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 13
14. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH một góc. So với những bức tranh to lớn sang trọng khác, bức tranh của thầy thật bé nhỏ, trong một chiếc khung cũ. Bức tranh vẽ rất cẩn thận một lọ hoa cũ, mấy quả cam, những cánh hoa vàng rơi trên mặt bàn. Mọi người đi lướt qua, chẳng ai để ý tới bức tranh của thầy. Chúng tôi ngồi xuống cạnh bàn ghi cảm tưởng của người xem: Chẳng thấy ý kiến nào khen ngợi hoặc nhắc đến bức tĩnh vật của thầy giáo chúng tôi. Lúc ấy, chúng tôi thấy thầy Bản cũng đến, thầy đi lại trong phòng triển lãm, nhìn người xem rồi lại nhìn về cái tranh của mình, bồn chồn, hồi hộp. Rồi sau cảm thấy đứng mãi ở đấy không tiện, thầy lại lóc cóc ra lấy xe đạp, đạp đi. Càng thương thầy, chúng tôi càng giận những người xem vô cùng. Nảy ra một ý, chúng tôi bàn khẽ với nhau, rồi mở quyển sổ ghi cảm tưởng, chúng tôi thay nhau viết: “Trong phòng triển lãm này, chúng tôi rất thích bức tranh của họa sĩ Nguyễn Thừa Bản!”. “Bức tranh tĩnh vật của họa sĩ Nguyễn Thừa Bản rất đẹp. Họa sĩ là một người có tài năng và cần cù lao động. Kính chúc họa sĩ mạnh khỏe, v.v.”. Rồi chúng tôi ký những cái tên giả dưới các ý kiến đó. Ngoài mấy đứa chúng tôi, không ai biết việc này. Vài hôm sau, thầy Bản đến lớp. Bối rối vì cảm động, thầy báo tin: - Các em ạ. bức tranh ở triển lãm của tôi. cũng được một số người thích. Họ có ghi cảm tưởng. Ban tổ chức có đưa cho tôi đọc. tôi có ghi lại. Thầy húng hắng ho, rồi nói thêm, vẻ ân hận: - Bức tranh ấy tôi vẽ chưa được vừa ý. Nếu vẽ lại, tôi sẽ sửa chữa nhiều. Thương thầy quá, chúng tôi suýt òa lên khóc. Bây giờ, nhiều năm đã trôi qua, chúng tôi đã lớn lên, đã làm nhiều nghề khác nhau, có người là cán bộ quân đội, có người là công nhân, Hiền trở thành kỹ sư và tôi làm nghề viết báo. Chỉ có Châu là họa sĩ. Tuy còn trẻ, Châu đã có nhiều tác phẩm, được quần chúng và đồng nghiệp đánh giá cao. Nhưng Châu và chúng tôi chẳng hề quên thầy Bản. Không chỉ làm cho chúng tôi yêu hội họa, thầy còn là một tấm gương về sự cần cù, lòng trong sạch, tình yêu thương trân trọng với công việc bình thường của mình. Thầy không phải là một nghệ sĩ nổi tiếng như các bạn của thầy, nhưng đối với chúng tôi, hình ảnh hiền hậu khiêm nhường của thầy đáng quý trọng biết bao. Có lẽ đến phút cuối của cuộc đời, thầy cũng không biết rằng: Chính chúng tôi - những học trò nhỏ của thầy - đã viết vào quyển sổ cảm tưởng trong kỳ triển lãm ấy. Bây giờ, thầy Bản không còn nữa! Tối ấy, ngồi với nhau, chúng tôi nhắc nhiều và nhớ nhiều đến thầy. Thưa thầy giáo dạy vẽ kính yêu! BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 14
15. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH Viết những dòng này, chúng em muốn xin thầy tha lỗi cho chúng em và muốn lần nữa được thưa với thầy rằng: Chúng em biết ơn thầy, mãi mãi biết ơn thầy. (trích Bầu trời trong quả trứng, NXB Kim Đồng – 2005 HƯỚNG DẪN PHẦN I. ĐỌC HIỂU Câu Nội dung 1 - Thể thơ: Tự do - PTBĐ: Biểu cảm 2 - Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả hình bóng quê hương qua thời gian: rẫy mía, bờ ao, cánh diều, bông súng trắng, khúc dân ca, đêm Trung thu, lúa reo, sóng hát, điệu hò với những thanh âm dân tộc thân quen, lời ru của mẹ, vang vọng câu Kiều sau sửa nghe bà kể. 3 Tác giả viết như vậy vì: những khúc hát dân ca, từ rất lâu đã được các bà, các mẹ và các chị sử dụng làm những lời ru ngọt ngào, sâu lắng. Em đồng ý với lời thơ của tác giả bởi vì theo năm tháng, những khúc hát dân ca luôn tồn tại cùng lời ru của bà, của mẹ, của chị. Cùng với những lời ru ngọt ngào, sâu lắng, mỗi người con, cháu cùng em đã được lớn lên về tâm hồn để cảm nhận được tình yêu thương và chăm sóc của bà, của mẹ và của chị. 4 - Nội dung chính của đoạn trích: Thể hiện tình cảm yêu thương, trân trọng, ngợi ca những giá trị vật chất và tinh thần về văn hoá cùng những truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đồng thời thể hiện sự tự hào, biết ơn sâu sắc với quá khứ hào hùng của dân tộc và những thế hệ đi trước đã tạo nên những giá trị tốt đẹp cho đất nước. Từ đó, nhắc nhở mọi người cần biết trân trọng, giữ gìn và có ý thức tích cực để góp phần xây dựng và phát triển đất nước ngày càng vững mạnh. 5 - Yêu cầu cảm nhận hai dòng thơ trên hai phương diện: + Nội dung: Thể hiện tình cảm thiết tha, thân thương, trìu mến, ngợi ca, tự hào về vẻ đẹp của đất nước. + Hình thức: Hai dòng thơ là một câu trọn vẹn được ngắt thành hai dòng. Dòng thơ thứ nhất chỉ là một cụm từ có quan hệ sở BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 15
16. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH thuộc: “của” kết hợp từ “ơi” và dấu chấm than vừa để gọi đáp vừa để bộc lộ cảm xúc, thể hiện được tình cảm thân thương tru mến đối với đất nước. Dòng thứ hai là hình ảnh so sánh Đất nước... vẫn sáng ngời như vầng trăng vành vạnh làm cụ thể, sinh động hình ảnh đất nước trải qua bao sóng gió, thăng trầm, gian lao, thử thách nhưng vẫn đẹp, toả sáng, tròn đầy như vầng trăng. Từ “vẫn” và từ láy “vành vạnh” đã thể hiện được ý thơ => Tác giả trân trọng, ngợi ca, tự hào về đất nước. => Hình thức và nội dung hai câu thơ tạo nên kết thúc cho mạch cảm xúc và là kết thúc đẹp cho bài thơ, để lại dư âm sâu lắng. 6 Học sinh tự do chia sẻ cảm nhận của mình nhưng phải bám sát bài thơ. Ví dụ: - Đất nước là tất cả những gì gần gũi, thân thiết với cuộc sống mỗi người như: rẫy mía, bờ ao, cánh đồng, khúc hát dân ca, lời ru của mẹ, những câu ca dao, Truyện Kiều, điệu hò, đêm Trung thu, là sự thật lịch sử chiến tranh, là những con người ngã xuống hy sinh cho đất nước,... Đất nước còn là quá khứ hào hùng của dân tộc và mãi sáng trong hiện tại và tương lai. Tất cả tạo nên những giá trị vật chất và tinh thần cho đất nước. - Là công dân tương lai của đất nước, trước hết chúng ta phải biết trân trọng, giữ gìn những giá trị của đất nước, sau đó phải có những suy nghĩ, hành động thiết thực góp phần xây dựng và phát triển đất nước. PHẦN II. VIẾT 1. Mở bài: Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, ấn tượng về chủ đề của tác phẩm. 2. Thân bài: Cần đảm bảo những nội dung quan trọng sau: * Ý 1. Khái quát về nội dung chính của tác phẩm: Truyện kể về một người thầy dạy vẽ, có cuộc sống vật chất đạm bạc nhưng rất yêu nghề. Thầy yêu thương tất cả học sinh của mình, thầy ân cần, hiền hậu, chẳng bao giờ gắt gỏng hay cáu giận gì. Dù tuổi tác không còn trẻ, sức khỏe đã giảm sút đi nhiều nhưng thầy luôn tận tâm với công việc. Mặc cho có ốm yếu, sốt cao nhưng thầy chưa bao giờ phụ lòng học sinh, thầy luôn có mặt đủ, không bỏ một tiết lên lớp nào. Thầy dạy học sinh chu đáo, tỉ mẩn từng chút một. Nhân vật “tôi” còn kể về kỉ niệm thầy bồi hồi, xúc động khi báo tin bức tranh của mình được trưng bày ở triển mỹ thuật thành phố. Để động viên thầy, nhân vật “tôi” và các bạn đã giấu thầy viết cảm tưởng trong cuốn sổ. Điều đó được giữ bí mật đến khi thầy ra đi. Câu chuyện khép lại BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 16
17. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH trong nỗi nhớ thương và lòng biết ơn của các học trò đối với thầy. * Ý 2. Phân tích chủ đề, đề tài của truyện: - Truyện ca ngợi một người thầy yêu nghề, tận tâm với học trò; có khát vọng hội họa: + Thầy hiền từ, nhân hậu, luôn ân cần, chẳng bao giờ quát mắng hay cáu giận với học trò. + Thầy tâm huyết với công việc, chẳng ngại mệt nhoài, đau ốm, thầy vẫn có mặt đủ các tiết dạy. + Thái độ tập trung, giảng dạy tỉ mỉ từng chút một với học trò của mình. + Khát vọng hội họa của thầy gửi gắm qua những câu chuyện, những bức tranh trên gác mái và tâm trạng đầy xúc động khi bức tranh của mình được trưng bày ở triển lãm mỹ thuật thành phố. - Truyện còn thể hiện lòng biết ơn, trân trọng của nhân vật “tôi” và các bạn đối với công ơn của thầy: + Giấu thầy viết cảm tưởng trong cuốn sổ ở kỳ triển lãm tranh. + Luôn nhớ và biết ơn thầy cả khi thầy đã mất. * Ý 3. Chỉ ra và phân tích những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện: - Truyện đã sử dụng thành công ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện là một trong những người học trò khiến cho câu chuyện trở nên sinh động, chân thực. - Ngôn ngữ kể chuyện mộc mạc, giản dị, gần gũi đời thường, - Tình huống truyện nhẹ nhàng, dung dị nhưng đầy xúc động. - Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Nhân vật người thầy được xây dựng chủ yếu thông qua hình dáng, cử chỉ, thái độ, việc làm và cả những suy nghĩ, cảm nhận của nhân vật “tôi” và “chúng tôi” (nhân vật “tôi” và các bạn) về thầy. - Nhan đề “Thầy giáo dạy vẽ cũng góp phần làm nổi bật chủ đề của truyện. 3. Kết bài: - Khẳng định giá trị của truyện - Liên hệ mở rộng ĐỀ SỐ 4 Phần I: Đọc – Hiểu (3,0 điểm) Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4 “Bất cứ ai cũng đã từng thất bại, đã từng vấp ngã ít nhất một lần trong đời như một quy luật bất biến của tự nhiên. Có nhiều người có khả năng vực dậy, đứng lên rồi nhẹ nhàng bước tiếp như thể chẳng có chuyện gì xảy ra, nhưng cũng có nhiều người BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 17
18. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH chỉ có thể ngồi một chỗ và vẫn luôn tự hỏi lí do vì sao bản thân lại có thể dễ dàng “mắc bẫy” đến như thế Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá: Về một bài toán đã áp dụng cách giải sai, về lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân hay về một tình yêu lâu dài bỗng phát hiện đã trao nhầm đối tượng. (...) Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh. Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi. Thời gian làm tuổi trẻ đi qua nhanh lắm, không gì là mãi mãi, nên hãy sống hết mình để không nuối tiếc những gì chỉ còn lại trong quá khứ mà thôi...” (Trích“ Hãy học cách đứng lên sau vấp ngã – Nguồn www.vietgiaitri.com, 04/6/2015) Câu 1 ( 0,5 điểm): Hãy chỉ ra phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên? Câu 2 ( 0,5 điểm): Tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào để khẳng định“Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá”? Câu 3(1,0 điểm): Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì trong hai câu văn sau: “Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh. Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi”? Hãy phân tích hiệu quả biểu đạt của biện pháp tu từ đó? Câu 4(1,0 điểm): Thông điệp rút ra từ đoạn trích trên? Phần II: Làm Văn (7,0 điểm) Câu 1 (2 điểm): Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ ) trình bày suy nghĩ về vai trò của niềm tin trong cuộc sống Câu 2 (5 điểm):Viết bài văn phân tích bài thơ “Ru hoa” của Ngô Văn Phú. RU HOA Ru hoa, mẹ hát theo mùa Cái hoa khép mở tựa hồ mắt con Mẹ quen chân lấm tay bùn Lấy đâu hoa quế, hoa hồng mà ra. Dẫu yêu hoa mận, hoa mơ, Cái liềm kéo áo, cái bừa núi chân. Ba cũ rét mấy tuần xuân Mẹ đem hoa lúa kết thành lời ru. Sen mùa hạ, cúc mùa thu Hoa đồng cỏ nội, bốn mùa gọi con (Ru hoa – Ngô Văn Phú – NXB Hội Nhà văn 2007, trang 113) BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 18
19. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH HƯỚNG DẪN Câu Nội dung Điểm ĐỌC HIỂU 1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận. 0,5 - Tác giả đã đưa ra những dẫn chứng sau: “Về một bài toán đã áp 0,5 dụng cách giải sai;về lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân; một tình yêu 2 lâu dài bỗng phát hiện đã trao nhầm đối tượng”để khẳng định“Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá” Học sinh trả lời được một trong ba phép tu từ sau: 1,0 * Biện pháp tu từ: Điệp ngữ (Đừng để khi) ; điệp cấu trúc ngữ pháp (lặp cấu trúc ngữ pháp); đối lập (tia nắng...đã lên><giọt lê....rơi). * Tác dụng: - Điệp ngữ ; điệp cấu trúc ngữ pháp: Tạo âm hưởng nhịp 3 nhàng, cân đối. Nhấn mạnh, khuyến khính mọi người hãy từ bỏ những ưu phiền để sống vui vẻ, hòa nhịp với thế giới xung quanh - Đối lập: Làm nổi bật sự trái ngược giữa ngoại cảnh với tâm trạng con người, nhằm khích lệ con người từ bỏ những ưu phiền, hướng đến cuộc sống vui tươi, ý nghĩa.... Hs có thể trả lời nhiều cách như : Sống như thế nào để không phải 1,0 4 nuối tiếc khi nhìn lại quá khứ; đứng dậy sau khi vấp ngã để có cuộc sống tươi đẹp trong tương lai; có niềm tin vào cuộc sống VIẾT Học sinh có thể có nhiều cách làm bài khác nhau nhưng cần đảm bảo được những yêu cầu sau: - Đảm bảo cấu trúc đoạn văn: có thể trình bày theo cấu cấu trúc diễn 0,25 1 dịch, quy nạp - Vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới 0,25 mẻ về vấn đề nghị luận; Sau đây là một số gợi ý. - Nêu vấn đề nghị luận. 0,25 -Niềm tin là hi vọng của con người vào những điều tốt đẹp vẫn luôn tồn tại trong cuộc sống. - Chỉ khi có được niềm tin vào con người và cuộc đời thì những điều tốt đẹp mới có thể xuất hiện. - Chỉ khi giữ được niềm tin thì con người mới tạo nên kì tích, và hơn BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 19
20. BỘ ĐỀ LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT – DÙNG CHUNG 3 BỘ SÁCH - GV NGUYỄN DUY MINH nữa, mới có thể thư thái và hạnh phúc dù ở trong nghịch cảnh. - Niềm tin là điều quan trọng nhưng nên tùy trường hợp để vận dụng, không nên đặt niềm tin mù quáng, thiếu căn cứ bởi điều đó sẽ phản tác dụng, sẽ đem đến sự hoài nghi, phủ nhận tất cả, sống thiếu lí tưởng sau này. - Để giữ được niềm tin, giữ được sự tồn tại của những giá trị tốt đẹp, 1,25 cần có một cái nhìn sáng suốt, đặt niềm tin đúng chỗ. Hơn nữa cần phải có lập trường kiên định, có niềm tin đủ lớn, và đặc biệt cần sống một cách nhân văn, tự tạo nên những điều tốt đẹp để tỏa bóng cho mình và cho đời. - Trong xã hội ngày nay, bên cạnh những người sống quá thực dụng, chẳng hề có niềm tin, những người ngây thơ đến ấu trĩ thì vẫn có những người có lí tưởng, có niềm tin và chính họ đã định hướng cho sự phát triển của xã hội. - Rút ra bài học cho bản thân Học sinh có thể có nhiều cách làm bài khác nhau nhưng cần đảm bảo được những yêu cầu sau: Mở bài 0,25 2 - Giới thiệu tác giả, tác phẩm, và nêu ý kiến chung của người viết. +Nhà văn - nhà thơ Ngô Văn Phú (1937 - 2022) quê ở Nam Viêm, Mê Linh, Vĩnh Phúc (nay là Nam Viêm, Phúc Yên, Vĩnh Phúc). +Bài thơ “Ru hoa” gợi tả sự vất vả lam lũ của người mẹ và tình yêu thương con qua lời ru gắn liền với những loài hoa mộc mạc, dân dã. Thân bài * Tập trung phân tích nội dung chủ đề và nghệ thuật của bài 4 thơ. - Khái quát chung về bài thơ: Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát. Cả bài thơ gồm năm cặp lục bát trong trẻo, dịu dàng và đằm thắm, gợi lên những vất vả, lam lũ, cơ cực cũng như tình yêu thương con sâu nặng của người mẹ. Qua đó, gửi gắm đến bạn đọc về tình yêu thương trân trọng mẹ của tác giả. - Nêu nội dung chủ đề bài thơ: Bài thơ ngân nga bằng lời ru êm ái, dịu ngọt cũng như gợi về sự nhọc nhằn của mẹ. Ấn sau lời ru ấy là tình yêu thương vô bờ mà mẹ dành cho đứa con. Đời sống tinh thần BIÊN SOẠN VÀ TUYỂN CHỌN – GV NGUYỄN DUY MINH - KHÓA HỌC TUYỂN SINH 20